Yapay Zeka Yorgunluğu

Merhabalar, biraz araştırarak biraz gözlemleyerek son zamanlarda bu konuda çok düşünmeye başladım. Bunları kafamda toparladım, emsallere baktım, bu gidişat nereye konusunda başımı ağrıttım ve araştırdıklarımla birleştirip bir metinde toparladım son haline getirdim. Neden yorgunluk (heyecan düşüşü, tat eksikliği başladı, nereye evriliyor.) başladı nereye ilerliyoruz. Çok darmadağın toparladım çünkü konu çok dağınık aslında, satır arası olarak görün.

İnsanlar yapay zekadan değil, arkasında görülebilir emek ve tanınabilir (güvenilebilir) bir insan/firma olmayan bolluktan tat alamıyor.
*AI Ürünleri tat vermiyor, soluk: Tat kaybı nedeni klinik anhedoni değil, bolluğun yarattığı doygunluk ve hedonik adaptasyon.

İnsan beklenmeyen ödüle/çıktıya tepki verir; yenilik her yerde ve öngörülebilir olunca "yeni" artık yeni gelmez. Ee üretim artık zor değil, aklından geçenin projeye dönmesi birkaç gün/saat üretim değeri inanılmaz düştü. Bu da insanlarda "yapay" hissine odak oluşturdu.

Bizim alıştığımız dönemde zor olan üretimdi, talep şu an artmış vaziyette değil aslında, yerinde sayıyor. Ama 1 talep için yüzbin arz var. 1 ihtiyaca yönelik mobil uygulama için binlerce uygulama üretiliyor.

Beceri düşüşü gerçek, köreliyoruz: İnsan kendi ürettiğini daha iyi öğrenir (üretme etkisi). Önceden bir yazılım sorununda direkt doğru bir sonuca ulaşmak için araştırır, r10'a forumlara vs konular açar yabancı kaynakları tarardık. Vakit kaybederdik ama bu süreç bize tecrübe katardı. Aslında şu da var: Beceri köreldikçe AI çıktısını denetleme, yeteneği de köreliyor. Bu da denetleyebilen insanın değerini artırıyor. Bu önemli ama adaptasyonu yıllar sürer.

Çünkü yeni nesil direkt ai, teknoloji nedeniyle zaten beceriden eksik, burada iş tecrübeye yani yaşlı insanlara kalacak. Old scholl insanlar daha değerli hale gelecek kendilerini gerçekten geliştirebildilerse. İlk bakışta "bu AI lan" hissini yakalayabilecek kurtlara.

AI "üretmeyi" bedavaya yaklaştırdı, ama "seçilmeyi, güvenilmeyi ve çalışır hâlde teslim etmeyi" bedavalaştırmadı. Burada güven unsuru bireyselden daha ziyade kurumsala kayacak.

Para üretimde değil, çevresindeki üç unsurda: Dağıtım; güven ve sorumluluk; kopyalanamayan fiziksel ve yerel emek. Yani iş dönüp dolaşıp yine insan aklında, özgünlüğünde yer bulacak. AI sadece araç olarak kullanılacak şekilde öğretilecek. Mecbursun buna.

Batı'da AI yorgunluğu satılırken Türkiye'de hâlâ "AI'yı benim yerime sen kullan" hizmeti satılır. Arbitraj fırsatı şu: AI'yı backoffice olarak kullan; Batı'ya insan sorumluluğu ve fiziksel ürün, Türkiye'ye "yapılmış hizmet" sat. Çünkü halk olarak hep tembeldik. Uğraşamayız.

Avantajlara çok değinmeyeceğim ama dezavantajlar: Zaten üstte de değindim,
*Ortalama ürünün geliri sıfıra yakınsıyor. Emeksiz ürün çok rahat çıkıyor.
*Kariyer merdiveninin alt basamağı eriyor. Usta-çırak zinciri kopuyor. Artık ya ustasın, ya da çırak. Alternatif yok.
*Platformlar bir şeyler deniyor haberin olmak zorunda. Tek bir politika bütün bir portföyü sıfırlayabilir. Bir gece çıkan 1 politika ile uygulamalarının hepsi silebilir mesela uygulama geliştiricisi isen, ya da reklamcı isen vs farketmez.

Tarihe dönüp bakmak gerekiyor.

Fotoğraf devri: Makineler icat oldu vs derken yaygınlaştı, burada ressamlar yok olmadı aslında, birebir kopyaya ihtiyaç kalmadı, seni ben fotoğraftaki gibi yaparım demek çok hatalı çünkü gerek yok adam zaten fotoğrafını çekebiliyor.

Ressamlar özgünlüğe yöneldi, burada fotoğraf değer ise aslında değer düştü gibi geldi bize ama düşmedi, yani kabul düştü ama ressamlar özgünlük kattı, el emeği kattı, hayal gücü kattı o fotoğrafa seni fotoğraftaki gibi çizerim demedi, senin arka planını şöyle yaparım, burnunu düzeltirim vs demeye başladı, daha da değer gördü.

Sanayi devri: Burada makineleşme aslında insanların işten çıkmasına neden olduğu kadar el emeğini ön planda tuttu ki günümüzde de öyle, bir ayakkabıyı makine yapsın binlerce yapsın bin tl'ye satarlar, adama bir kundura ustası kendi atölyesinde yapar, kendi keser, biçer, diker epey uğraşır ama belki on bin tl'ye satar. Niş konusu buradan devam etti.

Matbaa: Baskılar vs çoğaldı gazeteler uçuşa geçti ama burada muhabirlik ön plana çıktı daha doğrusu gazetecilik, sen bilgi veriyorsun ama ne kadar doğru veriyorsun, verdiğin bilgiyi ne kadar doğru veriyorsun bana ne kadar güven veriyorsun insanların gözünde değer böyle oldu.

Tasarım: Photoshoplar, after effectler vs insanların işini kolaylaştırdı ama herkes grafiker olamadı. Normal tasarımın değeri düştü, basitleşti. Ama yaratıcılığı olan, profesyonel yaklaşımı olan, marka kimliğini oluşturabilen insanlar öne çıktı.

Müzik: Şu an çoğu insan ai hissi veren müziği tanıyamıyor ama zamanla tanıyabilecek hale gelecek, burada yeni bir tarz konuşulmaya başlanabilir. Yapay sesler zamanla yeni müzik türlerinin oluşmasını sağlayabilir.
Canlı performans, fiziksel ürün ve hayran bağlılığı önem kazandı cd'ler, spotifyler buna evrildi.

Üretim bollaştıkça üretimin değil, farklılaşmanın, güvenin ve dağıtımın değeri artar.(Bunu ısrarla vurguluyorum çünkü aslında bu anlatmak istediğim dağınıklığın odak noktası bu) Yani dönüp dolaşıp insan'a geliyoruz. Ne olursa olsun insan emeği, özgünlüğü değer kaybetmeyecek. Niş olacak.

Yani senaryo: Yetenek artışı sürer ama ürüne dönüşmesi yavaş olur. Aynı performansın fiyatı yılda kabaca 10 kat düşer. Platformlar sertleşir. "AI yapımı" cezası faydacı ürünlerde erir, kimlik taşıyan ürünlerde kalır.

Büyük ihtimalle bir piyasa düzeltmesi yaşanır ama teknoloji geri çekilmez; dot-com sonrası internet gibi.

Öngörü: (Kendi alanımdan dolayı vurguluyorum) Apple ve Google, aynı geliştiriciden gelen benzer uygulama kümelerine karşı daha sistematik red ve kaldırma uygulayacak. Google'ın doğrulaması küresele yayılacak. Ya da bireysele üretim yasaklanacak, sadece firmalar ön plana geçer. Bu da güven nedeniyle. Dağıtıcı da kendi otoritesini korumak zorunda değil mi neticede? Her önüne gelen üretip yayınlamasın. Arkasında duracak güç firmadır, sorumluluk ondadır, güven vermek zorundadır işte onlar daha şanslı.

Tavsiye ekonomisi açık webden kapalı alanlara taşınacak: WhatsApp grupları, Discord, Telegram, bültenler. İşte burada inanılmaz bir pazar olacak. Bunu ekstra not alın bence.

Şimdilik Türkiye pazarında AI yorgunluğu dediğim şey yeni başladı. İnsanlar yeni yeni sıkılmaya başladı heyecan düşüşleri yeni yeni olgunlaşıyor.

Ama çok yeni, geçen ay %50 ise şimdi %49 hızlı bir düşüş yok ama olacak bir bakacağız bir anda bu %10 olacak. O aşamaya hazır olmak gerekli.

Yani herkes adı gibi emin ki piyasa, teknoloji bir şeylere gebe. Ama ne olduğunu öngöremiyoruz, bunu öngörmeye çalıştıkça da boğuluyoruz şahsen bende öyle, bir şeylere geç kalmayayım derken inanılmaz bir deniz var karşımızda boğulmadan çıkmak çok zor. Bunun sonucunu görmeye çalışıp erkenden bir şeyler için çabalamak herkesin bir uğraş konusu haline gelmeli. Çünkü mecburuz. Ama çok da kafa yormadan ne kadar derin bakarsak o kadar dağılıyoruz çünkü, daha sistematik ve sabırla incelemek benim başaramadığım nokta bu. Ama siz kendiniz için sağlamalısınız.

Burada benim görüşüm yapay zekanın hangi amaçla ve nasıl değerlendirildiği en azından bizim sektörümüz açısından.

Örnek;

Bir uygulama, script v.b geliştirip satmakmı, kullanmakmı bu ayrımı iyi yapmak gerekiyor.

Başka bir açıdan bakarsakda en azından ben birşeyler üretip satmak veya kullanmak yerine yapay zekayı günlük olarak canlı nasıl nakite dönüştürebilirim onu kovalıyorum. Açık söylemek gerekirse benim için yazılım sektörü şuanda tam anlamıyla çöp haline gelmiştir, bugün notepad++ açıp 2 satır kod yazmayı bilmeyen insanlar neler tasarlıyor görüyorsunuz.