Ekonomist Olanlar Tarafsız Bir Şekilde Bilgi Verebilir mi ?

Kardeş boşver be. Şuan ne polimik yapacak durumdayım ne de atışma durumundayım. Kırdım ise özür dilerim. Lafım siyaset rantına çevirip konuyu baltayacaklar içinde. Saygılarımla.
Ayrıca şu bu partici değilim.

Açıkcası ekonomiyi yakından takip etmem ve değerlendirme bilgim yok. Bir fabrika sahibi abimiz ile görüştük şuan firma iflası vermiş, ve bu ay 185 firma sadece izmir de iflas vermiş, avukatlar 2-3 ay sonra piyasanın daha da kötü olacağını hatta bir kaç bankanın bile iflas verebileceğini söylemişler.
Şuan piyasa çok kötü hatta gördüğümüzden de, peki bu piyasa ne zaman durulur ne zaman rayına girer herşey? Bu konuda bilgisi olan var mı ? Ben de dükkanımı açalı iki ay oldu açıkcası şuan acaip şekilde gergin durumdayım.

Bir ekonomist olarak;

Ekonomide özellikle fırsatçı firmalar, ekonomiyi daha kötü etkileyerek ürettikleri ürünü daha yüksek ücretlere satıp kar marjını daha çok yukarıya çekmek istiyor, bu nedenle ürettikleri ürünü stoklayıp satışa sunmuyor.

Kur her gün yüzde 1 artarsa hatta günde yüzde 10 artış bile görülmüş ise, hadi diğer firmalar neyse de, üretimi direkt ithalata bağımlı olan şirketler ne yapsın? Kızılay Cemiyeti değil ki bu zararına çalışsın, kendisi dışındaki sebeplerle oluşan risklerin maliyetini üzerine alsın. Ekonomide istikrarı sağlamak Atiker yöneticilerinin görevi mi?

Öncelikler selamlar üstadım; cevabım tartışma için değil bilgi vermek amaçlıdır öncelikle onu söylemek isterim.

Firmaların proje-risk analizi yapmaları gerekmektedir. Söz konusu firma yöneticilerinin görevi ekonomik istikrarı sağlamak değil, Proje-Risk analizi yapmaktır. Örnek verecek olursak bu tarz bir krizin ortaya çıkması durumunda alınan hammadenin veya banka kredilerinin kur sabitleyerek alınıp çalışma sağlaması yöneticilerin görevidir. Bir çok firma ise bu tarz önlemler almış durumdadır. Dışarıdan bakıldığı zaman bu tarz firmaların işinde profesyonel olmayıp amcaoğlu-dayıoğlu sisteminde üst mevki veyahut üst makamlara tanıdıkların getirilmesinden kaynaklıdır yada krizi fırsata dönüştürmek isteyen bir firmadır, başka bir seçeneği yoktur.

Saygılarımla.

Bu yazdıklarına söyleyecek bir şeyim yok. Bu ülkede bakanlar yıllarca "kur garantisi yok, basiretli olun" diye uyarıda bulundu. Ama birçok firma basiretsiz davrandı, borçlarını hedge etmedi. Şimdi borçları katlandı. Bu şirketlerin sıkıntıya girmesi, çalışanlarını da sıkıntıya sokar. Böylece siyasi ve ekonomik olarak sorun haline gelir bu durum.
Tüm bunlar bir yana... Uzundur güçlü büyüme verilerimiz, artan kamu gelirleri de düşük faizli yabancı para finansmanına dayandı bir miktar. Onun için hurma - tırmalama metaforunu kullanıyorum. Risklerin hedge edilmemesinin de çok meyvesini topladık. Hedge için ödenecek paralar yıllarca cepte kaldı. Kâr oldu, vergi oldu, ücret oldu ceplerimize aktı. Şimdi bu faturayı ödeme zamanı...

Açıkçası şuan daha tam yansıyan birşey yok ve malesef görünen hemen ilerimiz çok daha kötü. Olumsuz konuşmak istemiyorum ama daha kriz vs vs.. başlamadı.

Ohal yeni kalktı, iflasların yeni yeni gelmesi normal. Ve bu kur malesef sürdürülebilir değil ki dahada yükselecek gibi...

Umarım biran önce Üretim üretim üretim demeye başlanır ve bununla ilgili adımlar atılırsa inş. 3-5 yıla toparlanır.

Ama malesef şuan ; 0,98 faiz ile emlak konut ile anlaşmalı hala konut satılma derdinde yetkililer. Bu sebeple sizin, bizim rahata veya önümüzü görebilmemiz için biran önce Üretim çözümleri devreye girmeli...

Ve en önemlisi; Ekonominin başına Ekonomiden anlayan biri gelmeli. ( Bu cümlemi lütfen kimse polemiğe çekmesin )

Ekonomist değilim, sadece ilgim var. Dükkan açmış biri durumda daha fazla ilgilenmeniz gerekiyor sanırım bundan sonra.

İflas eden şirketler bugünlere yüksek borçla geliyorsa iflas etmeleri normal. Ancak geliri ve gideri (borcu) arasında denge kuran şirketler daha uzun süre dayanacaktır. Hatırlarsanız Doğuş Holding, Garanti Bankası, Ülker Grubu gibi birçok büyük şirket geçen sene borç yapılandırmaya gitmişti. Yani bugünlerin ekonomik açıdan pek iyi olmayacağını tahmin ettiler, erkenden önlem aldılar. Şu an için hiçbirinin borç ödeyememe gibi bir durumu yok. Başta dediğim gibi, daha önceden çok borçlu olan şirketlerin işi zor. Bir de, işleri tamamen dövize bağlı olan şirketlerin.

Ne zaman düzelir? sorusunun cevabını vermek zor. Hiç kimse tarih veremez, ancak geçmiş yıllarda yaşadığımız krizlerden anladığımız kadarıyla düzlüğe çıkmak yıllar sürüyor. Mesela, şu anki Türk Lirası'nın gerçek döviz değeri, 1990'lara kadar düşmüş durumda. Yani 1995'teki Türk Lirası'nın değeri ne ise, 2018 Eylül'ünde de o. Bir başka deyişle, 1995'teki bir çalışanın maaşı ile 2018'de çalışanın maaşı aynı değerde.
Grafikler:

https://twitter.com/guzemyilmaz/stat...49290265059328

Hatırlarsanız 95'i ve 98'i takip eden süreçte 2001'de büyük bir krize girmiştik. Krizin sebepleri arasında dönemin siyasi olayları da etkiliydi tabi ama önümüzdeki tabloda aynı krizin tekrarlaması ihtimali var. Elimizdeki en büyük koz, artık tamamen serbest piyasaya dahil olmamız ve az da olsa sanayi üretimi yapabiliyor olmamız. Merkez Bankası bu kozlardan aldığı verileri kullanarak olası bir krizi engellemeye çalışıyor. Umarım başarılı olur ama ekonomiyi siyasetten ayıramazsınız. Geçmişe bakarsanız dünya ülkelerinin yaşadığı ekonomik krizlerin temelinde her zaman siyaset vardır.