- Merkez Bankası bağımsızlığı
- Faiz kararları ve para politikası, Cumhurbaşkanı veya hükümetin günlük müdahalesi olmadan alınacak.
- Faiz hedefi ve enflasyon hedefi 3 yıllık bir plan çerçevesinde açıklanacak.
- Merkez Bankası başkanı ve yönetim kuruluna uzun dönemli sözleşmeler verilecek, görevden alma siyasi baskıya bağlı olmayacak.
- Bütçe disiplini ve kamu harcamaları
- Gereksiz devlet ihaleleri ve projeleri 6 ay süreyle durdurulacak.
- Kamu maaşları ve sosyal yardımlar önceliklendirilmiş bütçe ile korunacak.
- Harcama ve gelirler dijital ortamda şeffaf şekilde vatandaş ve yatırımcıya sunulacak.
- Döviz ve enflasyon kontrolü
- Döviz rezervlerini artıracak kısa vadeli tahvil ihracı veya swap anlaşmaları yapılacak.
- Kritik ithalat (enerji, gıda, ilaç) için stratejik rezervler oluşturulacak.
- Kur dalgalanmalarını azaltmak için şeffaf ve sınırlı müdahaleler yapılacak, spekülatif hareketler cezalandırılacak.
- Yatırımcı güveni ve özel sektör teşviki
- Tek pencere üzerinden yatırımcı işlemleri: izin, ruhsat, vergi kaydı tek platformdan yapılacak.
- Vergi sistemi sadeleştirilecek ve yatırımcıya öngörülebilir bir yol haritası sunulacak.
- Hedef: 6 ay içinde yabancı yatırımcı ile toplantılar ve teşvik paketleri açıklanacak.
- Bağımsız yargı reformu
- Hakim ve savcı atamaları puan sistemi ve liyakat bazlı olacak.
- Dava süreleri için maksimum süreler belirlenip dijital dava takip sistemi kurulacak.
- Örnek: 1 yıl içinde en acil 3 dava tipinde mahkemelerde süresiz gecikmeler önlenecek.
- Yolsuzlukla mücadele
- Tüm devlet harcamaları dijital ortamda anlık şeffaf olacak.
- Kamu ihalelerinde elektronik ihale ve canlı yayın sistemi zorunlu olacak.
- Etik ihlaller için bağımsız denetim kurulu kurulacak, doğrudan meclise rapor verecek.
- Hukuk eğitimi ve farkındalık
- Kamu çalışanlarına ve savcılara 3 ay içinde etik, yolsuzluk önleme ve şeffaflık eğitimleri verilecek.
- Hızlı mesleki eğitim
- 6 ay içinde teknoloji, yazılım ve endüstri odaklı kısa kurslar açılacak.
- Üniversiteler ve özel sektör ortaklığıyla staj ve işe yerleştirme garantili olacak.
- STEM ve yabancı dil odaklı müfredat
- İlk ve orta öğretimde 1 yıl içinde STEM (bilim, teknoloji, mühendislik, matematik) dersleri güçlendirilecek.
- İngilizce ve diğer yabancı dillerin kullanımını artıracak online kurslar başlatılacak.
- E-devlet sistemleri
- Tüm vergi, ruhsat ve izin süreçleri online ve tek platformdan yürütülecek.
- 3 ay içinde kritik hizmetlerin %70i dijital hale getirilecek.
- Enerji ve ulaşım altyapısı
- Acil projeler: enerji arz güvenliği (güneş, rüzgar, LNG depolama) ve trafik yoğunluğu azaltacak yol planlamaları.
- Özel sektörle PPP (Kamu-Özel Ortaklığı) projeleri hızlandırılacak.
Uluslararası İmaj ve Diplomasi
- Türkiyeyi yatırım ve turizm dostu, şeffaf ve öngörülebilir ülke olarak tanıtacak küresel kampanyalar başlatılacak.
- Ticaret ve yatırım anlaşmaları hızlandırılacak, bürokrasi azaltılacak.
- 6 ay içinde en az 5 büyük uluslararası yatırım anlaşması veya turizm tanıtım kampanyası gerçekleştirilecek.
Sosyal ve Siyasi Reformlar
- Temel sosyal yardımlar devam edecek, halkın alım gücü korunacak.
- Siyasal kutuplaşmayı azaltacak ortak akıl platformları kurulacak; sivil toplum ve iş dünyası temsilcileri ile düzenli toplantılar yapılacak.
- Halkla şeffaf iletişim ve raporlamayla güven artırılacak.
Acil (090 gün) Sistem korunması
- Gerçek zamanlı izleme merkezi kur. Banka ve ödeme altyapılarıyla API bağlantısı kurup anomali tespiti, yüksek hacimli ve şüpheli transferleri anında durdur.
- Kritik işlem kanalları için geçici işlem-limiti ve onay katmanları getir. Yüksek riskli işlem otomatik bloke, insan incelemesine yönlendirilsin.
- Tüketici koruma hattı ve hızlı itiraz mekanizması oluştur. Kullanıcılar zarar gördüğünde 72 saat içinde ön adım sağlanmalı.
- Net lisanslama ve izin çerçevesi yayınla. Hangi hizmetlerin yasak, hangi şartlarla çalışabileceği açık olsun.
- AML/KYC kurallarını güçlendir; kimlik doğrulama zorunlu, dijital kimlik entegrasyonu teşvik edilsin.
- Elektronik dolandırıcılık suçlarını özel bir bölge/daireye atayarak soruşturmaları hızlandır.
- Yerli ödeme sağlayıcılarına ve açık bankacılık (open banking) APIlarına yatırım yap. Hızlı entegrasyon, düşük maliyetli alternatifler sunulsun.
- SWIFT, SEPA benzeri uluslararası kanallarla doğrudan ilişkiler geliştir. Ödemelerin ülke içi çözümlerle akması sağlanırken dış bağlantılar düzenli denetlensin.
- Sanal kart, tek-kullanımlık kart numarası gibi risk azaltıcı ürünleri bankalara zorunlu kıl.
Uluslararası ilişki ve uzlaşı
- Engelli/yer değiştirilmiş hizmetleri yeniden getirmek için yabancı sağlayıcılarla üst düzey görüşmeler başlat. Uyumluluk koşullarını kabul ederse kademeli erişim verilsin.
- Çifte vergilendirme, veri paylaşımı ve hukuki iş birliği anlaşmaları yap. Suç ve dolandırıcılık vakalarında hızlı adli yardım mekanizması kur.
- Bankalarla ortak kara liste ve davranış profili havuzu kur. Tekrar eden dolandırıcılar tüm finansal kurumlarca anında tanınsın.
- Sosyal mühendislik, phishing, SMS dolandırıcılığına karşı kamu eğitim kampanyası başlat. Haftalık rapor ve örnek vakalar yayınla.
- Kripto üzerinden kara para akışı şüphesi varsa trafiği izle; borsalar lisanslandırılsın ve cold-wallet kuralları getirilsin.
Yaptırım, cezai mekanizma ve teşvik
- İhlal eden kurumlara hızlı para cezaları ve faaliyet durdurma yetkisi ver. Şeffaf ihlal listesi yayınla.
- Uyum gösteren fintech ve bankalara vergi/teşvik paketleri ver. Regülasyon uyum maliyetleri için geçici destek fonu kur.
- Alınan önlemler, başarı metrikleri ve vaka istatistiklerini aylık olarak yayınla. Şeffaflık yatırımcı ve halk güveni için kritik.
- İşlem güvenliği için kullanıcıya açık rehber ve şablonlar ver (nasıl doğrulanır, şüpheli ne yapmalı).
- Güvenlik olayları için PAYMENTS-ISAC benzeri sektör içi bilgi paylaşım ağı kur. Tehdit tespitleri ve IOCler (indicator of compromise) paylaşılacak.
- Machine learning tabanlı dolandırıcılık modelleri devlet-bankalar işbirliğiyle geliştirilsin ve düzenli eğitilsin.
- Elektronik ödemeler kanunu ve fintech çerçevesi revize edilsin. Açık bankacılık, PSD2 tarzı düzenlemelere benzer yapı kuralına bağlansın.
- Ulusal dijital kimlik ve e-izin altyapısı tamamlansın. Kimlik doğrulama maliyeti düştükçe sahte hesap ve dolandırıcılık azalır.
- Bağımsız denetim ve uyum otoritesi kur. Düzenleyici denetimler, rastgele ve risk-temelli yapılsın.
- Hızlı müdahale ekipleriyle ulusal düzeyde asset freeze ve iade protokolleri oluştur. Yabancı kurumlarla işbirliğiyle çalınan fonlara erişim sağlanmaya çalışılsın.
- Mahrem veri sızıntısı durumunda zorunlu bildirim ve ücretsiz kredi/koruma hizmeti zorunlu tutulsun.
Türkiye yaşanan onca şeye rağmen dünyanın en büyük 17. ekonomisidir. adalet ve diğer konularda aynı sıralamalarda değiliz tabii