Türk borsasında neden milyarder yok ?

Merhaba, ABD'de şirketini halka arz edenler milyarder oluyor fakat Türkiyede böyle bir durum söz konusu değil (diye biliyorum). Bu neden böyle ? Nüfusla ilgili bir mesele mi ?,

milyarderin türk borsasında ne işi var

Bu da farklı ve bence haklı bir bakış açısı tabii

Bence başka yoruma gerek yok

Milyarder var sayı az, diğer husus ise şöyle, bizdekiler genelde Türkiye pazarında takılıyor globale iş yapanlar zaten milyarder. Genelde ürünler yazılımlar vs Türkçe ve Türkiye hedef kitlesine olduğu için maksimum pazar boyutu belli.

Adamlarda yatırım mantığı gelişmiş olduğu için genelde halka arzdan önce zaten finansman sorunları vs olmuyor. İyi bir iş varsa ölçeklenebilir bir iş ise ve amerikadaysan dünyanın %70 ine çok kolay bir şekilde ihraç edebiliyorsun. Standartlar yüksek olduğu için Amerika'da üretilen ürünler genelde çok ufak düzenlemelerle farklı pazarlara girebiliyor. Buda ürünün ve iş modelinin değeri arttırıyor. Dil konusu vs de cabası...

Şirketlerin defter değeri $ bazında milyar dolar etmiyorda o yüzden. Ya da şirketlerin halka açık kısmı düşük oranlarda tutuluyor.

ABD dediğiniz yer sadece California Eyaleti , İngiltere ekonomisinden daha büyük bi paya sahiptir. Zaten Nasdaq dediğimiz teknoloji şirketlerin bulunduğu endeks çoğunlukla San francisco, California da bulunan silikon vadisi ileri teknoloji şirketlerinden oluşuyor.
Dolayısı ile teknoloji firmam olsa ve $ değerlemeye sahip bi projeye sahip olsam bile gider ABD borsasında açılırım. Borsa yatırım alışkanlığı ve beklentileri bizim gibi ekonomiler ile gelişmiş ülkelerde farklılık göstermektedir.

Ülkemizde yatırım ve gelir dağılımı olarak insanların ayırdığı oran oldukça düşük değerlere sahiptir. TR borsasında Eedeksin bu noktalara gelmesinin çok büyük payı kişisel yatırımlar değil mevcut fonlar sayesinde.
ABD ise bireysel yatırımcılık çok fazla. Ayrıca globalde ülkelerin mevcut fonları burada bulunan değerli şirketlere yatırım yapmaktadır.
Trend ve geçişkenlik ise global olarak tanımlandığı için tüm dünyadan yatırımcı çekmektedir.

Örnek verecek olursak OpenAI halka açık olmadığı için GPT hissesini alamazsınız ancak arkasında bulunan GPU ları temin eden Nvidia şirketini satın alabilirsiniz ki uzun süredir ralli yaptı.
İkiside ABD menşei firmalardır. Dolayısı ile her türlü girişim ve gelişim ABD topraklarından çıkabilecek özgürlüğe sahiptir.
Kısacası fırsat ve imkanlar olarak kıyaslanabilecek değerlemelere sahip değil.

Nitelik meselesi, bizim memlekette öyle büyük nitelikte pek bir şirket yok, azıcık nitelikli olanlar da ya ortaklı bir yapıya sahip, ya büyük hissedarları Devlet ve varlık fonu olan işletmeler örneğin Borsa'da 4. büyük değerimiz Thy 417 Milyar TL yani 13 Milyar Dolar bile etmiyor. Nasdaq hisselerine bakınca ise Microsoft 3,15 Trilyon Dolar, Apple 3,02 Trilyon Dolar, Nvidia 2,97 Trilyon Dolar, Alphabet 2,16 Trilyon Dolar şeklinde gidiyor. İlk 100 sıralarına şimdi baktım 100. sıraları bile 142 Milyar Dolar yani bizim Thy x11 gibi bir durum söz konusu. Bizde nitelik pek yok, ABD şirketleri gibi büyük çaplı, piyasa tekeli oluşturmuş, katma değer üreten, yüksek yatırım alan şirketlerimiz pek yoktur. Niye bizim borsamızda 1. sırayı örnek vermedim de 4. sırayı örnek verdim, bunda bir gariplik yok mu diyenler için ise ilk sırada Qnb Finansbank var ve sadece %0,1'i halka açık olduğu için fiyatı çok şişkin durabiliyor hisseye erişim daha kısıtlı olduğu için, 2. sırada Koç Holding var haliyle holding bünyelerinde hangi şirketler var yok kafa karıştırabilir, 3. sırada ise yine bir banka var Garanti bbva fakat 419 Milyar ile Thy ile neredeyse kafa kafaya ve Thy en global şirketimiz diye onu örnek verme gereği duydum. Merak edenler için 5. sıramızda yine bir banka var, İş Bankası yani ülkemizin en değerlileri halka yüksek faiz ile kredi verip karlılıklarında patlamalar yaşayan bankalar, ilk 15 şirketimizin 6sı bankalar zaten. Neyse, halka açık olmayan kısımları ile toplamda Bist100 içerisindeki borsaya açık en değerli 100 şirketimizin toplamı 8 Trilyon 677 Milyar TL yani 268 Milyar Dolar civarı bir değere sahip, bu değer Nasdaq içerisindeki ilk sıra şirket olan Microsoft'un değerinin neredeyse 12de 1i kadar yani 100 şirketimizi toplasan Microsoft'un %9 kadarı anca eder diyebiliriz. Ortada kocaman bir uçurum var, bizim piyasa aşırı sığ, azıcık para girişi olsa hisseler çıldırıyor, azıcık çıkış olsa devreler kesilecek kadar hisseler kızarıveriyor, Amerika'da para giriş çıkışı çok daha fazla ama gündelik olarak aşırı değer kazanıp kaybetme olayları çok sınırlı kalıyor.