öncelikle web 2.0 ne değildir?
- İki Ajax çakmak değildir. Ajax (asenkron javascript ve XML) teknik bir ihtiyaçtan doğmuş bir teknolojidir. Web 2.0'da yeri olabilir, olmayadabilir.
- "Şeker grafikler" bir projeyi tek başına web 2.0 yapmaz. Grafiğe yaklaşım böyle olmamalıdır. Facebook ikonları o kadar da şeker gibi değildir
Ama nefis web2.0 örnekleridir. Web 2.0 nedir? Neden 2.0?
İnternet çeşitli aşamalar kaydediyor. Şimdi dosya haklarını düşünün, R (okuma), W (yazma), E (Execute, çalıştırma/yürütme vb).
Web 1.0 zamanlarında bizim okuma hakkımız vardı. Gazete açardık okurduk. Geocities'e sayfa koyarlardı okurduk. Kullanıcının rolü sabitti. Read = oku.
Web 2.0 ile birlikte write = yaz hakkını elde ettik. Mesela ekşi sözlük, wikipedia çıktı, artık sözlükleri ansiklopedileri yazar hale geldik. Mesela blog siteleri çıktı, kendi blogumuzu kurar hale geldik. Pandora, ILike gibi projelerle kendi radyomuzu playlistimizi kurar hale geldik. Youtube vb. ile kendi video kanalımızı kurar hale geldik.
İnternet devasa bir oyun çamuruna döndü. Kullanıcı ön plana çıktı, kullanıcı şekillendirici oldu. Web 2.0'in temel niteliklerinden en önemlisi budur.
Web 2.0 ile birlikte internet bir platform haline gelmiştir
Evet platform. Ne demek platform? İşletim sistemi bir platformdur. Onun içine programlar yazılır ve programlar onun içinde entegre şekilde seni bekler. Sen o programları ihtiyacına göre şekillendirirsin ve kullanırsın.
İnternette de projeler birer uygulamadır, internet devasa bir platformdur. Artık yavaş yavaş bilgisayara çakılı uygulamalar internete girmeye başlamıştır. Mesela, eskiden winamp'de müzik dinlerdik, artık mesela imeem var, burayı açıp müzik dinliyoruz, adeta kendi bilgisayarımızdaymış gibi.
Youtube'daki milyonlarca video'yu kendi bilgisayarımızdaymış gibi izleyebiliyoruz. Gmail sayesinde kendi bilgisayarımızda dosya tutmuyor o tarafa atabiliyoruz. Platformlaşma böyle birşeydir.
Web 2.0'ın Sosyal yanı
Web 2.0, işletim sistemlerinden farklı olarak interneti sosyal bir platform yapar. Bilgisayarında videoları kendin derlersin, internette beraber derler, oylar sıralar, yorumlarsın.
Bilgisayarında bookmark'ları kendin eklersin, digg gibi sitelerde insanlar beraber oluşturur, oylar, yorumlar vb.
Anlatabildim sanırım. İnternet bu sebeple işletim sisteminden daha güçlü bir platformdur ve bu güç, internetin işletim sistemi kavramını tarihten silmesine kadar baskınlaşarak devam edecektir.
Web 2.0 kavramları
Image:Web 2.0 Map.svg - Wikipedia, the free encyclopedia
Bu haritayı dikkatle inceleyin. Hoş bir bulut olmuş ama eksik tabii. Gün geçtikçe yeni kavramlar ekleniyor web 2.0'a.
Grafik meselesinde web 2.0'ın ne alakası var?
Niye olmasın. 90lardaki siteleri hatırlarsanız, hani MSN'in baskın olduğu zamanları, yahoo ve msn'in bize işkence çektirdiği, internetin yavaş olduğu ve mail açarken bile yüklü grafikleri beklediğimiz zamanları?
Web 2.0 madem kullanıcı odaklı bir yapıda, o zaman grafikler de kullanıcı odaklıdır. Bu ne demek?
Bu şu demek. Açın bakın facebook, hi5, friendster. Buradaki ikonlar küçük, hafif ama çok şey anlatırlar. Bazı siteler var, görünümünü kendine göre değiştirebilirsin. Mesela facebook'da profil sayfanı kendince oynayabilirsin. Onu oraya sürükle, bunu buraya sürükle. Böyle olmalı zaten.
Kullanıcıya kendi sitesini kurmak için bir esneklik veriyorsun, bu çok mühim.
Bir de kullanıcıya işlev odaklı bir tasarım sunuyorsun. Bu da mühim. CSS bu dönemde ön plana çıktı. Çünkü CSS, çok abartılmazsa genellikle grafikten hafiftir. Sayfanın yüklenme zamanını kısaltır, kullanıcıya daha çok performans kazandırır.
AJAX'ın rolü
AJAX'ın buradaki rolü kullanıcıya 1. kendi şekillendirebileceği, 2. Performansı yüksek, kullanıcı merkezli uygulamalar geliştirmek konusunda client side <-> server side bir köprü kurmasıdır. Şart değildir. Zaten bence forumlarda şart sanılan birçok şey şart değildir bir web 2.0 uygulaması için. Türkiye'de en başarılı işlerden birisi Ekşi Sözlük, tasarımı rezalet, ajax yok. Ama güzel bir proje ve amatör ruhun kurduğu belki en güzel Türkçe site. Çünkü sosyal yanı baskın ve güzel kurulmuş.
Web 3.0 ne olacak?
Bu konuda çok spekülasyon var. Semantik web, semantik arama motorları bir bakış açısı.
Ancak daha önemli bir bakış açısı, execute hakkının kazanılması. Ki bu döneme girildiğine dair görüşler var.
Facebook uygulamalarını bilirsiniz. Facebook size, kendi üyelik sistemi içinde uygulama geliştirme izni verir. Bu execute iznine çok yakın bir izindir. Kendi kodlarınızı facebook üyelik sistemine bir API ile entegre edersiniz. Dışarıdan bakan kullanıcı kodların FB'un kodlarından farkını kolay anlayamaz.
Google CEO'u web 3.0 ın uygulamalar denizi olacağını söylüyor. Yani büyük devasa sitelerdense, birkaç sitenin gölgesinde dolaşacak milyonlarca daha küçük uygulama. Daha mantıklı. Çünkü her siteye bir giriş,üyelik vb. zaten yeterince can sıkıcı ve hiç gerek yok.
Data connectivity ile facebook ve google bu konuda bir adım daha öteye gittiler. Yakın zamanda büyük ihtimal kodları açık siteler de göreceğiz. Birileri Yahoo'nun kodlarını açıp yeni kod yazıp kapatabilecek. Son basamak bu herhalde.
Sonrası IP TV. Bilgisayar + TV + Akıllı evler ortaya bambaşka şeyler çıkartacaktır.
