Türkiye İçin Okuma Devrimi - Dünyada Okuma Sıralamasında Neredeyiz?

Okuma kültürünü ''tekrar'' kazanamayız çünkü avamda okuma kültürü bin yıllardır hiç yoktu. Bir diğer husus da bu verilerin nasıl elde edildiğine dair husus, akademik olarak kitap okuma adına yapılan istatistikler hep yetersiz, bilimsel olarak geçersiz bulunmuştur.

Ben bu konuda 2016 yılından beri bir misyonla kendi çapımda bir girişimde bulundum. İmzamdaki linkten görebilirsiniz. 33 dide 1 milyon 600 bin kitaplık devasa bir arşiv inşa ettim.

Hocam, en azından sosyal medya kavramı hayatımıza girmeden önce okuma oranlarının daha yüksek olduğuna inanıyorum. Tabii, bu bir varsayım; elimde o yıllara ait bir veri bulunmamakta.

Hayatımda 3 kitap okudum sadece. Biri Kuran, diğerleri de Tolkien'in Hobbit'i ve Cengiz Aytmatov'un Beyaz Gemi'si.

Üniversitede kitap delisi 2 arkadaşım vardı. Biri bildiğin kafayı sıyırmış kitaplarla. En son kitap da yazmıştı (polisiye roman), bitirip yayınevine göndermişti ama kitabın büyük çoğunluğu esinlenme olduğu için kabul edilmedi. O kadar kitap okumuş ki kendi özgünlüğü kaybolmuş. Birilerinden esinlenmeden bir cümle kuramıyor.
Diğer arkadaşım günlük düzenli kitap okuyan biriydi. Tarih bölümünde okuyordu. Üniversiteyi bitirip yüksek lisansa başladı, yüksek lisans tezi kabul edilmediği için bırakmak zorunda kaldı. Yani o da belki de binlerce kitap okumuş biri olarak bir tez yazamadı.

Bana gelince, neredeyse hiç kitap okumamış biri olarak, yazdığım yüksek lisans tezime danışman hocam ve jüri üyeleri hayran kalmış ve gördükleri en iyi tezlerden biri olduğunu söylemişlerdi. Özellikle dili çok iyi kullandığımı belirtip şaşırmışlardı.

Yani hocam gelmek istediğim nokta şu: Eminim ki çeşitli katkıları vardır ancak ben çok kitap okumanın öyle aman aman önemli bir mevzu olduğunu düşünmüyorum. Bu konuda eleştirilere açığım ama şahsımca dünyada en çok abartılan konulardan biri insanın kitap okudukça gelişeceğinin savunulması. Kelime dağarcığın gelişir, okuma hızın artar, belki kültür seviyen de artar, bir ortama girince birkaç cümle kurabilirsin ama bunu hayatın ana damarlarından biri gibi sunmak abartı. Gelişim insanın özündedir, 100 bin tane simyacıyı toplasan bakırı altına çeviremezsin. Cahile 100 bin kitap da okutsan fayda vermez.

Ek olarak şunu da belirtmek istiyorum: Bence kitap okumak bir noktada tehlikeli bir iş. Kendi benliğini bulamamış, özünü kavrayamamış zayıf insanlar okudukları hemen hemen her şeyden etkilenip kendinden uzaklaşıyor. Mesela kendi düşünceleri olmadığı için Spinoza okuyan biri kolayca etkilenip ateist veya deist olabiliyor, Karl Marx okuyan zayıf birinin görüşleri komünizme kayarken, tam tersi kişilerin eserlerini okuyan zayıf kişiler aşırı milliyetçilik akımına kapılıyor. İnsan kendi özünü keşfetmeden başkalarının dünyasına girmemeli. Kitaplar zayıf olarak tanımladığım insanları geliştirmekten çok yönlendiriyor. Bu da kendini tanımadan başkalarının fikrine kapılıp savrulan, dışarıdan dolu görünen ama içi boş insanlar üretiyor. Bir de popüler kültürle desteklenince eyvah ki ne eyvah.

Beklemek, hiçbir şey yapmamak en tehlikelisidir. Yanlış düşünceden dönülebilir; ancak çalışmamak, üretmemek, okumamak, öğrenmemek insanda kalıcı hasarlar bırakır. Topluma zarar verenler radikal düşüncelere sahip olanlar değil, düşünceden yoksun olanlardır. Kitapların bu konudaki zararı, kitap okumamanın bıraktığı hasardan daha yüksektir. Kitapların beyin nöronları ve düşünceler üzerindeki katkısına değinmiyorum bile