domain ve marka sorunu

4.3. UDRP Kuralları ve Örnek Kararlar

UDRP kurallarının birinci maddesinde amaç belirtilmiştir. Amaç, alan adının kaydı veya kullanımından doğabilecek anlaşmazlıklarla ilgili hüküm ve şartları belirlemektir. Alan adı için başvuruda bulunan kişi, verilen bilgilerin eksiksiz ve doğru olduğunu, alan adı kaydının üçüncü bir tarafın yasal haklarını ihlal etmeyeceğini, kanunsuz bir iş yapmak amacıyla kayıt yaptırmadığını ve alan adını kanuna aykırı şekilde kullanmayacağını garanti edecektir (m.2). Dolayısıyla, kayıt edilen alan adı üçüncü bir tarafın haklarını ihlal ediyor veya kanuna aykırı surette kullanılıyorsa, alan adı korunmayacaktır. UDRP’nin 4. maddesinde, alan adı ile ilgili bir uyuşmazlığın UDRP vasıtasıyla silinmesi veya devri için gerekli şartlar “Zorunlu İdari Hükümler” başlığı altında sayılmıştır. Buna göre alan adı ile ilgili tahkim kuruluşlarından birine başvuran şikayetçi şunları savunacak ve ispatlayacaktır:

1- İnternet Alan Adının ticari bir marka veya hizmet markası ile aynı veya iltibasa mahal verecek şekilde benzer olduğunu,
2- İnternet Alan Adı üzerinde herhangi bir hakkı veya haklı menfaati olmadığını,
3- İnternet Alan Adının kötüniyetli olarak tescil edilmiş ve kullanılmış olduğunu, Davacı, idari davada bu üç unsurun da bulunduğunu ispatlamalıdır.

1- Aynı veya benzer olması

UDRP’nin 4. maddesine göre sadece markalar korunmaktadır. UDRP kurallarının 4 (a) maddesi (i) bendinde “Alan adının ticari bir marka veya hizmet markası ile aynı veya iltibasa mahal verecek şekilde benzer olduğu (your domain name is identical or confusingly similar to a trademark or service mark)” ifadesi geçmektedir. Ancak UDRP uygulamaları ile ticari marka ve hizmet markası terimi geniş anlamda kullanılarak tanınmış olan gerçek kişi adlarının da bu kapsamda korunduğu görülmektedir. Marka, kapsamına sadece tescilli markalar değil, tescil edilmediği halde kullanılan ve tanınan markalar da girmektedir. Burada daha çok anglo-sakson hukukunda görülen “common law trademarks” markalarının korunması amaçlanmaktadır.

ABD’de bu tür bir markanın tescil edilebilmesi için uzun bir süredir kullanılıyor olması gerekir. İşletme adları ile cins ve meslek isimleri ise UDRP kapsamına girmez. Bu halde, ancak mahkemeler nezdinde haksız rekabete dayalı olarak “passing off” davaları ile koruma sağlanabilir. Şikayetçi için, alan adının marka ile olan benzerlik ve ayniyetinin ispatlanması nisbeten kolay olmaktadır. Burada önemli olan, şikayetçinin haklı ve geçerli bir markasının olmasıdır. Benzerlik hali, marka ile alan adı arasındaki telaffuz, harf dizimi ve çağrışım esas alınarak araştırılır. Marka ile alan adı aynı ise benzerlik zaten vardır.

• Markanın bir harfini silerek veya markaya bir harf ekleyerek oluşturulan alan adları benzerlik olduğu için korunmayacaktır. Örneğin “addidas.com” alan adı benzerlik olduğu kabul edilerek davacı Adidas firmasına
transfer edilmiştir. Bir başka kararda “ticketmasster.com” alan adı, davacı Ticket Master Corporation’un 1993’den beri tescilli markası olduğu ve benzerlik olduğu nedeniyle davacıya transfer edilmiştir. Yine, “beanybabies.com”, “beanybaby.com” ve “beaniesbabies.com” alan adları tescilli marka “Beanie Babies” markası ile karıştırılacak kadar benzer kabul edilerek alan adının şikayetçiye transferine karar verilmiştir.
Bir başka kararda, “micorosft.com” alan adı, şikayetçinin tescilli ve tanınmış olan “microsoft” markasına benzediği ve halkı yanıltmaya elverişli olduğu için, şikayetçiye transferine karar verilmiştir.

2- Davalının Haklı Menfaatinin Bulunmaması

UDRP kurallararı 4 (a) maddesi (ii) bendine göre “İnternet Alan Adı üzerinde davalının herhangi bir hakkı veya haklı menfaati olmadığı (no rights or legitimate interest in respect of the domain name)” da ispatlanmalıdır.
UDRP 4(a)’ya göre şikayetçinin ispatlaması gereken hususlardan birisi de alan adını kullananın bu ad üzerinde herhangi bir hakkı veya haklı menfaati olmadığını ispatlamaktır. Burada ispat külfeti yer değiştirmiş görünmektedir. Gerçekten, alan adı üzerinde herhangi bir üstün hakkı olduğunu iddia eden davalının bu iddiasını ispatlaması beklenirdi. Ancak UDRP 4 (a)’nın kaleme alınış şeklinden ispat külfeti şikayetçiye geçmiş görünmektedir. Tahkim kuruluşları nezdinde görülen davalarda hakemler, bu ispat külfetini genellikle davalı tarafa yüklemektedir. Yani, alan adını kullanmakta haklı menfaati olduğunu iddia eden davalı taraf, bunu ispatlamakla yükümlüdür. Davalı bu şekilde üstün hakkı olduğunu ispatlayarak, tescil ettirdiği alan adının korunmasını sağlamış olacaktır. UDRP, 4 (c) maddesinde davalının cevaplarını nasıl vermesi gerektiğini anlatırken –sınırlı sayıda olmayan- üç hal sayılmıştır. Alan adı sahibinin, şikayetçiye karşı ileri sürebileceği imkanlar olan bu haller;

- Alan adı sahibinin, kendisine tahkim usulüne başvurulduğu bildirilmeden önce, alan adı veya buna uygun bir terimi bir mal veya hizmet arzı için kullanmış veya kullanılması için bir takım hazırlıklar yapmış olması; veya
- Alan adı sahibinin, alan adı üzerinde bir marka ya da hizmet markası veya kanuni haklara sahip olmadığı halde, toplumda bu alan adı altında tanınmış olması veya
- Alan adını, sözkonusu markayı karalamak veya tüketicileri yanlış yönlendirerek ticari kazanç sağlama amacı olmaksızın, kanuni sınırlar içinde dürüst bir şekilde kullanılması