estağfurullah, niye saçma olsun.
framework, içinde fonksiyon, class vs. barındıran, programlama dillerinde kolaylık (ve bazen mecburiyet) sağlayan, hatta bazı yönlerden olması da şart olabilen şeydir. bu bütün frameworkler için geçerli. tam bi tanım yapamadım ama kafanda şöyle bi kalıp olsun. diyelim java veya .net gibi bir dili kullanıyor ol. sen, herhangi bişi yapmak istediğin ve bunları çalıştırmak istediğin zaman bazı hazır değerlerden yararlanırsın. hani mesela; bazı programlar .net framework 2.0 kurulu olsun, bunun için javanın sisteminizde olması lazım falan diye isteklerde bulunur ve onlar olmazsa çalışmaz ya, aynen o mantık. yazılan programda kullanılan öğelerin çalıştırılması için gereklidir.
_________
neyse, yukardaki genel bi mantık, sakın kafan karışmasın. php de bile bir çok framework vardır misal. sadece bi komut verip ilgili özelliği çalıştırırsın. aslında geri planda olan şey şudur: harici bi dosyada ilgili fonksiyon ve class vs. bulunur, yani sen bunları tekrar tekrar yazmazsın, tekerleği yeniden icat etme diye birileri bunları yazıp sana verir. veya .net, javada olduğu gibi (yani scripting dilleriyle sınırlı değil bu, diğer programlama dillerinde de var) microsoft, sun gibi yazılım devleri bu dilleri bu şekliyle geliştirir.
velhasıl, framework her yerde şu demektir (kabaca tarif): sana bazı hazır kodlar yazdım, sen bi daha yazma, bunları kullan.
_________
açıklayım derken iyice kafanı karıştırdım galiba. genel bi açıklamadan sonra konumuza dönebiliriz:
ajax frameworkler, senin ajax işlerini çok daha kolay bi şekilde yapman için yazılmış hazır scriptlerdir. hazır tarafı şu oluyo. mesela önce şu linki bi incele:
AJAX - Request a Server
(ordaki javascript kodlarına bi göz at sadece)
şimdi sen bu şekilde ajax ile işlemler yapabilirsin. ama framework kullandığın zaman, bu koskoca kod iki üç satıra iner. niye ? bikaus, (çünkü), kullandığın frameworkte adam senin için bu işi yapan fonksiyonu, classı vs. gerekli şeyi yazmış ve sen framework kullanarak sadece o işlemi çağııryosun. yani php ve asp deki gibi, hatta include file gibi bile düşünebilirsin.
diyelim ajax ile bi formu post edeceksin. yukardaki örnek sayfada verdiğim onca kodun daha da uzayıp arapsaçına çevirerek bi daha bi daha yazarsın. ama bi framework kullanırsan bunu bi satıra bile indirirsin.
mesela, jquery ile bi formdaki bütün verileri ajax olarak göndermek için:
$.post("kayit.asp", $("#form").serialize());
gibi ufacık bi halde yazabilirsin.
niye?
aynı mantık, o kadar uzun kodu vs. adam yazmış sen sayfana jquery.js dosyasını ekleyip geri kalan scriptlerini kendin yazıyosun. o dosyada bulunan fonk. vs. çağırıp çalıştırıyosun.
____________________________
jquery extjs nedir? bunlar ajax ın farklı yazım biçimleri mi?
yok, farklı biçimde yazma deil tam olarak, hepsi aynı işleri yapar, ama çağırması farklıdır sadece, bunların hepsi birer framework. (bi çok var: extjs, jquery, scriptaculo, prototype, dojo aklıma gelenler)
zaten yukarda habire habire dediğim framework yani.
_____________________________
ayrıyetten ajax framework ve tutorialler nedir ve nasıl bulunurlar?
ne olduğunu dilim döndüğünce, elim yazdığınca anlatmaya çalıştım. nerden bulursun? tabiki google, arama, vs. orası en kolay iş
al bazı linkler sana:
jQuery: The Write Less, Do More, JavaScript Library Ext - A foundation you can build on script.aculo.us - web 2.0 javascript
tutorial deyince sanki yeni bişey gibi gelmesin. sadece örnekler, açıklamalı dersler demek. (internet dilinden alışkanlık sonucu yazmışım, türkçesi dersler falan yani).
kendi sitelerinde docs kısımlarına bakabilirsi örneklerini inceleyebilirsin. ama google amcaya gidip jquery tutorials diye bi arama yaparsan, hayvan gibi sonuçlar çıkar sana, hatta jquery videolu dersleri falan bile bolca bulursun, hakeza, pluginler falan bolca (hemde ne biçim bolca varya).
bi de üstte unuttum eklemeyi. ajax frameworkler ile sadece ajax işlemlerini de yapmazsın. her türlü efekt vs. yine bunlarla, bi satırlık kodlarla yazabilirsin. velhasıl kelam her bi şeyi yapabilirsin.
misal, jquery sayfasından ui ve samples kısımlarını bi incele ve harikalar diyarına adım at.
inşallah kafanı iyice karıştırmadım, kafanı ola ki iyice karıştırdıysam, burda yazdıklarımı unutup uygun kelimelerle anlatan bi yer bul, tam olarak aklına dediğim şey otursun. veya en azından sadece şu kadarını düşün: sayfama include yapıp çağırdığım bi şeymiş yawww.
hadi bakalım, kolay gelsin.
__________________________
______________
_______________
