Her türlü kötü fikri denedikten sonra Meta, artık yapay zeka sohbet robotlarının geleceğine dair en iyi vizyona sahip. Yine de bunu tavsiye etmiyorum. İşte nedeni.

İnsanların yapay zekayı kullanma biçiminde bir devrimin eşiğindeyiz.
Günümüzde insanlar yapay zeka araçlarını çoğunlukla bilgisayar tarayıcıları ve mobil uygulamalar aracılığıyla; otonom hareket etme yeteneği olmayan (ajan niteliği taşımayan), kişiselleştirilmemiş ve proaktif olmayan şekillerde kullanıyor.
Çok yakında, yapay zeka kullanımının büyük kısmının; gözlük, saat ve kulaklık gibi giyilebilir cihazlar üzerinden çalışan, otonom hareket edebilen, kişiselleştirilmiş ve proaktif yapay zeka asistanlarına kayacağını öngörüyorum.
Ağırlıklı olarak yazı yazma ve okuma eylemlerinden, konuşma ve dinleme eylemlerine geçiş yapacağız.
Bu, kulağa geldiğinden çok daha büyük bir değişim. Yapay zekayı, kullandığımız harici bir araç olma statüsünden çıkarıp, bir parçamız haline geldiği —gözlük, işitme cihazı veya yapay diz gibi bir tür protez teknolojisi işlevi gördüğü— gelecekteki bir konuma taşıyor.
(İnsanlar şu anda sohbet robotlarını yazı yazma desteği [%74], öğrenme ve araştırma [%64], iş verimliliği [%58], yaratıcı projeler [%41], kişisel düzenleme [%37] ve sağlık ve esenlik [%19] konularında kullanıyor. İnsanların yazı yazma, kodlama ve görsel oluşturma işlemleri için bilgisayar ve telefonları kullanmaya devam edeceklerini, ancak geri kalan işler için giyilebilir cihazları tercih edeceklerini öngörmek makul bir yaklaşım.)
Şaşırtıcı bir şekilde, teknoloji dünyasında vizyonerlikten en uzak şirketlerden biri, şu anda en iyi vizyona sahip durumda.
Meta'nın ürün vizyonu konusundaki hataları arasında; fiyaskoyla sonuçlanan metaverse girişimi ve Horizon Worlds, başarısızlığa uğrayan Facebook Telefonu, Libra/Diem kripto para fiyaskosu, TikTok'un yükselişini çok geç fark etmesi, mobil platform kontrolünü Apple ve Google'a kaptırması ve Workplace adlı başarısız kurumsal aracı yer alıyor.

Daha da önemlisi, Meta'nın yakın geçmişinde yapay zeka sohbet robotu başarısızlıkları da bulunuyor. Şirketin 2022'de piyasaya sürdüğü BlenderBot 3, sohbet robotunun Yahudi karşıtı söylemler dile getirmesi, 2020 ABD seçimleri hakkında yanlış iddialarda bulunması ve Meta CEO'su Mark Zuckerberg'i eleştirmesi nedeniyle skandalla sonuçlanmıştı. Yine o yıl Meta; bilimsel makaleler, ders kitapları, ders notları, ansiklopediler, bilimsel web siteleri ve diğer verilerle eğitilen ancak buna rağmen kaynakları uydurup bilimsel iddialar icat ederek ciddi "halüsinasyonlar" (gerçek dışı/yanlış bilgiler üretme durumu) sergileyen Galactica'yı piyasaya sürdü.
Meta, 2023 yılında Snoop Dogg, Kendall Jenner ve Tom Brady gibi ünlüleri temel alan sohbet robotlarını kullanıma sundu; ancak bu robotlar kullanıcılar nezdinde başarısız oldu ve bir yıldan kısa bir süre sonra kapatıldı.

Common Sense Media tarafından geçen yılın Ağustos ayında yayınlanan bir güvenlik araştırması; Instagram ve Facebook'a entegre edilen Meta AI sohbet robotunun, genç kullanıcılarla intihar ve kendine zarar verme eylemlerini planlama süreçlerine aktif olarak dahil olduğunu, yeme bozukluklarına dair tehlikeli detayları pekiştirdiğini ve gençler sıkıntılı anlar yaşarken kriz anında başvurulabilecek kaynakları sunma konusunda sürekli yetersiz kaldığını ortaya koydu.
Aynı ay yayınlanan bir Reuters araştırması ise, şirketin yapay zeka sohbet robotlarının, 13 yaşındaki çocukların bile erişebildiği platformlarda kullanıcılarla romantik ve cinsel içerikli sohbetler yürütmesine açıkça izin veren bir şirket içi politika belgesini gün yüzüne çıkardı.
Meta'nın sohbet robotları konusundaki sicili, pek de parlak sayılmazdı; ta ki şirket bu ay Muse'u piyasaya sürene dek.
Ve aniden: Muse
Meta, Muse'u 8 Eylül'de olumlu tepkiler eşliğinde kullanıma sundu; şirket, bunun herkes için geliştirilmiş dünyanın ilk kişisel yapay zeka asistanı olduğunu iddia etti. Uygulama, Apple ve Google uygulama mağazalarında hızla zirveye yükseldi. Intelligencer, onu "gerçek bir başarı" olarak nitelendirdi.

İnsanların kullandığı çoğu sohbet robotunun aksine Muse proaktif bir yapıya sahip; yani kendisine bir girdi verilmesini beklemek yerine, konuları kendiliğinden gündeme getirebiliyor. Yine de bu, eşi benzeri görülmemiş bir özellik değil. Proaktiflik konusunda Muse'un en yakın rakibi Gemini Spark; Alexa+ da kısmen proaktif özellikler taşıyor. Claude Dreaming, proaktif bellek kavramları arasındaki en ilginç örnek olsa da, daha çok geliştiricilere yöneliktir.
Muse, uygulamalara bağlanmak için kullanıcıdan izin ister; bu izni aldıktan sonra e-posta okuyup gönderebilir, seyahat rezervasyonu yapabilir, fatura tutarlarını düşürebilir, form doldurabilir, planlar oluşturabilir, kayıtlı tarifleri alışveriş listelerine dönüştürebilir, parti davetiyeleri gönderebilir ve satın alma işlemleri gerçekleştirebilir. (Muse, kendine ait bir tarayıcısı bulunan ve "Muse Secure VM" adı verilen özel bir bulut sanal makinesinde çalışır.)

Bu araç, bir şirketi arayabilir ve şirket temsilcisi telefonu açtığında kullanıcıyı görüşmeye dahil edebilir. Kullanıcılar adına çeşitli hizmetlerden ve yayınlardan çıkış veya abonelik iptali işlemleri yapabilir. Daha düşük fiyatlar bulmak amacıyla uçuşları ve otel seçeneklerini takip edebilir.
useofmuse.com web sitesi, insanların Muse'u kullanma biçimlerine dair özenle seçilmiş bir derlemedir.
Muse, kullanıcıların hesaplarına erişim yetkisi almak için, kimlik bilgilerini bizzat kullanmadan bazı ilginç teknik yöntemler uygular.

Yayınlanan haberler ve kendi yaptığım testler sayesinde, Muse'un hatalar yapabildiğini gördük. Örneğin, yıllar önce kapanmış restoranları önerdiği durumlar tespit edilmiştir.
Sızdırılan şirket içi paylaşımlara göre, Muse tarafından gerçekleştirilen telefon görüşmelerinin bir kısmı aslında insan yükleniciler tarafından yapılıyor.
Walmart, Best Buy, American Eagle Outfitters, DICK’S Sporting Goods, Fanatics, Gap, Michael Kors, Sephora, Ulta ve Wayfair gibi perakendeciler Muse üzerinden alışveriş yapılmasını mümkün kılıyor. Amazon ise Muse'un kendi platformu üzerinden alışveriş işlemlerini gerçekleştirmesini engelledi.
Meta'ya göre bu yapay zeka temsilcisi (ajanı) kendine ait bir e-posta adresine de sahip olacak; böylece kullanıcılar e-posta yoluyla onunla sohbet edebilecekler.
Muse'un avatarı, Jolly adında, Labubu'yu andıran sevimli bir çizgi film karakteri. Jolly, bir temsilci olarak görevlerini yerine getirirken dizüstü bilgisayarda yazı yazıyor. Sadece yetişkinlere yönelik bir ürün için tuhaf derecede çocuksu bir maskot bu.

Meta, bu avatarla birlikte, dikkat ekonomisini takip eden yeni bir model olan "bağlılık ekonomisine" (attachment economy) cüretkar bir adım atıyor.
Meta'nın tüm sosyal medya başarısı, dikkat ekonomisinde kazanmaya dayanıyordu; bu ekonomide reklam odaklı platformlar insan dikkatini; öfke uyandıran içerikler, kabilecilik, sansasyonellik, korku, grafik şiddet, cinsel içerik, ünlü skandalları, komplo teorileri, yapay zeka üretimi değersiz içerikler (AI slop) ve algoritmik olarak körüklenen aşırılıkların teşvikiyle ele geçirilip paraya dönüştürülecek kıt bir meta olarak görüyordu.
Bağlılık ekonomisi ise farklı ve daha kötü bir yapı. Bu model, kullanıcıları yapay zeka ürünlerine duygusal olarak bağlayarak hem dikkatlerini hem de sadakatlerini kazanmayı amaçlıyor. Bağlılık ekonomisi iş modeli, kullanıcıların yapay zeka aracılığıyla yansıtılan sahte kişilikleri beğenmesini, sevmesini ve hatta onlara ihtiyaç duymasını hedefliyor.
Meta ayrıca, kabaca cep saati şeklindeki ve boyun askısıyla taşınan "Muse Charm" adlı cihazını da duyurdu. Jolly, tıpkı bir Tamagotchi gibi bu cihazın içinde yaşıyor. Cihaz hem kullanışsız hem de anlamsız; halkın bunu reddedeceğini öngörüyorum.
Yeni gözlükler
Meta, geçen hafta düzenlenen Connect 2026 etkinliğinde, Muse'un önümüzdeki aylarda Meta Ray-Ban yapay zeka destekli gözlük serisine entegre edileceğini ve kameraya sahip versiyonun video akışını kullanıcı girdisinin bir parçası olarak kullanacağını duyurdu. Ancak Meta adına talihsiz bir durum var ki, halkın büyük bir kısmı kameralı akıllı gözlüklere sırtını döndü ve bu cihazları "sapık gözlükleri" olarak nitelendirdi.
Meta akıllıca bir hamleyle, Ray-Ban Meta Audio (ses odaklı) gözlük adlı bir ürünü de tanıttı. Tıpkı Ray-Ban Meta gözlükleri gibiler, ancak üzerlerinde kamera bulunmuyor.
Ray-Ban Meta gözlükleri (yeni Audio modeli de dahil olmak üzere); yüksek kaliteli hoparlör ve mikrofonlara, dokunmatik kontrollere, iyi bağlantı özelliklerine, makul bir pil ömrüne, numaralı cam desteğine ve diğer çeşitli özelliklere sahip.
İşte asıl çarpıcı olan, kazanan kombinasyonu oluşturan özellikler şunlar: Pratik, sosyal açıdan kabul edilebilir ve rahat, giyilebilir ve kaliteli bir donanım; buna ek olarak gözlük aracılığıyla eller serbest şekilde kullanılabilen, inisiyatif alabilen, kişiselleştirilmiş, proaktif ve güçlü bir yapay zeka asistanı.
Ancak ortada göze çarpan tek bir sorun var.
Meta, Ray-Ban Meta Audio gözlüklerine Muse'u entegre ettiğinde, yapay zeka kullanımının geleceğini temsil eden ilk ürüne kavuşmuş olacağız. Yine de ben onları kullanmayacağım veya başkalarına tavsiye etmeyeceğim.
Bunun nedeni gayet açık: Meta güvenimizi kazanmadı.
Şirketin utanç verici geçmişine bir bakın. Meta; Cambridge Analytica skandalında 87 milyon kullanıcının verilerini izinsiz topladı, Instagram'ın genç kızlara zarar verdiğini gösteren şirket içi araştırmalar karşısında gereken adımları atmadı, platformlarının yanlış bilgi yaymasına ve kullanıcıları radikalleştirmesine bile bile izin verdi ve gizlilik uygulamaları konusunda düzenleyici kurumları ve kamuoyunu defalarca yanılttı.
Şirket; e-posta kutularımıza, takvimlerimize ve banka hesaplarımıza erişmesine izin verecek kadar güvenimizi kesinlikle kazanmış değil.
Ayrıca o "Jolly" avatarının niyetine de güvenmiyorum. O, güvenilmez olana güvenmenizi sağlamak adına sevginizi kazanmaya çalışan dijital bir "arkadaş"tan ibaret.
Meta, başarılı bir yapay zeka stratejisi —ya da en azından yapay zekanın geleceği adına başarılı bir özellik seti— yakalamış durumda.
Ne yazık ki Meta'ya güvenemeyiz.

Kaynak: How Meta stumbled onto a winning AI strategy - Mike Elgan / Computer World
.