Niye hocam diyoruz ?

otorite belirticisi olarak ilkokuldan beri kafamıza kazınmış olan dar, iğrenç, boyun eğme güdüsünü iteleyen pis bir kelime...

benim için hoca "bildiği şeylerle hiçbir iş yapamayan, sadece boş laf üreten, o bilgili havalarını da iki saatlik okumayla yerin dibine sokabileceğim" kişi, "niteliksiz ve vasıfsız şahsiyet" demektir.

belki de içimde hiçbir zaman "evet efendim" deme dürtüsü olmadığı, saygının sadece yaşla elde edilen bir kavram olmadığı, bunların zamanla kendini ispat ederek kazanılması gerektiği düşüncesi olduğu içindir. evet doğru anladınız, bir kişinin başkalarına kendini ispat etmiş olması yetmez benim saygımı kazanması için. adı üzerinde "benim saygım".

askere giden okullular bilir, orada da ister istemez insan komutanlarına "hocam" der. bir otorite sembolü olmuştur.

ben bunu askerde farkettim kendimde... değiştirmek için de bayağı uğraştım. benim de kafama kazınmıştı. gereksizdi. karşımdaki dünya çağında kabul görmüş biriyse eyvallah diyeceğim yoktu. ama küçük beyinli küçük toplulukların benimsediği saygı ve otorite bana göre değildi.

ben öğretmenlik de yaptım. bana da hoca dediler... susturdum. benim söylediklerimi araştırmadan kabul etmeyin, beni herşeyi bilen birisi olarak görüp kabullenmeyin dedim. yaş ve konum sebebi ile "saygıdeğer1 olmak insana birşey katmaz. akıllı biri gelir balonunu patlatır adamın. o saygı hakedilecek, kazanılacak.

nokta...

heydi hepinize sevgiler

Sinan’ın “Hocam” dedikleri bildiğimiz hocalar değildi elbette. Amacı, müstahdeme, bakkala, otobüs biletçisine, arkadaşına vs vs kiminle konuşuyorsa ”Hocam” diye söze başlayarak ”sen benden daha iyi bilirsin” tevazusuyla karşı tarafa üstünlük ve öncelik sağlamış olup onore ederek insanlar arasındaki sınıf farkını kaldırmaktı. Hümanist, halkçı ve eşitlikçi yanıyla en hoşuna giden kelimelerden biriydi bu. Sinan Cemgil’in slogan olmuş anlamlı sözlerinden biri olan “Biz ODTܒde İngilizce Üç Kelime Öğrendik: Yankee Go Home” da unutulmayan duruşları arasındadır. Doğum günü! 15 Kasım 1944..

Hoca farsça hwace den gelmiş olup kelime kökeninde esas anlamı mal sahibi (köle), tacir -zenginlik gösteren- anlamına gelmektedir. Tabi o zamanlarda bu hakaret anlamında değil de selçuklu vezirlerinde bile kullanılan bir "saygıdeğer" anlamı taşımaktaydı. Yanlış hatırlamıyorsam bu kişinin de vakti zamanında konu üzerine bir çalışması vardı. Dine verilen önemden kaynaklı zamanla ilmiyede kullanılmaya başlanmış (örnek Hoca Çelebi) ve sonunda da günümüzde öğretmenler için de kullanılmaya başlanmıştır. Temelinde zenginlik belirten kelime günümüzde bilgi aktaran kişiye doğru evrilmiştir. Genelde bunun temelini bilerek bu şekilde anılmak istemeyen Celal Hoca gibi de bir çok hoca bulunmaktadır. Hoca camide esprisinin temelide buradan gelmektedir. Benzer şekilde "efendim" kelimesi de kölelerin sahipleri için kullandığı bir kelime olup günümüzde yine kibar bir şekilde cevap vermekle özdeştirilmektedir. Tanımadığınız kişilerle iletişime geçerken "Bey, Bayan"dan (geçmişte her ne kadar hiçbir kadın hoca olmasa da) bir tık daha samimi fakat saygı çerçevesinde hitap etmek için kullanıldığından dolayı R10'da da fazlaca tercih ediliyor diye düşünmekteyim.

R10'un genel kültürüdür, genel kronik konusudur

Aynen öyle, aynen öyle... Müthiş özet (HOCAM) bravo....

İş yapacağımız veya bir şey rica edeceğimiz kişiye bilader mi diyelim. Güzel bi üslup

10 yılı aşkın bu forumdayim. Her sene mutlak açılan bir konu. Hayatta şaşmaz 😊

2000 yılında ODTÜ'ye gittiğimde ilk görmüştüm hocam deme kültürünü. Herkes birbirine hocam falan, kantinci "hocam köfte hazır" diye bağırıyor. O dönem Prof. Süha Sevük rektördü. O'na sordum o da bilmiyordu sonra her yere yayıldı. Bir hitap işte. Değer katmak için karşıya heralde. Usta gibi, reis gibim bir şey )