Kpss ya da Tyt hazırlık olup Türkçesi iyi olan ?

Question

Merhabalar Kök bilgisi konusunun mantığını bir türlü öğrenemedim. Şimdi öznur hocadan dinliyorum fakat kafama yatmayan şeyler oluyor. Örneğin "bitkisel" kelimesinin kökü nasıl fiil kökü oluyor ? 
Ya da sınavlar kelimesi. Mantığını çözebilen birisi varsa bu konuda yardımcı olabilir mi ? Bitkisel kelimesi örneğin bitkiyle alakalı bir kelime ve iş oluş hareket bildiren bir şey değil. Sınavlar kelimesi de aynen öyle. Her -mek , - mak gelen kökü fiil kökü alamayız ki.

Bilal Bayar · Accepted Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Son olarak azımsamak kelimesinin kökünü ve isim ve fiil kökü mü söyler misiniz ? 		İsim köküdür. Miktar belirten "az" kelimesinden türer.
az-mak da fiildir fakat kelimenin son haliyle alakasız olduğundan isim olanı alacağız.

xxx786 · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Yatay kelimesini nasıl düşünebiliriz ?
Yat kelimesinden geliyor. Yatmak ile yatay kelimesi arasında bir bağ bulamadım açıkçası 		Nasıl bulamadın ya &#128514; yatıyorsun işte şekil olarak yatay demişler buna. Ayakta dikilirken ki haline de dikey demişler.

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									O zaman söz hakkı onun ben sadece yardımcı olma amacıyla yazdım, hocamız daha güzel izah eder tabiiki de. 		Sizin söylediğiniz de doğru sanırım.

Temajet · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek. 								haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									O zaman söz hakkı onun ben sadece yardımcı olma amacıyla yazdım, hocamız daha güzel izah eder tabiiki de. 		Yatay sözcüğü hakkında ne düşünüyorsunuz son olsun bu da

Bilal Bayar · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Basit bir örnek vereyim akılda daha kalıcı olsun. Gidermek kelimesinin kökeni git-mek, devamında gider var o isimdir (lavabonun gider borusu diyoruz ona isim olarak muamele yapıyoruz) ama gidermek yine fiil oluyor burada anlam bütünlüğü belirleyici olan husus. Yanlışım varsa arkadaşlar düzeltebilir ben üniversite sınavına yaklaşık 28 yıl önce girdim &#128512; 		-git (fiil kökü)
-gider (t>d yumuşaması) + fiilden fiil yapmıştır. 
Yani "gider" isim olarak değil (mek-mak) mastar ekiyle beraber fiildir.

haysebeyse · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek. 		Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

haysebeyse · Answer

Yatık'tan yatay &#128512; Sende ne kadar çetrefilli kelime varsa bulup getirdin mübarek &#128512;

Bilal Bayar · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu. 		Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı" 
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden.

haysebeyse · Answer

BilalBayar adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden. 		Gece gece ne kafa açtı arkadaş &#129315;&#129315; kafamda kelimeler yer değiştirmeye başladı az sonra doğru bildikilerimizi de unutacağız &#128515;

Temajet · Answer

BilalBayar adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden. 		Yatay kelimesini nasıl düşünebiliriz ? 
Yat kelimesinden geliyor. Yatmak ile yatay kelimesi arasında bir bağ bulamadım açıkçası

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden.

xxx786 · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Basit bir örnek vereyim akılda daha kalıcı olsun. Gidermek kelimesinin kökeni git-mek, devamında gider var o isimdir (lavabonun gider borusu diyoruz ona isim olarak muamele yapıyoruz) ama gidermek yine fiil oluyor burada anlam bütünlüğü belirleyici olan husus. Yanlışım varsa arkadaşlar düzeltebilir ben üniversite sınavına yaklaşık 28 yıl önce girdim &#128512; 		Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek.

Temajet · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek.

Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

xxx786 · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Yatay yatıyorsun öyle mi bakacaz  		Evet. Ben de sana sorayım. Kelime "düzey" ? İsim mi fiil mi kök düz mü düzey mi?

Bilal Bayar · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Yatay kelimesini nasıl düşünebiliriz ?
Yat kelimesinden geliyor. Yatmak ile yatay kelimesi arasında bir bağ bulamadım açıkçası 		Yat kelimesi (yatmak) yatayla anlam bakımından bağlantılıdır. Bir duruş açısını ifade eder. O sebeple fiil köküdür. 
Dikey kelimesi ise (dik) dikmekle bir alakası olmadığından isim köküdür. 
Türkçede istisnalar çoktur maalesef.

Temajet · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Evet. Ben de sana sorayım. Kelime "düzey" ? İsim mi fiil mi kök düz mü düzey mi? 		Düz tabiki isim kökü.
						BilalBayar adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Yat kelimesi (yatmak) yatayla anlam bakımından bağlantılıdır. Bir duruş açısını ifade eder. O sebeple fiil köküdür.
Dikey kelimesi ise (dik) dikmekle bir alakası olmadığından isim köküdür.
Türkçede istisnalar çoktur maalesef.  		Dikey örneğini fiil kökü verdi şimdi öznur saat yıldırım hoca . İlk başta isim demişti değiştirdi.

D3veloper · Answer

En basit anlamında bir işi tarif etmesi gerekiyor gibi düşenebilirsiniz.
Örneğin "Ev" hareketsiz bir cisim yani nesnedir. Ama "-len" takısı eklersek "evlen-mek" oluyor. Yani evlenme fiili yani yapılan bir iş oluyor.
Ya da mesela "Dergi" kelimesine bakalım. "Der-gi" derlemek bir işi tarif ediyor. Yani düzenlemek bir araya getirmek. Ama dergi ise hareketsiz, bir işi tarif etmeyen nesne olmuş oluyor.

Temajet · Answer

D3veloper adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									En basit anlamında bir işi tarif etmesi gerekiyor gibi düşenebilirsiniz.
Örneğin "Ev" haekeyesiz bir cisim yanş nesnedir. Ama "-len" takısı eklersek "evlen-mek" oluyor. Yani evlenme fiili yani yapılan bir iş oluyor.
Ya da mesela "Dergi" kelimesine bakalım. "Der-gi" derlemek bir işi tarif ediyor. Yani düzenlemek bir araya getirmek. Ama dergi ise hareketsiz, bir işi tarif etmeyen nesne olmuş oluyor. 		Teşekkürler

anilguler · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Evet. Ben de sana sorayım. Kelime "düzey" ? İsim mi fiil mi kök düz mü düzey mi? 		düz - ey , isim fiil değil mi

xxx786 · Answer

anilguler adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									düz - ey , isim fiil değil mi 		İsim + isim

Temajet · Answer

BilalBayar adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									İsim köküdür. Miktar belirten "az" kelimesinden türer.
az-mak da fiildir fakat kelimenin son haliyle alakasız olduğundan isim olanı alacağız. 		Teşekkürler bende öyle düşündüm ama bu kadar detaya girmiyor çoğu hoca da.

haysebeyse · Answer

Kökü bitmek olduğu için hocam.  Bitmekten bitki şeklinde.

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden.

haysebeyse · Answer

Hocam kökene baktığında kelimeye -mek -mak getirdiğinde kelimenin bütünüyle alakalı olması gerekiyor, dikkat edeceğin yer burası. Mesela "ekin" kelimesinin kökü ekmek (ekme eylemi),  ekmek ve ekin arasındaki uyuma ve anlama bakınca anlarsın zaten. Birbiriyle ilgisi olması lazım.

xxx786 · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Ama sözcüğün tamamına da bakmak lazım değil mi ? Bir önceki örneğinde öyle dedi onunla çelişti resmen. Önceki örneği de şu : " aralığında " 		Türkçe nin de bu sıkıntısı var maalesef. Bitkinin adı bitmekten geliyormuş. Topraktan ot bittiği için oradan türemiş bir kelime. Bu kelimeler kalıp kelimeler sınavlarda çıkar. Soru çözdükçe alışılır.

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden.

Temajet · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek.

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

O zaman söz hakkı onun ben sadece yardımcı olma amacıyla yazdım, hocamız daha güzel izah eder tabiiki de.

Yatay sözcüğü hakkında ne düşünüyorsunuz son olsun bu da

anilguler · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Nerden geldiğini buluyorum orada sıkıntı yok ama isim ve fiil kökü mü onu çıkaramıyorum bende  		Bazı istisna kelimeleri böyle böyle ezberleyeceksin hocam, yapacak bir şey yok. bence de isim kök olması lazımdı.

haysebeyse · Answer

Bulduğun köke -mek, -mak ekle hocam kelimenin bütünü ile uyum varsa fıiidir. Ben hep öyle aklımda tuttum. Azımsamak kelimesinin kökü azdır, az kelimesine -mek, -mak koyunca anlam değişiyor "azmak" oluyor o zaman bütünlük bozuluyor. Demek ki bu fiil değil isim olan "az".

Temajet · Answer

Cevap veren herkese teşekkür ederim. Türkçeyi sökersem sınavı kazanacağım inşallah

haysebeyse · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Teşekkürler bende öyle düşündüm ama bu kadar detaya girmiyor çoğu hoca da. 		O zaman iban bilgilerimi iletiyorum hocam &#129315;&#129322; bu kadar özel ders verdik.

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									O zaman iban bilgilerimi iletiyorum hocam &#129315;&#129322; bu kadar özel ders verdik. 		Hahaha devamını getirmek lazım o zaman

xxx786 · Answer

English adlı üyeden alıntı:						mesajı görüntüle									Nerden geldiğini buluyorum orada sıkıntı yok ama isim ve fiil kökü mü onu çıkaramıyorum bende  		Hocam sen de zoru atlamissin kolayda takilmissin. Sayisalcisin sanirim.

Temajet · Answer

xxx786 adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Git er mek
Kökü git. Burada ki er de fiilden fiil yapan ek. Yani gider de fiil. Gidermek.

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

O zaman söz hakkı onun ben sadece yardımcı olma amacıyla yazdım, hocamız daha güzel izah eder tabiiki de.

Yatay sözcüğü hakkında ne düşünüyorsunuz son olsun bu da

haysebeyse · Answer

Basit bir örnek vereyim akılda daha kalıcı olsun. Gidermek kelimesinin kökeni git-mek, devamında gider var o isimdir (lavabonun gider borusu diyoruz ona isim olarak muamele yapıyoruz) ama gidermek yine fiil oluyor burada anlam bütünlüğü belirleyici olan husus. Yanlışım varsa arkadaşlar düzeltebilir ben üniversite sınavına yaklaşık 28 yıl önce girdim &#128512;

Temajet · Answer

haysebeyse adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle

Gidermek anlamında kullanıyorsan tabi fiil ama (boru olan gideri kastedersek o zaman isim onu anlatmaya çalıştım) mana bütünlüğüne bakmak lazım dememin sebebi buydu.

Cümle olarak görmek daha mantıklı bu durumlarda.
"Lavabonun gideri tıkanmış"
"Gider ayak beni ağlattı"
"Giderken çöpleri de götür" gibisinden.

haysebeyse · Answer

O zaman söz hakkı onun ben sadece yardımcı olma amacıyla yazdım, hocamız daha güzel izah eder tabiiki de.