Staj Rehberi [ Kişisel Rehber] Staj Yapmak İsteyenler

STAJA HAZIRLIK



İşverenler staj için de profesyonel, düzgün konuşan ve kariyer-yönelimli adaylar ararlar. Bir meslek alanını tanımak için aşağıdaki noktaları aklınızda tutun:

İlgilendiğiniz organizasyonları yakından tanımaya çalışın. Haklarında daha fazla bilgi sahibi olmak istediğiniz organizasyonlarla bağlantı kurun ve neler sunduklarını öğrenin. Bilgi eksikliği yüzünden fırsatları elinizden kaçırmayın.
Temsilciye kendinizi pozitif ve emin bir tarzda tanıtın. Canlı bir şekilde el sıkın ve isminizi, üniversite diplomanızı, mezun olduğunuz tarihi vs. bildirin. Temsilciye aşağıdaki gibi ilgilendiğiniz şeyleri söyleyin:
- Bir kimsenin belirli bir meslekte ne yaptığı hakkında daha fazla bilgi
- Staj ve yaz işi fırsatlarını görüşmek
- Stajdan sonraki potansiyel iş imkanlarını görüşmek
- Organizasyon hakkında daha fazla bilgi almak

Temsilciye bir özet yapın ve birikiminiz, yeterliliğiniz ve kariyer hedefleriniz hakkında görüşmeye hazır olun. Bir pozisyon için başvurmak amacıyla ne yapmanız gerektiğini sorun.
İlgi alanınızın dikkate alınarak cevaplandırılmasını istediğiniz soruları düşünün. Neyi öğrenmek istediğinizi not edin. İşte bazı öneriler:
- Organizasyon içindeki yaygın kariyer yolları nelerdir?
- Yeni işe başlayanlar için ne gibi eğitim programları vardır?
- İdeal bir adayda neler arıyorsunuz?
- Staj sonrasında ne gibi imkanlar sağlıyorsunuz?
- Stajyerleri hangi kriterlere göre değerlendiriyorsunuz?

Temsilcinin adını, unvanını, adresini ve telefon numarasını mutlaka kaydedin, böylece işi takip etme imkanınız olur. Meslek kartlarını ve diğer yazışmaları muhafaza edin.
BAŞVURU BELGELERİNİN DÜZENLENMESİ
İş araştırmalarının bir çoğu (staj için de geçerli), yazışmalarla yapılmaktadır: Özgeçmişler, formlar, referans mektupları, diploma, not dökümleri ve diğer belgeler.

Hazırlamanız gerekenler:

- İşveren başvuru formu
- Özgeçmiş
- Referanslar
- Tavsiye Mektupları
- Kolej/Üniversite not dökümü
- Sertifikalar
- Mesleki çalışmalarınız

Bu belgelerin bir çoğuna staj ve full-time iş araştırması sırasında ihtiyaç duyacağınız için, bunları mümkün olduğu kadar çabuk ve düzenli bir şekilde hazırlamanızı tavsiye ederiz. Başvuru materyallerinizi posta ile göndermeniz gereken durumlarda belgelerinizi rahatça alacak büyük bir zarf kullanın. Böylece belgeler yıpranmadan yerlerine ulaşacak, daha az katlanacak ve açılıp okunmaları daha kolay olacaktır.

Belgelerinizi önem sırasına göre düzenleyin. En üste ön-yazı, onun arkasına da özgeçmişinizi koyun. Daha sonra değerlendirmeleri, referans mektuplarını ve diğer materyalleri yerleştirin. Bütün kağıtları uygun şekilde birbirine iliştirin. Mümkünse bütün belgelerinizi ayrı ayrı göndermek yerine hepsini birlikte gönderin.

Başvuru formunun doldurulması
Başvuru formunu dikkatli biçimde inceleyin. Zira işverenler bu formdan, sizin düşünebileceğinizden daha fazla bilgi elde edebilirler. Şayet başvuruda hatalar yaparsanız, bir başka başvuru formu isteyin. Düzeltmeyi yapmak için zaman harcamanız, müstakbel işvereniniz üzerinde kötü bir intiba bırakmanızdan daha iyidir.

Özgeçmiş
Özgeçmiş; bilgi, beceri ve geçmiş tecrübelerinizi muhtemel bir işverene kısaca özetleyen ve deyim yerindeyse pazarlayan bir-iki sayfalık bir dokümandır. Özgeçmiş, bir pozisyonun icaplarını yerine getirebilecek yeterliliğe sahip olduğunuzu gösterir.

Bir işveren, özgeçmişi gözden geçirmek suretiyle, adayın bütün bir organizasyona katkı sağlayacak niteliklere sahip olup olmadığını hemen söyleyebilir.

Özgeçmişin amacı, sizi iş araştırma sürecinin bir sonraki önemli aşamasına götürmektir: mülakat. İşverenin ihtiyaçlarına göre hazırlanan bir özgeçmiş bu hedefi gerçekleştirecektir.

Referanslar
Mesleki ve şahsi referans listeniz, iş görüşmesi yaptıktan sonra önem kazanır. Beceri, yetenek ve tavırlarınız hakkında görüş beyan edebilecek en az üç kişi hakkında gerekli bilgileri ayrı bir kağıda yazmalısınız. Şahısların adları, iş unvanları, iş adresleri, telefon numaraları ve e-posta adreslerini belirtmelisiniz.

Tavsiye mektupları
Tavsiye mektupları staj araştırmanızın önemli bir unsurudur. Bunlar, müstakbel işvereninizin, hakkınızda ilave bilgiler toplamak ve iş için doğru adamı seçtiğinden emin olmak için kullandığı birçok yöntemden birini oluşturur.

Üniversite notları
Bazen şirketler, mülakata girdiğiniz pozisyon için gerekli olabilecek belirli dersleri aldığınızı görmek için kolejdeki ders notlarınızın bir kopyasını isteyebilirler. Öte yandan bazı işverenler çalışanlarını seçerken not durumlarını bir kriter olarak değerlendirmeye alırlar.

Sertifikalar
Sertifika, ödül veya üyelikler hakkında bilgiler toplanmalı ve bir mesleki birikim olarak sunulmalıdır.

Mesleki çalışmalarınız
Yeteneklerinizi bir işverene pazarlamanızı sağlayacak materyalleri toplayıp sunmalısınız. Bu sayede, durumunuzu yaratıcı bir şekilde sunma fırsatı elde edersiniz ve muhtemel işverenler adaylığınızın özel dikkati hak ettiğini görür

Staj kararından önce...


Kariyerinizi planlamaya bir an önce başlayın
Hiç bir zaman, meslek hayatınıza ait planlar yapmak için çok erken ya da şu an izlediğiniz yolu tekrar değerlendirmek için çok geç değildir.

Kariyer seçeneklerinizi inceleyin
İlgi alanlarınıza, değer yargılarınıza, yeteneklerinize ve hedeflerinize en iyi şekilde hitap edecek kariyer seçeneklerini listeleyin. Nereye "uyum sağlayacağınıza" karar vermeden önce neyin size uygun olduğunu bilmeniz gerekir.

Akademik hayatınızda iyi bir performans gösterin
Söylentilerin aksine, akademik performans işverenler için oldukça önemlidir. Mezuniyet ortalamaları, işe alınacak adayı belirlerken elemede kullanılan önemli kriterlerden biridir.

Okulda aldığınız seçmeli dersleriniz konusunda iyi düşünün
Aldığınız seçmeli dersler, iş bulmanız konusunda önemli rol oynar. Seçmeli derslerinize karar verirken, uzmanlık alanınızda yoğunlaşmanıza ya da kendinize bir ilgi alanı geliştirmenize katkıda bulunmasına dikkat edin. Belirli bir iş dalındaki anlayışınızı ve bakış açınızı geliştirecek dersler seçin.

Ders dışı faaliyetlerde bulunun
Kulüplere ve mesleki kuruluşlara üye olmak, doğru staj programını seçmek için gerekli olan toplumsal, liderlik, organizasyon, kişisel ve iletişim becerilerinizi de geliştirir.

İyi çalışma alışkanlıkları geliştirin
İşverenler sorumluluk sahibi, güvenilir, esnek, üretken ve yüksek motivasyon sahibi mezunları tercih ederler.

İletişim becerilerinizi geliştirin
İşverenler, iletişim becerisinin yeni elemanlar için en değerli vasıf olduğunu kabul etmektedirler.

Kendinizi eğitin
Kariyer planlamasında ve stajyerlik arama sürecinde "bilgi" temel alınır. Uzmanlık alanınızla ilgili yeni gelişmelere ve anahtar konulara ulaşmanın en iyi yolları online araştırma yapmak, mesleki yayınları takip etmek ve mesleki bağlantıları muhafaza etmektir. Alanınızla ilgili sahip olduğunuz tüm bilgileri devamlı yenileyin. Zamanın gerisinde kalmayın.

Mesleki bağlantılar kurun
Alanınızda uzman olan kişilerle konuşmak, mesleki eğilimlerinizi tanımlama ve diğer seçenekleri öğrenme noktasında size yardımcı olabilir. Mesleki bağlantılar, bu alanda çalışan bireylerin yaklaşımından ve bilgisinden faydalanma imkanı sağlar. Aynı sektörde çalışanlarla yakın ilişkiler geliştirmek meslek araştırmasında en önemli unsurlarından biridir ancak öte yandan, en çok göz ardı edilen de yine bu noktadır.

Son hazırlıklar
Kendinize bir "Yapılacaklar" listesi hazırlayın. Özgeçmiş, ön yazı (mektup) ve portföyler gibi işle ilgili olan tüm malzemeleri hazırladığınızdan emin olun. Bağlantılarınızı tazeleyin, verilen önerileri izleyin ve tamamlamanız gereken işleri takip edin.

Stajyerlik çeşitleri


Özgeçmişinize bir artı eklemenin en kolay yolu staj yapmaktır, fakat stajın faydaları bununla bitmez. Staj yaparak, sadece mesleki beceriler kazanmazsınız, aynı zamanda belirli sektör ya da bir kurumsal yapıyı, içine girerek öğrenmiş olursunuz ve iş bulmanıza yardımcı olacak bağlantılar kurabilirsiniz.

Staj yapan bir öğrenci, çalıştığı alanın anahtar kavramlarını kullanırken yanlış yapmaz. Eğer potansiyel işverenlerinize ne tür bir tecrübe edinmek istediğinizi tam olarak anlatabilirseniz daha bilgili görünürsünüz. Ve eğer bir staj tecrübesini farklı yapılandırma yollarını biliyorsanız, en çok seveceğiniz ve faydalanacağınız staj çeşidi hakkında da karar verebilirsiniz.

Co-op. (eğitim+çalışma) programları
Co-op. eğitimi; öğrenci, işveren ve okul arasındaki üçlü bir ortaklıktır. Öğrencilere, akademik çalışmaları ile iş tecrübelerini entegre etme şansı verir. Pek çok okul, özellikle de teknik okullar, ilerde öğrencilere kariyer fırsatları sunabilecek çeşitli işverenlerle ortak çalışma yapmayı tercih eder. Bu çalışmaya katılan öğrenciler, uzmanlık alanlarıyla ilgili işlerde çalışırlar.

Alan çalışması
Alan çalışması, daha ziyade fen ya da sosyoloji alanında kariyer yapmak isteyen öğrencilere, gözlem yapma, kaydetme, harita çizme, verileri yorumlama vb. becerilerini geliştirme fırsatı sunan bir staj türüdür. Araştırma, tek bir konuyla sınırlandırılmış olabilir, ya da birbirinden çok farklı birkaç konuyu kapsayabilir. Alan çalışması, okulda öğrenilen teorik bilginin pratiğe dökülmesinin en iyi yollarından biri olarak kabul edilir.

Uygulama
Uygulama stajları öğrencilere, akademik tecrübelerini gerçek dünyadaki tasarılara uygulama fırsatı sunar. Öğrenciler, grup içinde veya tek olarak bir işveren ve bir akademik danışmanın ortak gözetimi altında çalışır. Uygulamalar, meslekte ya da mezunlar arasında ayakta kalmanızı sağlar ve ilgi duyduğunuz alanda çalışanlarla olan bağlantınızı kolaylaştırır. Uygulamalı Staja başlamak için akademik danışmanınızla görüşür ve kişisel, akademik ve mesleki amaçlarınıza uygun alanlar hedeflersiniz. Uygulama programı öğrencilere, iş hayatına geçiş döneminde yardımcı olur. Öte yandan, uygulamalar işverenlere kısa dönem proje ihtiyaçları için önemli bir kaynak sunar ve geleceğin iş adamlarına yenileyici bir yaklaşım kazandırırlar.

Hizmet öğrenimi
Hizmet öğrenimi, kurumsallaşmış bir hizmet içinde çalışmayı öğretir. Bir ilkokulda, ortaokulda, yüksek öğrenim kurumlarında ya da toplumsal bir hizmet programı içinde çalışabilirsiniz. Hizmet öğrenimi genellikle üç aşamalı bir süreç olarak kabul edilir: öğrencilerin önerilen hizmet programı dönemi ve amaçlarını taslak haline getirmeleri, hizmetin yerine getirilmesi, sonrasında tecrübe analizinin yapılması.

Externship (kısa süreli stajlar)
Externshipler, oldukça kısa sürmeleriyle ayırt edilirler. Öğrenciler kısa bir süre (bir-üç hafta arası), istediği bir mesleki alanda gözlem yapar ya da genellikle danışmanlarıyla beraber çalışırlar. Sıradan bir iş günü geçiren öğrenciler, iş ortamı ve mesleki hayatın gerektirdiklerini gözlemlerler. Bu tür stajlar, hukuk ve tıp alanında çok yaygındırlar ve ücretsiz olurlar. Tıp stajyerleri için externship genellikle yoğun bakım ya da acil serviste bir doktorun gölgesi olmanızı gerektirir.

Çıraklık
Eğer yüksek beceri gerektiren bir iş öğrenmek ve bu yolla para kazanmak istiyorsanız, çıralık eğitimi hem okul içi eğitim hem de pratik tecrübe için çok elverişlidir. Çıraklık ücretlidir ve çırak tecrübe kazandıkça maaşı artar

Stajyerlik seçenekleri


Stajlar, ücretlerinin miktarı ya da verdikleri akademik kredi, gözetim tipi ve aldığınız danışmanlık, çalışmayı düşündüğünüz süreye göre çeşitlilik gösterir.


1) Ücretli- Ücretsiz
Sizin de tahmin edebileceğiniz gibi, ücretli stajların önemli bir kısmı büyük şirketlerde bulunur. Danışmanlık, yatırım bankacılığı, ticari bankacılık, muhasebe, bilgi teknolojisi, risk sermayesi, eğlence ve pazarlama sektörleri en yüksek ücretli staj imkanını sunan sektörlerdir. Yayıncılık (radyo-televizyon, gazete, kitap vs.) gibi sektörler, ödeme yapmama eğilimi gösterirler çünkü bu alanlara rağbet zaten çok fazladır.

Eğitimlerinin daha ilk dönemlerinde yetenekli öğrencileri kazanmak için bir çok sektörde cazip staj imkanları hazırlanır. Fakat bunların tümünün ücretli olması beklenemez.

2) Kredili- Kredisiz
Bazı okullar, öğrencileri gerçek hayata hazırlamak amacıyla, staj yapmayı teşvik ederler. Bunun için de onaylanmış stajları, ders kredileri yerine kabul ederek öğrencilerin almaları gereken kredi miktarlarını tamamlamalarına olanak tanırlar. Bazı okullarda ise öğrencilerin staj yapmaları şarttır.

3) Danışman önderliğinde- Kendi başına
Buradaki fark, şahsi girişimcilikte yatmaktadır. Eğer işinizi kendiniz yapılandırdığınız, geliştirdiğiniz ve gözlemlediğinizde çok daha iyi çalıştığınızı düşünüyorsanız işi kendiniz yapın. Bununla beraber, belirli bir alanda teknolojik bilgi edinmek istediğinizi düşünüyorsanız, fakat bunu nasıl başaracağınız konusundaki düşünceleriniz çok belli belirsiz ise, bir danışmandan size rehberlik etmesini isteyin. Bu danışman sizin okul danışmanınız ya da ilgi alanınız üzerinde çalışan bir akademisyen olabilir.

4) Dönemlik - Yazlık
Bazı stajlar sadece yaz döneminde yapılabilir. Kuruluşlar, öğrencileri meşgul etmeye yetecek kadar iş temin etmeye çalışırlar ancak öte yandan, öğrencilerin akademik hayatlarını da aksatmak istemezler. Dolayısıyla, dönemlik ve bilhassa da yaz boyunca süren stajlar daha yaygındır.

5) Part-time - Full-time
Belirli bir şirkette uzun vadeli çalışmak isteyen öğrenciler için iki seçenek vardır. İlk seçeneğiniz okuldan bir dönem ya da bir yıl ayrılmaktır. Bu tür tecrübeler büyük avantajlar sağlayabilir. Ayrıca mesleki hedefleriniz üzerinde tekrar yoğunlaşma ve eğitiminizin geri kalan kısmını bu hedeflere göre tanzim etme fırsatı sağlar.

İkinci seçenek ise bütün bir akademik yıl ve yaz tatiline yayılmış part-time bir stajdır. Part-time bir iş size, günlük talebin net bir resmini sağlamayabilir fakat verilen işi sevip sevmediğinizi anlamaya yetecek kadar öğrenme şansı elde edersiniz

Ör / Medya sektöründe staj


Eğer medya sektöründe iş arıyorsanız, ilk adımınız mesleğinize başlamak için gerekli tecrübeyi elde etmek olacaktır. Film, gazetecilik, radyo ve televizyonculuk gibi meslekler stajla başlar ve bunların çok azı ücret öder. Başka bir geliriniz yoksa, alacağınız para temel ihtiyaçlarınızı bile karşılamaya yetmez. Bu zorluğuna rağmen hâlâ ilgileniyor musunuz? İşte bilmeniz gerekenler:

Nasıl staj bulunur ?
Büyük medya şirketlerinin eleman ihtiyaçlarını yayınlayan özel yayınları vardır. Eleman ve stajyer alımı ile ilgili bilgileri buradan alabilirsiniz. Böyle bir yayınları yoksa, şirketin kendisini arayın ve ilgili birimden bilgi alın. Bazı büyük şirketler bir dönemde 50-150 arasında stajyer alır; eğer sezon dışı (yazın stajyerlik yapmak isteyenler çoktur. Dolayısıyla sonbahar veya kış, sezon dışı kabul edilir) bir zamanda ararsanız daha şanslı olabilirsiniz. Tabi burada da çevrenizden ve iletişim ağınızdan (networking) faydalanmayı göz ardı etmeyin.

Staja nasıl başlayacaksınız ?
Bu sektördeki fırsatlar çok çeşitlidir, mesela sanatçılar ve repertuar, dağıtım, telif hakkı, yayıncılık, kameramanlık vb. Eğer bir şirketin hangi departmanında çalışmak istediğinizi biliyorsanız, başvurunuzu yaparken amaçlarınızı belirginleştirin, böylece istediğiniz işi almak için daha iyi bir hamle yapmış olursunuz. Eğer aldığınız derslerle ya da bu işle ilgili okul dışı faaliyetler yoluyla bu işi istediğinizi gösterebilirseniz, şansınızı arttırmış olursunuz. Son olarak da, başvuru tarihlerine ve prosedürüne dikkat edin. Bunları göz ardı ederseniz, filmlerin yapımında yardımcı olmak yerine biletlerini satmak zorunda kalabilirsiniz.

Neyin içine girdiğinizi bilin
Stajyerler ilk zamanlarda biraz ayak işi yaparlar, buna hazırlıklı olun. Bazıları stajyerlerin sömürülen sınıf olduğunu iddia ederler, fakat bu kapıdan içeri girecekseniz, gülümseyin ve buna katlanmaya çalışın.

İşin hamallık kısmını yapmaktan kaçmayın
İşteyken kapabileceğiniz her şeyi kapın: soru sorun, diğerlerinin işleri nasıl yaptıklarını gözleyin ve insanlarla konuşun. Çevrenizdekilere neyi nasıl yapmanız gerektiğini sorun. Gün boyunca yaptıklarınızı, bu konuda uzman olan kişilere kontrol ettirin. Hareketli olun. Çekingen olmak iyi değildir. Orada bir şeyler öğrenmek için bulunduğunuzu aklınızdan çıkarmayın.

Stajı, bağlantılarınızı genişletmek için kullanın
Büyük bir şirkette yapacağınız staj size, tecrübenin ötesinde şeyler de kazandıracaktır. Bunların en önemlisi de iş dünyasına atılırken size yardımcı olacak bir çevre ve referans sağlamasıdır. Tanıştığınız herkesten kartvizitlerini almaya çalışın. İş hayatına girdiğinizde, ilerlemenin kimi tanıdığınız ve kimin sizi tanıdığıyla ilgili olduğunu yakından göreceksiniz.

Yurtdışında staj

Öğrenmeye çalıştığınız yabancı dili akıcı konuşamamaktan yorgun mu düştünüz? Yurtdışında iş tecrübesi kazanmak ve uzun süreli bir seyahat mi yapmak istiyorsunuz? Belki yurtdışında bir yaz stajına ilgi duyabilirsiniz. İş dünyasının globalleşmesiyle, Türk öğrencilerin yurtdışında çalışma fırsatları son yıllarda daha da artmıştır. Eğer doğru niteliklere sahipseniz, yurt dışında staj yapmak, diğer ülkelerde bu işin nasıl ilerlediğini öğrenmek ve içinde bulunduğunuz dünyayı az çok görmek için ilginç bir yöntem olabilir.

Şirketler, yabancı stajyer almak için bazı prosedürleri yerine getirmek zorundadır. En önemlisi de kendi vatandaşını çalıştırmak yerine neden bir yabancıyı işe almak istediğini devlete açıklayabilmelidir. Bu durum, yurtdışında staj yapmak isteyen bir öğrencinin kendini yerli bir adaydan değerli kılan becerilerini ortaya koymak zorunda olduğu anlamına gelir.

Yurt dışında staj araştırması yaparken aklınızdan çıkarmamanız gereken önemli şeylerden bir diğeri de, beceri ve tecrübelerinizi farklı kültürlerde de ortaya koyabileceğinizi kanıtlamanız gerektiğidir.

Amerika'da staj


Eğer ABD'de stajyerlik için araştırma yapıyorsanız, Amerika'da çalışmak için gerekli olan niteliklerinizi gerçekçi bir şekilde değerlendirmeye almalısınız. Stajyerlik pozisyonu için en büyük rakiplerinizin ABD öğrencileri olduğunu unutmayın. Şirketler özgeçmişinizde neyin çok önemli olduğunu, sizi farklı ve üstün kılan niteliklerinizin ne olduğunu ve neden Amerikalı bir öğrenci yerine sizi almaları gerektiğini bilmek isterler. Çifte vatandaşlık gibi bir imtiyaza sahip değilseniz vize ya da çalışma izninizin olması gerekir. Çalışma alanınızın net bir şekilde tanımlanmış olması ve önceki tecrübelerinizin işle olan ilgisi, potansiyel bir çalışan olmanıza yardımcı olabilir.

ABD'de çalışmayı düşünürken göz önünde bulundurmanız gereken bir şey de masraflardır. Avrupa şirketlerinin tersine Amerikan şirketleri stajyerlere daha az ücret öderler. Eğer uçak biletinizi almak, yaşam giderlerinizi karşılamak ve kiranızı ödemek zorundaysanız, yazınız biraz masraflı sona erebilir. Size ne kadar ödeme yapılacağını kesin olarak öğrenmeye çalışın ve yaşayacağınız yerde yapacağınız harcamaları da göz önünde bulundurun.

Stajınız biraz masraflı olsa bile, bir Amerikan şirketinde staj yapmakla kazanacağınız tecrübe ilerde size önemli faydalar sağlayacaktır. Unutmayınız ki, Türkiye'de ve aslında tüm dünyada iş dünyası, Amerikan iş tecrübelerine önem verir ve özgeçmişinizdeki böyle bir ifade size beklemediğiniz kapılar açabilir.

Kaynak?