ekşisözlük / mobbing :
internette de yayında olan aşağıdaki derlemede tanıtılmaya çalışılan bir yeni modern çağ eziyetidir.
her çalışan az veya çok bundan nasibini almıştır. topyekün mücadele edilmesi gereken bir hastalıktır.
"iş yerinde duygusal taciz (mobbing)
av. fatih ekiz
mob sözcüğü, kanun dışı şiddet uygulayan düzensiz kalabalık anlamına gelmektedir.latincede kararsız kalabalık anlamına gelen mobile vulgus sözcüklerinden gelmektedir.mob fiili, ortalıkta toplanmak,saldırmak veya rahatsız etmek anlamındadır.
prof.dr.leymann, mobbingin bir veya birkaç kişi tarafından, diğer bir kişiye yönelik olarak sistematik bir biçimde düşmanca ve ahlak dışı bir iletişim yöneltilmesi şeklinde, psikolojik bir terör olduğunu vurgulamaktadır.
leymann, kendisine işyerinde zor kişiler olarak bildirilen kişileri araştırdı ve bunların başlangıçta zor olmadığını belirledi.davranışlarının kalıtsal bir kişilik bozukluğu olmadığını ortaya çıkardı.işyeri yapısı ve kültürünün bu insanları, zor sıfatıyla damgalandıkları ortamı yarattığını belirledi.bir kez zor olarak tanımlandıklarında, şirket onları kovmak için, başka nedenler yaratıyordu.bu, leymannın mobbing olarak tanımladığı şeydi.
tim field, mobbingi, diğer kimsenin kendine güveni ve özsaygısına sürekli ve acımasız bir saldırı olarak tanımlamaktadır.bu davranışın altında yatan nedenler ise, üstünlük kurmak, buyruğu altına almak ve yok etmek arzusudur.buna ek olarak field, failin davranışının sonuçlarını inkar etmesini de, bu tanıma ilave etmektedir.
araştırmacılar,mobbinge maruz kalanların bazılarının otuzlu yaşlarda olduğunu, bazılarının ise, lisans üstü eğitiminin olduğunu vurgulamaktadırlar.
mobbing yapılan kişi, savunmasız ve yardım alamaz bir duruma itilir.bu eylemler uzun bir süre boyunca sıklıkla uygulanır. bu sendromu yaşayanlar, sonunda kendi istekleriyle veya zorunlu olarak istifa etmekte,kovulmakta veya erken emekliliğe zorlanmaktadırlar.bu,mobbingdir:duygusal taciz yoluyla işyerinden ihraç edilme.ne yazık k,i kurbanlar, hatalıymış ya da kendi çöküşlerini kendileri hazırlamış gibi gösterilmektedirler.
mobbing nedir, nasıl oluşur ?:
mobbing, duygusal bir saldırıdır.kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olması ile başlar.bir kişinin, diğer insanları, kendi rızaları ile veya rızaları dışında başka bir kişiye karşı etrafında toplaması ve sürekli kötü niyetli hareketlerde bulunma,ima,alay ve karşısındakinin toplumsal itibarını düşürme gibi yollarla,saldırgan bir ortam yaratarak onu işten çıkmaya zorlamasıdır.bu eylemler, giderek korkutucu davranışlara ve açık suistimale dönüşür.kişinin çalıştığı kuruluş, bu davranışları sona erdirmeyecek, hatta bunları planlayıp hoş görecek olursa kurban kendini giderek daha çaresiz durumda bulur.
sonuçta kişi, giderek artan sıkıntı, hastalık ve sosyal sorunlar yaşamaya başlar.verim sıklıkla düşer.kişi üzerindeki baskı ve eziyeti dengelemek ve azaltmak için hastalık raporu kullanmaya başlar.kazalar olabilir ve kişi depresyona girebilir.bunları da istifa,işine son verme,erken emeklilik ya da anlaşmalı veya anlaşmasız işten çıkarma izler.
kurban için mobbingin sonu hastalık veya intihar yolu ile ölüm bile olabilir.
örgütler için mobbing kanser gibidir.habis hücreden başlayarak örgütün bütün yaşamsal organlarına büyük bir hızla sıçrar.iyileştirici önlemler biran önce alınmalıdır.
herhangi birine karşı saldırganlık: iş yerinden kovulma
mobbing,kişiye yönelik,kişinin yaşı,ırkı,cinsiyeti,dini,uyruğu,sakatlığı veya hamileliği gibi herhangi bir nedene dayalı belirgin bir ayrımcılık olmaktan çok,taciz,rahatsız etme ve kötü davranış yoluyla herhangi bir kişiye yönelen saldırganlıktır.kişiyi, iş yaşamından dışlamak amacıyla, kasıtlı olarak yapılır.bu davranışlar, pasif ve aktif saldırganlık olarak ikiye ayrılabilir.
saldırganın incelmişliği oranında, bunlardan herhangi biri uygulanabilir.pasif saldırganlar, fırsat buldukça kötü davranışlarını örtmek için nazik ve düşünceli davranışlarda sergileyeceklerinden, onlarla başa çıkmak daha zordur.
mobbing tipolojisi
prof.dr heinz leymann,45 ayrı mobbing davranışı tanımladı.ve bunları, davranışın özelliğine göre 5 grupta topladı.her mobbing durumunda bunların hepsinin bulunması şart değildir.
leymannın tipolojisi
birinci grup:
kendini göstermeyi ve iletişim oluşumunu etkilemek
1-üstünüz kendinizi gösterme olanaklarını kısıtlar.
2-sözünüz sürekli kesilir.
3-meslektaşlarınız veya birlikte çalıştığınız kişiler kendinizi gösterme olanaklarınızı kısıtlar.
4-yüzünüze bağırılır ve yüksek sesle azarlanırsınız.
5-yaptığınız iş sürekli eleştirilir.
6-özel yaşamınız sürekli eleştirilir.
7-telefonla rahatsız edilirsiniz.
8-sözlü tehditler alırsınız.
9-yazılı tehditler gönderilir.
10-jestler ve bakışlar yolu ile ilişki reddedilir.
11-imalar yolu ile ilişki reddedilir.
ikinci grup:
sosyal ilişkilere saldırılar
1-çevrenizdeki insanlar sizinle konuşmazlar.
2-kimseyle konuşamazsınız başkalarına ulaşmanız engellenir.
3-size diğerlerinden ayrılmış bir iş yeri verilir.
4-meslektaşlarınızın sizinle konuşması yasaklanır.
5-sanki orada değilmişsiniz gibi davranılır.
üçüncü grup:
itibarınıza saldırılar
1-insanlar arkanızdan kötü konuşur.
2-asılsız söylentiler ortada dolaşır.
3-gülünç durumlara düşürülürsünüz.
4-akıl hastasıymışsınız gibi davranılır.
5-psikolojik değerlendirme geçirmeniz için size baskı yapılır.
6-bir özrünüzle alay edilir.
7-sizi gülünç düşürmek için yürüyüşünüz,jestleriniz veya sesiniz taklit edilir.
8-dini veya siyasi görüşünüzle alay edilir.
9-özel yaşamınızla alay edilir.
10-milliyetinizle alay edilir.
11-öz güveninizi olumsuz etkileyen bir iş yapmaya zorlanırsınız.
12-çabalarınız yanlış ve küçültücü şekilde yargılanır.
13-kararlarınız sürekli sorgulanır.
14-alçaltıcı isimlerle anılırsınız.
15-cinsel imalar.
dördüncü grup:
kişinin yaşam kalitesi ve mesleki durumuna saldırılar
1-sizin için hiçbir özel görev yoktur.
2-size verilen işler geri alınır kendinize yeni bir iş bile yaratamazsınız.
3-sürdürmeniz için size anlamsız işler verilir.
4-sahip olduğunuzdan daha az yetenek gerektiren işler size verilir.
5-işiniz sürekli değiştirilir.
6-öz güveninizi etkileyecek işler verilir.
7-itibarınızı düşürecek şekilde,niteliklerinizin dışındaki işler size verilir.
8-size mali yük getirecek genel zararlara sebep olunur.
9-eviniz ya da iş yerinize zarar verilir.
beşinci grup:
kişinin sağlığına doğrudan saldırılar
1-fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanırsınız.
2-fiziksel şiddet tehditleri yapılır.
3-gözünüzü korkutmak için hafif şiddet uygulanır.
4-fiziksel zarar.
5-doğrudan cinsel taciz.
bir süreç olarak mobbing
vurgulanması gereken nokta,mobbingin, zaman geçtikçe acı veren rahatsız edici davranışlar süreci olarak meydana geldiğidir.sinsice başlar ama öyle hızla ilerler ki, geri dönülmez noktaya erişiverir.olaylar, bir hortum gibi sarmal biçiminde hız kazanır.leymann,mobbing sürecinde, beş aşama belirlemiştir:
1.aşama:anlaşmazlık
kritik bir olayla, bir anlaşmazlıkla, karakterize edilir.henüz mobbing değildir fakat mobbing davranışına dönüşebilir.
2.aşama:saldırgan eylemler
saldırgan eylemler ve psikolojik saldırılar,mobbing dinamiklerinin harekete geçtiğini gösterir.
3.aşama:yönetimin katılımı
yönetim, ikinci aşamada doğrudan yer almamışsa da,durumu yanlış yargılayarak bu negatif döngüde işin içine girer.
4.aşama:zor veya akıl hastası olarak damgalanma
bu aşama önemlidir.çünkü, kurbanlar zor veya akıl hastası olarak damgalanırlar.
yönetimin yanlış yargısı ve sağlık uzmanları, bu negatif döngüyü hızlandırır.hemen her zaman, bunun sonunda, işten kovulma veya zorunlu istifa vardır.
5.aşama:işine son verilme
bu olayın sarsıntısı, travma sonrası stres bozukluğunu tetikler.kovulmadan sonra, duygusal gerilim ve onu izleyen psikosomatik hastalıklar devam eder, hatta yoğunlaşır.
mobbingin dereceleri:
1.derece mobbing:kişi direnmeye çalışır,erken aşamalarda kaçar veya ya aynı iş yerinde ya da farklı bir yerde tamamen rehabilite edilir.kişi, işlevselliğini sürdürse bile, şu semptomlar görülebilir.ağlama,zaman zaman uyku bozuklukları,alınganlık,konsantrasyon bozukluğu.
2.derece mobbing:kişi direnemez,kaçamaz,geçici veya uzun süreli zihinsel ve/veya fiziksel rahatsızlıklar çeker ve iş gücüne geri dönmekte zorlanır.uzun süre boyunca sık sık mobbinge maruz kalanlarda, şu gibi semptomlar görülebilir.yüksek tansiyon, kalıcı uyku bozuklukları, mide bağırsak sorunları, konsantrasyon bozuklukları, aşırı kilo alma veya verme, depresyon, alkol ya da ilaç alışkanlığı, iş yerinden kaçma(sık sık geç kalmak, gitmemek veya sıklaşan hastalık izinleri) alışılmadık korkular(görünür hiçbir neden yokken uçma araba sürme veya yalnız kalma korkusu oluşması.)
3.derece mobbing:etkilenen kişi, iş gücüne geri dönemez.fiziksel ve ruhsal zarar görme,rehabilitasyonla bile, düzeltilebilecek durumda değildir.yalnızca, çok özel bir tedavi uygulanmasının yararı olabilir. sonunda,aşağıdaki fiziksel veya psikolojik semptomlar görülebilir.şiddetli depresyon, panik ataklar, kalp krizleri, diğer ciddi hastalıklar, kazalar, intihar girişimleri, üçüncü kişilere yönelik şiddet.
mobbing sendromu
mobbing oluştukça, çeşitli unsurlar etkileşime girer ve kişinin sağlığını ciddi olarak etkiler.mobbing sendromu,haksız suçlamalar,küçük düşürmeler,genel tacizler,duygusal eziyetler ve/veya terör uygulamak yoluyla bir kişiyi iş yerinden dışlamayı amaçlayan, kötü niyetli bir eylemdir.bu kişinin, yöneticileri,örgütü,üstleri,eşitleri veya astlarından birinin öbürlerini de, sistemli ve sıklıkla, mob benzeri davranışlara örgütleyerek kişiye karşı, cephe(çeteleşme) oluşturmasıdır.örgüt, bu davranışı görmezden geldiği,göz yumduğu, hatta kışkırttığı için, kurban,karşısında ki, çok sayıda ve güçlü kişi karşısında, kendini, çaresiz görür ve mobbing gerçekleşir.sonuç, her zaman zarar görme;fiziksel veya zihinsel sıkıntı veya hastalık,sosyal sorunlar ve en çok da, işten çıkarılmadır.
mobbing sendromunun on anahtar etmeni
mobbing sendromu,çeşitli bileşimlerle,sistemli ve sıklıkla gerçekleşen on ayırt edici etmen içerir.
1-çalışanların şerefi,doğruluğu,güvenilirliği ve mesleki yeterliğine saldırılar.
mobbing de, insanların imajını,mesleki ahlakını ve yeterliğini küçültücü davranışlar vardır.mesleki yeterlik sorgulandığı zaman, bu aynı zamanda, o kişiye güvenilemeyeceği anlamına da, gelir.algılamalarına göre, eğer onlara güvenilmiyorsa, yaptıkları iş değersizdir ve kendileri de, değersiz hale gelirler.sonuç, benlik duygusunun kaybıdır.bu unsur, herşeyin üzerinde, mobbing döngüsünü başlatır.
2-olumsuz,küçük düşürücü,yıldırıcı,taciz edici,kötü niyetli ve kontrol edici iletişim.
olumsuz iletişim kişiyi utandırmaya ve küçük düşürmeye yönelik saldırgan iletişimdir.
3-doğrudan veya dolaylı, gizli veya açıkça yapılması.
4- bir veya birkaç saldırgan tarafından yapılmasıakbabalık
suçun faili, kendi müttefik çemberini yani çeteyi mobu yaratır.süreci bir kişi başlatır, diğerleri sonradan katılır.ana mobcu ceo,yönetici veya hiyerarşik sıralamada, bir eşitiniz ya da astınız olabilir.bundan ötürü, mobbing, şirket şemasında, dikey de olabilir yatay da.yeni ceo nun, ya da yeni bir elamana karşı, bir üstün, mobbing davranışının genelde, askeri hizaya sokmak ya da potansiyel bir başkaldırıyı yok etmek için, olduğu kabul edilir.çalışanların eşitleri olan bir meslektaşa saldırmalarının nedeni, kıskançlık ya da korku olabilir.rekabet ortamında, kendi işlerinin devamını garantilemek için mobbinge başvururlar.astların, üstlerine mobbing yapma nedenleri ise, yapılacak değişikliklere ilişkin kararlara dahil edilmemiş olmaktan ötürü, içerleme ya da bu kişinin işine gıpta etme olabilir.mobbingin yatay veya dikey olarak hüküm sürmesi firmanın kültürü ve seçtiği hiyerarşik yapı ile ilişkilidir.hiyerarşi fazla ise, mobbing çoğunlukla dikey,daha az ise, çoğunlukla yatay olur.
5-sürekli,birden fazla ve sistemli bir biçimde zaman içinde yapılması
kurbanları en fazla etkileyen mobbingin sıklığı,tekrarı,ve süresidir.mobbing yoğunlaştıkça ve süresi uzadıkça, etkisi şiddetlenir.fakat daha önce de, açıkladığımız gibi, herkesin dayanma sınırı farklıdır.birisi için, hala dayanılabilir olan bir durum, diğerine çok büyük zarar verebilir.
6-hatanın kurbandaymış gibi gösterilmesi
insanların performansı oldukça yüksekken, aniden yetersizmiş gibi, gösterilebilirler veya daha önce şikayet konusu olmayan bazı hataları, sorun yaratmaya başlayabilir.mobbing,,kurbanın sağlığını etkiler,bir takım semptomlar görülmeye başlar
erformans düşüren konsatrasyon bozukluğu,kuruluşu etkileyen sık hastalık izinleri gibi.bu aşamadan sonra, kurban, artık hatalı konumdadır.böylece kuruluş, iş akdini sona erdirmek, işten çıkarma için gerekli adımları atmak ya da mobbinge uğrayanı istifaya zorlamak için, gereken zemini yaratmıştır.7-kurbanın itibarını düşürmeye,kafasını karıştırmaya,yıldırmaya,yalıtmaya yönelik olması ve onu teslim almaya zorlaması.
çalışma arkadaşları ve yönetim,insan utandırma eylemlerinde yer alır.bu da açıkça, işten çıkarılma aşamasını başlatır.
8-kişiyi dışlama niyetiyle yapılması
9-iş yerinden ayrılmayı kurbanın tercihiymiş gibi göstermesi
10-şirket yönetimi tarafından anlaşılmaması,yanlış yorumlanması,görmezden gelinmesi,hoş görülmesi,teşvik edilmesi ve hatta kışkırtılması
üst yönetimin mobbingi görmezden gelmesi, hatta teşvik etmesi,sendromun büyümesine neden olan en önemli etkendir.
mobbingcilerin psikolojisi ve şartlari
araştrmacılar,mobbingcilerin eylemlerinin,hayata ve farklılıklara değer vermemelerinden,sahtekarlık ve numaracılıklarından,şişirilmiş benlik algısı yani kendini büyütme gereksiniminden kaynaklandığını ileri sürmektedirler.mobbingcinin kişiliği, aşırıcı kontrolcü, korkak, nevrotik ve iktidar açlığı gibi niteliklerle, tanımlanmaktadır.hareketlerinin çoğu, güvensizlik ve korkudan doğan kıskançlık ve hasetten kaynaklanmaktadır.prof.dr leymanna göre, insanlar, kendi eksikliklerinin telafisi için, mobbinge başlarlar.kendi adları ve konumları adına duydukları korku ve güvensizlik onları başka birini küçültücü davranmaya itmektedir.leymann,insanların mobbinge başvurmasında dört temel neden görür:
1-birisini bir grup kuralını kabul etmeye zorlamak
eğer kabul etmiyorsa, gitsin.bu cümle bu dürtüyle hareket edenlerin düşünce biçimidir.
2-düşmanlıktan hoşlanmak
insanlar, hoşlanmadıkları kimselerden kurtulmak için, mobbing yaparlar.kuruluş hiyerarşisinin neresinde oldukları bunda pek bir rol oynamaz.
3-can sıkıntısı içinde zevk arayışı
bazı sadist ruhlu mobbingciler, yaptıkları eziyetten haz duyarlar.
4-ön yargıları pekiştirmek
insanlar belli sosyal,ırksal veya etnik bir grubun üyesi olduğu için, sevmedikleri kimselere karşı, mobbing yapabilirler.
kötü kişilik
psikiyatrist m.scott peck, kötü kişilik teorisinde,kötü insanların kendi hasta kişiliklerinin bütünlüğünü korumak ve sürdürmek için, başkalarının ruhsal gelişimini, bu gücü kullanarak yok etmek istediklerini öne sürmektedir.peckin deyişiyle, içlerinde, kendilerini her türlü suçlanmanın üstünde gördükleri için,onları suçlayan herhangi birisine saldırmak durumundadırlar.kusursuz benlik imgelerini korumak için, başkalarını feda ederler.
ilahi hak
hornstein, örgütsel hiyerarşi içinde oldukları için, güçlerini istedikleri gibi kullanabileceklerini sanan patronların ilahi hakkından söz eder.onlar için, çalışan herkes, kendiliğinden değersizdir.bu çeşit davranışlar, stresli ve yüksek verimlilik gereken ortamlarda daha öne çıkabilir.ayrıca yükselmeyi hedefleyenlerde, genellikle bir iktidar açlığı bulunur.böyleleri lider değil,lidersidir.suistimal,onların zayıflık ve değersizlik duygularını,konumlarının gücünü kullanarak telafi etmeye çalışmalarından kaynaklanır.
tehdit altındaki ben merkezcilik,şişirilmiş özdeğer
rof f.baumeister ve meslektaşlarının teorisine göre, insanları şiddete veya ezici davranışlara iten dürtü, özellikle, tehdit altındaki ben merkezcilikten kaynaklanabilir.özellikle de, şişirilmiş ya da hastalıklı bir özdeğer,bununla çatışan bir dış değerlendirmeyle karşılaştığı zaman, bunun açıklaması şudur:benlik anlayışının değerden düşürücü bir gözden geçirmeden kaçınma amacıyla, öfkenin dışa vurulması.
narsisist kişilik
judith wyatt ve chauncey hare, amerikan psikiyatri cemiyeti teşhis el kitabında, narsisist kişiliği, klinik olarak sosyal özürlü olan ve kendini korktuğu kişileri kontrol altında tutmak için, elindeki gücü kullanmaya yetkili gören,gerçekten ziyade gösterişli bir hayal ortamında yaşayan;kendini sürekli olarak diğerlerinden üstün gören ve bunun kabul edilmesini arzulayan kimselerde görülen zihinsel bozukluk olarak tanımlamaktadırlar.insanlar genellikle, başkasını o kişi kim olduğu için değil,kendilerine neyi temsil ettiğine bakarak rahatsız ederler.haset,kıskançlık,büyük hedefler ve meydan okumalar, mobbingin temel nedenleridir.iş arkadaşları, birine daha iyi çalıştığı, daha iyi bir dış görünüşü olduğu veya daha çok sevildiği için, içerleyebilirler.diğerinin yeteneklerinden korkarlar.çalışanlar, yüksek performanslı birini, kendilerine meydan okuyor gibi algılayıp içerleyebilir bunun sonucu olarak da, mobbinge başlayabilirler.çünkü performansları kendilerinden daha iyi ve daha üretken birisininkiyle, kıyaslanacaktır.o kişinin işini elde etme isteği de, eşitlerinin ya da astlarının mobbingi başlatmasına neden olabilir.basamakları kendi performansları ile çıkmak yerine, yollarına çıkanı yok ederek tırmanmaya çalışırlar.
mobbingciler neden nadiren yalnızdır ?
benlik duygusu zayıf kişiler,destek buldukları bir grubun içindeyken, kendilerini daha güvende hissederler.kendi vicdanlarına kulak vermeye cesaretleri olmadığı için, akbabalık yaparlar.kimliklerini daha güçlü olduğuna inandıkları, saygı duydukları ve putlaştırdıkları biri ile iş birliği yaparak bulurlar.
grup tarafından yönlendirilmek ve onun bir parçası olmak gereksinimi,farklı olunursa dışlanılabileceği korkusudur.genellikle, iş arkadaşları mobbinge,kendilerine göz dağı verilmesi nedeniyle ya da tepki görme korkusu ile katılırlar.eğer katılmazlarsa, bu defa kendileri tehlikeye girebilecektir.
mobbing istifa ya da işten çıkarılmanın ardından bile neden devam eder ?
kişilerin, kuruluşla ilişkisi kalmamış olmasına rağmen, süre giden mobbing,mobbingcilerin önceki davranışlarını haklı çıkarmak ve şirketin kararını devam ettirmek amacıyla yapılıyor gibi, görünüyor.kurbanın saygınlığını bozmaya devam ederek kendilerini savunuyor, zor kişi masalını sürdürüyorlar.
organizasyon kültürü ve yapisi
mobbing her iş yerinde ve her türlü kuruluşta olabilir.aşağıda mobbinge yol açan ve devam etmesine neden olan örgütsel etmenler yer almaktadır.
a-kötü yönetim b-yoğun stresli iş yeri c-monotonluk d-yöneticilerin inanmaması ve inkarı e-ahlak dışı uygulamalar f-yatay organizasyonlar g-küçülme,yeniden yapılanma,şirket evlilikleri
mobbing yapilanin kişiliği,psikoljisi ve koşullari
araştırmacılar, mobbinge maruz kalan kişilerle yaptıkları görüşmelerden, onların, istisnai kimseler oldukları sonucuna ulaştıklarını ifade etmişlerdir.bu kişilerin çalışma hayatlarında zeka,yeterlik yaratıcılık,dürüstlük, başarı ve kendilerini adama gibi, bir çok olumlu özellik gösterdiklerini belirtmişlerdir.daniel golemanın tabiriyle, bunlar, duygusal zeki(emotional intelligent) kişilerdir.kendi davranışlarını gözden geçiren ve yanlış yaptıklarını gördüklerinde, bunu düzelten insanlardır.genellikle, ilkeli,başkaları tarafından değil, kendi kendilerini yönlendiren kişilerdir.akıntının götürdüğü yere gidenlerden değillerdir.
neden ben ?
herhangi biri mobbing kurbanı olabilir ve aynı zamanda, bazı insanlarda, belirli özelliklerden dolayı seçilebilirler.wyatt ve hare çocukluk izleri teorisini, savunuyorlar.çocuklukta insanın hayatını sürdürme becerileri ve bağışıklık mekanizmalarını geliştirme şekli, gelişme yıllarında utanç ve suistimale direnme yolu, kişinin, iş yerinde de, bu gibi durumlara karşı koyma biçimini etkiler ya da tacizci olmalarına neden olur.araştırmalar, görüşülen kişilerin ortak özelliklerinin, bu kişilerin, çalıştıkları yere olan bağlılıkları ve yaptıkları işle özdeşleşen kimseler olmalarından kaynaklandığını, ortaya koymaktadır. dolayısıyla, özellikle yaratıcı insanların,ürettikleri yeni fikirlerin, diğerlerini rahatsız etmesi nedeniyle, mobbinge maruz kalma olasılığı daha fazladır.çoğu durumda, mobbing kurbanları, daha yüksek mevkilerdekilere tehdit oluşturdukları için seçilmiş kişilerdir.
mobbing sizi nasil etkiler ?
işe karşı güçlü bağlılık
araştırmacıların, yaptıkları araştırmalardan, elde ettikleri bulgulardan biri de, çoğu mobbing kurbanının işini sevdiği olmuştur. bu kişiler, yaptıkları işle bütünleşmiştir.işlerine büyük bağlılık duyarlar.varlık nedenlerini ve mutluluklarını ondan alırlar.mobbing, insanın mesleki bütünlüğünü ve benlik duygusunu zedeler.kişinin, kendine yönelik kuşkusunu artırır. işine bağlı kimseler genellikle çok sadıktır.kuruluşun hedeflerine inanmışlardır.çalıştıkları yerin saygınlığını önemserler.sessiz kalırlar,karşı eylem yapıp yapmamaya karar veremezler ve kuruluş içinde veya dışarıdan yardım aramaya pek yanaşmazlar.uzun bir süre büyük acı çekerler.çoğunlukla da, durumlarının karmaşık gerçekliğini anlamaktan uzaktırlar.
etkileşim dinamikleri
görevler ile yöntemler, kişilikler ile değerler ve ahlak dışı davranışlar konusundaki çatışmalar çözümlenmedikleri sürece hızlanarak büyürler.diğerlerinin ya da kuruluşun kendisinin isteksizliği,bir çözüm bulma girişimlerini engeller.olayların gidişatı bazılarını boyun eğmeye ve depresyona iterken bazılarını da, kuruluşun çıkarlarına karşı eylemlere iter.bu, kurbanların güven duygularını harap edebilir.kendilerini incinebilir, güçsüzleştirilmiş, kafası karışmış ve zayıf hissederler.bunun sonucunda, iş arkadaşları ve yöneticilerinin şikayetine neden olacak davranışlar, ortaya çıkabilir.diğerleri, mobbingci davranışlara başlayınca, kurban, daha da savunmaya çekilir.kurban böyle yaptıkça, mobbingciler davranışlarını daha da sertleştirmek için, bahane bulmuş olurlar.bazen bunun sonu kurbanın paranoyak olmasına ya da işlev bozukluğu göstermesine kadar, varabilir.bu sarmal sonunda, genellikle, akli rahatsızlık nedeniyle, işten çıkarılmaya neden olabilir.kurbanın bu dinamiği değiştirmek için, yapabileceği çok az şey vardır.daha doğrusu büyük olasılıkla, hiçbir şey yoktur.mobbingcilerin de, davranışlarını değiştirmeye pek niyetleri yoktur.
tetikleyici olay bir çatişma haline gelir
bir anlaşmazlık ya da çatışma mobbing sendromunu, harekete geçirir.önemli olan, çatışmanın nedeninin belirlenememesi ve bunun üzerine gidilmemesidir.böylece, çatışma kolay kolay yatışmaz,hatta şiddetlenebilir çünkü, kurban, kuruluş içinde bu çatışmanın adresi olan kişiyi bulamamaktadır.bu da çatışmayı, daha karmaşık hale getirir.çatışmaları bastırıcı bir şirket kültürü veya bu gibi konuları iş birliği içinde çözmeye yanaşmayan bir yönetici, mobbing döngüsünü, harekete geçiren temel nedendir.mobbinge maruz kalanları rahatsız eden ve işlerini kendi bildikleri en iyi şekilde yapmalarını engelleyen bir şeyler vardır.bunu bir çatışma olarak görürler.bu durumu nasıl çözeriz ?ne yapabilirim ?iyi bir çözüm ne olabilir ? diye düşünürler ve sorunu iyi niyetle yapıcı bir şekilde çözmeye çalışırlar.fakat karşılarındakiler, ön yargılı ve kötü niyetli kişilerdir.çatışma mobbingcinin işine yarar, yaptıkları bu niyetledir.mantıklarını genellikle şu düşünce belirler:bu insandan nasıl kurulabilirim/kurtulabiliriz, bu çeşitli şekilde saldırılarla, dışa vurulur,aşağılama,alay,damgalama,dışlama ve izole etme gibi.bütün bu eylemler, ben/biz senin gitmeni istiyorum/istiyoruz, anlamındadır.hedef kişiler, bunu anlamazlar, başlarda mobbingcinin oyununu göremez ,gerçeği kavrayamaz ve kabul edemezler.bu, onları üzer ve ümitsizliğe iter.ben deli miyim ? nerede yanlış yapıyorum? şeklinde düşünürler.kendilerinden kuşkuları giderek artar ve kafa karışıklığı,gerilim,öfke ve depresyona neden olur.er geç durumu çözmek için, gösterdikleri çabanın boşuna olduğunu hissederler.çatışma çözülemeden uzar gider.mobbing de ki, çözümlenmemiş çatışma, kendi iç dinamiklerini yaratmaya eğilimlidir.yoğunlaşır ve baş edilemez boyutlara ulaşır.bir konu,eylem ve tepkilerle karmaşık birkaç konuya dönüşür.bu süreç içinde, ilk çatışmanın ne olduğunun unutulduğu çok olmuştur.mobbing süreci harekete geçmiştir.çözülmemiş çatışma verimliliğin düşmesine, duygusal endişelere,sık sık geç kalma,işe gitmeme ve giderek artan hastalık izinlerine yol açar.bu aşamadan sonra, kurbanın davranışları, yöneticisine veya üst yönetime onu eleştirme gerekçesi sunar ve mobbingi körükler.zarar gören kişi, çözüm aramaya çalıştıkça, mobbingci de, sorunun çözülmemesi için, nedenler yaratır.sonunda, kurbanın davranışlarında,kendilerini haklı çıkaracak yeterli sebep bulurlar.karşılıklı suçlamalar, durumu körükler. insanlar, temel sorunları çözmeye istekli olmadığında, mobbingde de, böyledir, çatışmanın kızışması kaçınılmaz olacaktır.işten çıkarılma, artık an meselesidir.
mobbingle başa çikmanin yollari
1-bilmezden gelmek veya bu olguyla beraber yaşamak 2-kabul edip teslim olmak 3-kendi yolunu kabul ettirmek 4-uzlaşmak 5-herkesi tatmin etmeye çalışmak.
kişinin hangi yolu seçeceği, kişilik ve deneyimleri, çatışmaları nasıl ele almayı öğrendiği,, ortamın özellikleri, çatışmanın şekli, kişi için önemi, karşısındaki ile ilişkisi ve karşısındakinin nasıl bir tepki vereceği konusundaki tahmini gibi, çeşitli etmenlere bağlıdır.
bazi hayatta kalma stratejileri
araştırmacılar, mobbinge maruz kalan kişinin, en az şekilde zarar görmesi için, aşağıdaki, tavsiyelerde bulunmaktadırlar:
inançlı olun,
kendinizi yalıtmayın,
bir plan yapın,
değişimin değerine inanın,
arkadaşlarınız ve ailenizden destek isteyin,
sevdiğiniz şeylerden kuvvet alın.(çiçek,müzik, resim vb),
insanlarla bir arada bulunun ve özgüveninizi geliştirecek şeyler yapın,
varolan becerilerinizi başka şekillerde kullanın:gönüllü işler veya yarım günlük bir iş gibi,
yeni bir beceri edinin ve kurban zihniyetini bırakın,
kontrolün sizde olduğuna ve seçenekleriniz olduğuna inanın,
iş yeri ile aranıza bir mesafe koyun ve geniş bir bakış açısı edinin,
sonuç:mobbinge maruz kalan kişinin, yaşadıklarının bir adının olduğunu,bunun tanımlanmış bir iş yeri sendromu olduğunu ve bu sendromun hedefi olmanın, kendi suçu olmadığını anlaması, olanlar karşısında, değişik bir bakış açısı geliştirmesine yardımcı olacaktır.en önemlisi de, değişime inanmak,yetenek ve deneyimlerinize olan güveninizi asla kaybetmemektir.bunlar, sizi taşıyacak ve kuvvet kazanmanızı sağlayacaktır.son söz; ümitsizseniz ümit sizsiniz,
çaresizseniz çare sizsiniz.
kaynak :
mobbing iş yerinde duygusal taciz (noa davenport-ruthdisler-schwartz-gail elliot pursel)"
paylaşfavori
şükela!
çok kötü
01.07.2004 14:56
ranian
