Merhaba r10 ailesi,
Son zamanlarda bir çok yerde karşıma çıkan ve ciddi anlamda beni rahatsız eden bir durumu burada anlatmak istedim. Elbette yazacaklarımdan hoşlanmayanlar, kabul etmeyenler olacaktır. Saygı çerçevesinde konuya cevap yazarsanız tartışabiliriz.
Günlük hayatımda, internette ve forumumuzda sıklıkla "bayan" kelimesinin yazıldığını, söylendiğini görür ve duyar oldum. Hatta internette "Erkek veya Bayan Garson Aranıyor" gibi ilanlar gördüm, görüyorum. Etrafınıza dikkatlice bakarsanız bunun gibi bir sürü örnek görmek kaçınılmaz. İşin kötüsü de ben erkek olarak kelimeyi kullanmaktan itina ile kaçınırken kadınların bir çoğu "bayan" kelimesini sıklıkla kullanıyorlar.
Neden "Kadın" Demiyoruz?
Çünkü toplumumuzdaki bazı insanların "kadın" kelimesine yüklediği anlamlar çok farklı. "Kadın" demenin kaba olduğunu, hatta hakaret olarak algılanabileceğini ve kadınlara kadın dendiğinde bunun ayıplanacağını düşünüyoruz. Yani kirli zihinlere "kadın" farklı çağrışımlar yaratıyor. Oysa ki "bayan" kelimesinden rahatsızlık duyan insanların çok daha fazla olduğunu sizlere rahatlıkla söyleyebilirim.
"Bayan" Neden Rahatsızlık Yaratıyor?
Çünkü bu kelime cinsiyeti ortadan kaldıran bir kelimedir. Ve sadece hitap şeklidir. Ki hitaplarda bile "hanımefendi" gibi daha hoş kelimelerin kullanılması gerektiğini düşünüyorum.
Erkeklere erkek denen her durumda kadına da kadın denilir, denilmesi gerekmektedir. Örnek olarak "erkekler tuvaleti" ve "bayanlar tuvaleti" diye bir şey yoktur. "erkek yazar" varsa "bayan yazar" değil "kadın yazar" vardır.
Bazılarıyla bu tartışmaya girdiğimde, "O zaman 'kadın bakar mısınız?' mı diyelim?" gibi saçma sorular soruluyor. Hayır, biraz önce de söyledim bayan hitap kelimesidir. Ancak yolda bir erkeğe "Bayım bakar mısınız?" demediğimize göre, kadınlara da "Hanımefendi bakar mısınız?" demek daha uygundur.
Şunu da söylemekte yarar görüyorum, "kadın" demek bir çoğunun zihninde yarattığı, saçma sapan şeylere bağladığı anlamlar demek değildir. Reşit olmuş her dişi "kadın"dır. Reşit olmayanlarına da "kız" denir. Erkeklerde de aynı durum söz konusudur ve reşit olmayan erkeklere "oğlan" denir (Hoş artık "oğlan" kelimesi de kirli zihinlere bulaştı ama neyse).
Evet bir erkek olarak "bayan" kelimesinden rahatsız oluyorum. Bu feministliğimden, yumuşaklığımdan vb. sebeplerden kaynaklanmıyor. Rahatsızlığım kirli zihinlere, rahatsızlığım kadınları ötekileştirenlere. Hepimiz bir kadının eseriyiz lütfen bunu unutmayın.
Artık "kadın" demekten utanmamanız dileklerimle. Varsa konuşmak, tartışmak isteyenler konuya yazsınlar, konuşalım ve tartışalım.
Kelimelerin yerinde kullanılması gerektiğini savunurum elimden geldiğince uygulamaya çalışırım. Buna rağmen hatalı kullandığım çok olur.
Bayan ile kadın kelimelerinin kullanımında asıl sorun şu. Bu aslında çok büyük bir problem değil ancak problemmiş gibi yansıtılması rahatsızlık verici. Aynı şekilde "de" kullanma konusunda da hakaretvari, ukala tavırlar ile davrananlar var ki ilk mesajlarda yine o arkadaşlardan birisini görebilirsiniz.
Bir dilbilgisi polisi gibi davranarak insanları rencide etmek mi acaba doğru olan? Bilgilendirme yapmak çok daha doğru olmaz mı? Bir cümle yazdığımda ya da konuşurken birisinin gelip "de ayrı yazılır" demesi ne kadar rahatsız edici. Aynı üslup ile davransak toplumda katliam çıkacağına emin olabilirsiniz.
Kadın yerine Bayan kullanımının asıl anlamlarını söyleyip nerede ne şekilde kullanılacağı yazılmış olsa hem eğitici olur hem farkındalık sağlanılır. "Cinsiyetçi" olduğu için böyle kullanıldı denildiğinde inanın insanlar ne dediğinizi dahi anlamayabilir.
Gelelim asıl söylemek istediğime. "Rahatsızlığım kirli zihinlere, rahatsızlığım kadınları ötekileştirenlere. Hepimiz bir kadının eseriyiz lütfen bunu unutmayın."
Kirli zihinler?
Kadını ötekileştirmek?
Kadının eseriyiz?
Kişi kendi düşüncelerini başkasının düşündüğünü zannedermiş. İnsanların sadece "bayan" kelimesi kullanmasının alışkanlık, bilmemek, okumamak vb. bir sürü sebebini gözardı edip "kirli zihin" ile kolaycılığa kaçılıp "suçlanması" en hafif tabiri ile yanlış.
Sadece kadın ötekileştirilmiyor. Sadece Türkiye'de ötekileştirilmiyor. Bu tüm dünyada olan, çok sayıda unsura karşı yapılan bir yanlış. Eğer sadece "bayan" diyerek ötekileştiriliyorsa çok iyimsersiniz.
Erkek yok mu? Sadece kadın mı var? Burada erkekleri ötekileştirmediniz mi? Bir tarafa diğerinden fazla değer atfettiğiniz bir durum baştan yola yanlış girdiğinizi, doğru hedefe varamayacağınıza bazen delil olabilir.
Nihai olarak evet bayan denilmemeli kadın denilmeli katılıyorum sadece farklı noktalardan bakarak yorumladım.
