2008 krizi bugün zirve yaptı

IMKB ilk saatlerde %8 kayıplar içinde. Avrupa borsaları %10 kayıpları gördü. Japon finans kuruluşları batmaya başladı. Rusya ikinci emre kadar borsayı tamamen kapattı. Öyle ki Japonya'nın piyasaya sürdüğü 45 milyar dolar bile
hiçbir etki yapmadı.

Bugün ilginç bir gün. Ne FED'in faiz indirimi, ne ikinci bir 700 milyar dolar, ne şu bu, ortada önlem kalmadı.

evet piyasalardaki güvensizlik devam ediyor . GM %30 dan fazla düşerek 1950 lerin seviyelerine geldi.Bu koşulların reel sektöre etkileri yavaş yavaş görülmeye başlanıyor.

Bu şekilde giderse ne olacak hiç bilmiyorum, önümüzde büyük belirsizlik ve güvensizlik hakim. İnsan önünü göremiyor, yarım saat sonrayı kestirmek mümkün değil.

Fİnansçı ya da ekonomist değilim, sokaktaki vatandaş gözüyle söylüyorum bir "hisse"nin saniyeler içinde alınıp satılması benim gözümde saçmadır. Bir şirkete ortaklıksa hisse denen şey, bunun bir sorumluluğu, alıp satma limitleri olmalı, mesela ortak mı oldun? 3 gün 5 gün 1 ay her neyse en az elinde tutmalısın diye düşünüyorum, çünkü hisseyi aldığın anda şirkete giren para ne yatırıma döndü, ne şirketi rahatlattı, ne başka birşey, saniyeler içinde sırf yükseldi diye sattın, şirkete katkısı sadece güvensizlik oldu.

Valla işin ehilleri daha iyi bilir ama yolun sonunda finan sektörünün sağlam taşlara oturtulması olabilir.

Bir de aslında temel sebep şu:
Batı, kendine duyduğu yüksek güvenden abuk riskler almıştı, 70lerde, 80lerde, 90larda rakibi de yoktu. Nasıl olsa dünyanın kalanında büyüyen para batıya gidiyordu, kendini geliştirmiş insanlar batıda çalışıyordu, bir kuruluş yatırım yapacağında ilk önce en büyük 20 ülkeye (ABD+AB+Japonya) odaklanarak başlıyordu. Dolayısıyla riskler büyük alınabilirdi, ABD çökemezdi.

Oysa soğuk savaştan sonra sahne değişti. 1978de Çin ekonomik revizyona gitti. Sovyet tarzı merkezi iktisadı bıraktı ve karma ekonomiye adım attı. Vietnam, Hindistan, Endonezya, Rusya, Brezilya ekonomilerini kapitalist ekonomi içine soktu. Bu arada Asya kriziyle birlikte Asya ülkeleri "mali disiplin"in ne demek olduğunu öğrendi.

Asya ülkeleir mali disiplin gerçekleştirirken (Bizim merkez bankasında 80 milyar dolar olmasına bakmayın Çin ve Japonya'nın 800er milyar doları var) ABD savrukluğuna devam etti. Irak'da trilyon dolar batırdı, finans şirketleri kontrolsüz büyüdü.

Asya'daki ülkelerin hatası, büyürken ABD'li mali odaklara yaslanmasıydı bence. Bu hatadan döneceklerdir (ki zaten doğal olarak dönüyorlar çünkü ABD'nin gücü bitti).

Bu noktadan sonra olay, suyun altında nefesi en fazla yetenin karaya çıkması. Mali disiplin, birikim, piyasanın sağlıklı denetlenmesi en kritik anahtarlar.

Önümüzdeki 10 yılda olacak olan sermayenin giderek BRIC ülkeleri başta olmak üzere doğuya kayması olacak. (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin).