Açıkçası şuan daha tam yansıyan birşey yok ve malesef görünen hemen ilerimiz çok daha kötü. Olumsuz konuşmak istemiyorum ama daha kriz vs vs.. başlamadı.
Ohal yeni kalktı, iflasların yeni yeni gelmesi normal. Ve bu kur malesef sürdürülebilir değil ki dahada yükselecek gibi...
Umarım biran önce Üretim üretim üretim demeye başlanır ve bununla ilgili adımlar atılırsa inş. 3-5 yıla toparlanır.
Ama malesef şuan ; 0,98 faiz ile emlak konut ile anlaşmalı hala konut satılma derdinde yetkililer. Bu sebeple sizin, bizim rahata veya önümüzü görebilmemiz için biran önce Üretim çözümleri devreye girmeli...
Ve en önemlisi; Ekonominin başına Ekonomiden anlayan biri gelmeli. ( Bu cümlemi lütfen kimse polemiğe çekmesin
)
Bir düzeltme yapalım. OHAL'le iflaslar arasında alaka yok. İflas ertelemesi müessesesi OHAL süresince yasaklanmıştı, OHAL bitmeden tamamen kaldırıldı. İflas ile iflas erteleme arasındaki ilişki, ikisinde de iflas kelimesi geçmesi, hepsi bu... İflas (ve konkordato) hiç yasak olmadı. OHAL kalktı, iflaslar, konkordatolar artacak demek dr bu açıdan anlamsız.
Ekonomist değilim, sadece ilgim var. Dükkan açmış biri durumda daha fazla ilgilenmeniz gerekiyor sanırım bundan sonra.
İflas eden şirketler bugünlere yüksek borçla geliyorsa iflas etmeleri normal. Ancak geliri ve gideri (borcu) arasında denge kuran şirketler daha uzun süre dayanacaktır. Hatırlarsanız Doğuş Holding, Garanti Bankası, Ülker Grubu gibi birçok büyük şirket geçen sene borç yapılandırmaya gitmişti. Yani bugünlerin ekonomik açıdan pek iyi olmayacağını tahmin ettiler, erkenden önlem aldılar. Şu an için hiçbirinin borç ödeyememe gibi bir durumu yok. Başta dediğim gibi, daha önceden çok borçlu olan şirketlerin işi zor. Bir de, işleri tamamen dövize bağlı olan şirketlerin.
Ne zaman düzelir? sorusunun cevabını vermek zor. Hiç kimse tarih veremez, ancak geçmiş yıllarda yaşadığımız krizlerden anladığımız kadarıyla düzlüğe çıkmak yıllar sürüyor. Mesela, şu anki Türk Lirası'nın gerçek döviz değeri, 1990'lara kadar düşmüş durumda. Yani 1995'teki Türk Lirası'nın değeri ne ise, 2018 Eylül'ünde de o. Bir başka deyişle, 1995'teki bir çalışanın maaşı ile 2018'de çalışanın maaşı aynı değerde.
Grafikler:
https://twitter.com/guzemyilmaz/stat...49290265059328
Hatırlarsanız 95'i ve 98'i takip eden süreçte 2001'de büyük bir krize girmiştik. Krizin sebepleri arasında dönemin siyasi olayları da etkiliydi tabi ama önümüzdeki tabloda aynı krizin tekrarlaması ihtimali var. Elimizdeki en büyük koz, artık tamamen serbest piyasaya dahil olmamız ve az da olsa sanayi üretimi yapabiliyor olmamız. Merkez Bankası bu kozlardan aldığı verileri kullanarak olası bir krizi engellemeye çalışıyor. Umarım başarılı olur ama ekonomiyi siyasetten ayıramazsınız. Geçmişe bakarsanız dünya ülkelerinin yaşadığı ekonomik krizlerin temelinde her zaman siyaset vardır.
Bir düzeltme de buraya... Garanti Bankası borcunu yapılandırmadı. Olsa olsa başka şirketlerin borcunu yapılandırmıştır.
Ayrıca reel efektif kurun 1995'teki seviyesinde olması tam olarak şu demek: TL'nin döviz alım gücü, yurtiçindeki alım gücünün çok aşırı derecede altında. Matematik bize bu değerin bir şekilde normale (normal reel efektif kur seviyesi her zaman 100'dür) döneceğini söyler. TL'nin yurtiçindeki alım gücü mü azalacak, döviz alım gücü mü artacak, dengeleme kefenin hangi tarafındaki değişimle sağlanacak, işte bunu zaman gösterecek. Ne belirleyecek? Birçok şey...