Kutup ışıkları nasıl oluşur?

Arda Güler kutup ışıklarında fotoğraf paylaşmış, daha çok kuzeyde ve İskandinav ülkelerinde görüntülenebilen kutup ışıkları nasıl oluşuyor? Ülkemizden neden görülemiyor? Kutup ışıkları atmosferin hangi katmanında yer alıyor?

Güneş’ten gelen parçacıklar Dünya’nın manyetik alanı nedeniyle sadece kutuplardan atmosfere girebilir. Bu yüzden atmosferle çarpışma ve renkli ışıklar diğer yerlerde değil, kutup bölgelerinde görülür.

Dünyanın manyetik alanı ile güneşten gelen zararlı ışıklar filitrelenir buda kutup bölgelerine akışı sağlandığından kutup ve kutuba yakın bölgelerde görünür ülkemizde ise kuzey kesimlerde çok çok nadir görülür.

Güneşten akan yüklü parçacıklar Dünya atmosferindeki yüksek moleküllerle çarpışıyor ve bu çarpışma moleküllerin parlamalarına yol açarak kuzey ışıklarını oluşturuyor.

En basit haliyle şöyle düşünebiliriz aslında; Güneş sürekli olarak uzaya enerji ve çok küçük yüklü parçacıklar bırakır patlamalardan dolayı içindeki. Bu dışarı kaçan parçalara güneş rüzgarı denir. Bu parçacıklar Dünya’ya ulaştığında gezegenimizin manyetik alanı tarafından yönlendirilir. Manyetik alan bu parçacıkları özellikle kuzey ve güney kutuplarına doğru toplama eğiliminde yani mıknatıs gibi


Bu parçacıklar, atmosferin üst katmanlarında bulunan oksijen ve azot gazlarıyla çarpıştığında enerji açığa çıkar. Açığa çıkan bu enerji de gökyüzünde yeşil, mor, kırmızı gibi dalgalı ışıklar olarak görünür. İşte buna kutup ışıkları diyoruz.
Kutup ışıkları atmosferin termosfer denilen katmanında oluşur. Bu katman yerden yaklaşık 80 kilometre yukarıda başlar ve yüzlerce kilometreye kadar uzanır. Yani bulutlardan, uçaklardan ve hatta çoğu uydudan bile daha yukarıdadır.

Peki neden daha çok İskandinav ülkelerinde görülüyor da Türkiye’de görülmüyor?
Bunun sebebi Dünya’nın manyetik alanı. Manyetik alan çizgileri kutuplarda yoğunlaşır. Norveç, Finlandiya, İsveç, İzlanda gibi ülkeler manyetik kutuplara çok daha yakın olduğu için bu ışıklar orada sık sık görünür. Türkiye ise manyetik olarak orta enlemlerde kaldığı için bu parçacıklar bize kadar inmez.