Bu cevabı yazmak tamamı ile benim özgür irademe bağlı. Bunda dış etkenlerin etkisi tabiki var fakat ben istemesem buraya bu yazıyı yazmayabilirdim.
Hocam neden istediniz mesela, konu bu. Siz mesela kızgın olduğunuzda bunu isteme yetkisine sahip hissediyor musunuz kendinizi örneğin örnek veriyorum sevdiğiniz birisi ölse yinede bu konuya cevap yazar mıydınız? Sizin tercihiniz mi yoksa gerçekten duygunuza göre mi hareket ettiniz?
Bende dış etmenlerin bizim düşünce ve kararlarımızı etkilediğini fakat neyi tercih edersek yine özgür irademizle tercih ettiğimizi düşünüyorum.
Önümüzde A ve B adlı iki yol olduğunda ben geçmişten kazandığım tecrübeler, yetiştiğim ortam ve bazı referanslarla A yolunu tercih edebilirim. Bunu kendi özgür irademle seçerim.
Büyüme ortamı, kültür ve alacağım referanslar değiştiğinde bu sefer B yolunu tercih etmek isteyebilirim fakat buda benim kendi özgür irademle olur.
Referanslar, kültür, büyüme ortamı ve kararlar değişebilir. Fakat kişinin yaptığı seçimi yine kişi hiçbir baskı altında kalmadan kendi karar ve düşünceleri ile yapıyorsa özgür iradesini kullanıyordur.
Hayır hocam sorun şu siz A yolunu seçerken asla B yolunu seçmeyeceksiniz, başkası B yolunu seçerken A yolundan haberi bile olmayacak. Kısaca bahsettiğim şu madem buna inanıyorsunuz hayatınız boyunca yaptığınız absürt ve komik olmayan bir tek olay sayabilir misiniz? Mesela neden bu konuya dilinizi çıkarıp fotoğraf atmıyorsunuz? Atabilmeniz mesele değil, bunu yapıp yapmamanız mesele. İhtimal olması sizin bunu yapabileceğiniz anlamına asla gelmez.
Bir tane çok gerçekçi bir bilgisayar oyunu programlayalım
bu dünyada bir insan doğduğu zaman kişiliği yoktu yani 0
bu bebeğin büyüdükçe ailesinden gördüğü hareketler eylemler çevresi vs vs tüm bu eylemler kendi kişiliğini ve karakterini oturtur.
Biz bu oyunu programlayan kişiler olarak bu yeni doğan bebeğe sürekli pozitif şeyler gösterelim çok iyi olmak iyi davranmak vs vs bu kişi büyüdüğünde %99 kendince iyi kararlar verecektir çok iyi bir insan olacaktır sokakta birini gördüğü zaman merhaba deme ihtimali yüksek neden mi? çünkü iyi biri
şimdi sana soruyorum bu kişi sokakta bir kişiye merhaba demesi
özgür irade mi?
kendi isteği ile mi yaptı?
yapmayabilir mi?
yoksa kendisine oluşturulan karakterin bir dışa vurulması mı?
Bence sonuncusu
brezilya da çete savaşlarının ortasında doğan bir çocuk insan öldürme ihtimali ile
norveçte yaşayan birinin insan öldürme ihtimali neden bu kadar farklı?
ikisinde de özgür irade var evet brezilyada ki öldürmeyebilir ama yüksek ihtimal birilerini öldürecektir. kişiliği karakteri prensipleri çevreye bağlı olarak gelişir ben buna özgür irade demem.
Mesela birileri özgür iradesi ile bir dine inanmıyor doğduğundan belli çevresinden gördüğü olaylardan ötürü bir dine inanıyor.
Mantığı anlatmak için çok örnek verdim bunların hepsi saçmalıkta olabilir neyse

)
Evet kesinlikle haklısınız burada aile devreye girmeseydi insanları düzeltmek bu kadar zor olmazdı, insanların bir şeye isyan etmemesi bile bu sebeptendir absürt şeyler yapan bir sağlıklı insan görmememiz de bundandır.
Kişinin yetiştiği çevreden dolayı hal, hareketleri ve vereceği kararlar farklılık gösterebilir. Sokakta karşılaştığı kişiye merhaba diyen bir kişi kalabalık bir caddede herkese merhaba diyor mu ?
Bence demiyordur ve evet sokaktaki karşılaştığı kişiye merhaba demesi ve kalabalık caddede herkese merhaba dememesi kendi özgür iradesi ile ilgili bir durum yani sonuç olarak karakterinin dışa vurması ama neden kalabalık ortamda bu karakter dışa vurmuyor ?
Çete savaşlarının içinde doğan bir çocuk büyüdüğünde adam öldürme ihtimali norveçte doğan birisine göre daha fazla olasğlğk taşır evet çünkü kendini koruyabilmek için alabileceği tek tedbirin bu olduğunu öğrenmiştir. Farklı bir korunma yöntemini referans alamıyor olabilir. Fakat adan öldüren herkesin çete savaşlarının içinde büyümemiş olduğunu düşünürsek çete savaşları bu durumu sadece alışılmış bir durum haline getirir ve yine evet adam öldürmeyi yada öldürmemeyi kendi özgür iradesi ile veriyordur. Sonuçta çete savaşlarının içinde büyüyen herkes adam öldürmüyordur. Öldürmeyenler öldürmemesine nasıl karar veriyor özgür iradesi ile değil mi ?
Bence özgür irade ve çevre faktörünü ayrı başlıklar halinde değil tek başlık halinde düşünün. Bu ikisini birbirindan ayrı tutmak özgür iradeyi yok saymanıza sebep oluyor olabilir.
Hocam çete savaşlarında büyüyen birisinin farklı yolu seçmeye meyili ne kadardır? Bu ihtimal %0.00000000000001 bile olabilir. Elbette öldürür çünkü kan çiçekten daha kolay büyür. Bu eleman asla bu yolu seçmeyecek. Belki ihtimal olabilir ancak bu ihtimal ortaya çıkmayacak çünkü böyle yetişti. Onun bu ihtimali yapabiliyor olması onun yapacağı anlamına asla gelmez. Sizin için "absürt" olan bir şey başkası için değildir ve bu "absürt" olayları da başkası yapabilir bunun gibi düşünebilirsiniz. Öldürmeyenler ise önceden gördüğü bilgiler ve birikim ile bu kararı veriyorlar.