Topografik haritalar hakkında bilgisi olan?

2.Tografik haritalarda çizgiler üzerinde ilerlerken yerçekimine karşı iş yapılır mı?
3.soru çizgiler ile yerşekillerinin bağlantısı varmı ?

Bi arkadaşımın dönem ödevi , bilgisi olan veya bi kaynak bilen varsa yardımcı olursa bende elimden geldiğince ona yardımcı olurum.

http://yunus.hacettepe.edu.tr/~demirbag/ders1.pdf

Bu kaynak size yardımcı olacaktır.Çizgiler ile yerşekillerinin ciddi manada ilişkisi vardır.Haritayı okurken mesela:

Çizgiler ne kadar sıklaşırsa eğim ve yükselti artar ters orantıda ne kadar seyrekleşirse eğim ve yükselti azalır.

TOPOGRAFİK HARİTALAR


GİRİŞ


Herhangi bir sahaya ait tepe, düzlük, sırt, uçurum, boyun, vadi gibi yüzey şekillerini eşyükselti eğrileriyle belirten ve saha üzerindeki yerleşim merkezi, bina, yol, patika, ova, tarla, köprü, kablo hattı, mezarlık, cami, okul vs gibi şekilleride birtakım çizgi, işaret, renk ve simgeler yardımıyla belli bir ölçeğe göre küçültülmüş olarak gösteren ve o arazinin kuşbakışı görüntüsünü yansıtan haritalara topografik haritalar denir

Topografik haritaların ayrıntıları ölçeklerine göre bağlı olarak değişmektedir Genel olarak jeolojik çalışmalarda 1/100000 , 1/25000 , 1/10000 , 1/5000 , ve 1/2000 ölçekli topografik haritalar kullanılır Ölçeğin secimi yapılacak çalışmanın niteliğine göre değişmektedir Örneğin 1/1000000 ve 1/25000 ölçekli haritalar geniş bir bölgenin litostaratigrafisi ve temel yapısal unsurlarının saptanmasına dönük çalışmalarda kullanılmasına karşın yol, tünel, heyelan, baraj etüdü gibi mühendislik jeolojisi çalışmalarında , maden veya petrol aramalarında amaca uygun detay etütlerde ise 1/10000 , 1/5000 , ve 1/2000 gibi büyük ölçekli haritalarda kullanılır

Harita, herhangi bir sahanın belli bir oranda küçültülerek kağıt üzerine aktarılmasıdır Bu küçültme oranına haritanın ölçeği denir Ölçek, haritanın uygun bir yerine mutlaka belirtilir İki tür ölçek vardır


1- Kesirli Ölçek ( Sayısal Ölçek) : Küçültme oranının harita / arazi şeklinde ve sayılarla ifade edildiği ölçektir Örneğin 1/100000, 1/25000 , 1/10000 şeklinde yazılan bu değerler birer kesirli ölçektir Örneğin 1/500000 ölçekli bir haritada haritadaki bir birim (örneğin 1cm) arazide 500000 birime (örneğin 500000 cm) işaret eder Jeolojik çalışmalarda kullanılan topografik haritalarda cm birimini kullanmak genelde pratik ve yeterlidir Bu nedenle kesirli ölçeklerde paydadan iki sıfır silinir ise haritadaki 1 cm’nin arazide kaç metreye tekabül ettiği çok pratik olarak bulunur Örneğin 1/25,000 ölçekli bir topografik haritada paydadan iki sıfır silinirse 1cm’nin 250metreye karşılık geldiği bulunmuş olur Aynı şekilde 1/10000ölçekli bir haritada 1cm 100 metreye karşılık gelir


2- Çizgisel Ölçek: Burada ise kesirli ölçekteki harita / arazi oranı çizgi ile ifade edilir Çizgisel ölçek kesirli ölçeğe göre daha sağlıklıdır Çünkü üzerinde ölçeği bulunan bir harita fotokopi ile küçültüldüğünde veya büyütüldüğünde kesirli ölçek aynı kalmasına rağmen çizgisel örnek harita ile birlikte büyür veya küçülür Bu durumda boyutları değişen haritalarda kesirli ölçek yanlış kalır fakat çizgisel örnek doğru ve sağlıklı kalır Bu nedenle yapılan haritanın ileride boyutları değiştirileceği düşünülerek kesirli ölçeğin yanına çizgisel ölçeğinde belirtilmesinde yarar vardır Örneğin 1/25000 ölçekli bir haritanın çizgisel ölçeği şekil 1’de gösterildiği gibidir Burada haritadaki 1 cm uzunluğun arazide 250 metreyi gösterdiği ve aynı zamanda 0,25 km ye tekabül ettiği ayrı ayrı gösterilmiştir Çizgisel ölçekte birimin ne olduğu (örneğin metre veya kilometre) mutlaka belirtilmelidir




0 250 500 750 1000
metre


0 0,5 1
km


Şekil 11 1/25000 ölçekli bir harita ölçeğinin çizgisel olarak gösterilmesi



Genel olarak topografik haritalar ölçeklerine göre 3 ayrı gurup altında toplanabilir Bunlardan 1/5000 – 1/10000 arasında ölçekli topografik haritalara BÜYÜK ÖLÇEKLİ TOPOGRAFİK HARİTALAR, 1/10000 – 1/20000 arasında ölçekli olanlar ORTA ÖLÇEKLİ TOPOGRAFİK HARİTALAR, 1/20000 ve diğerleri ise KÜÇÜK ÖLÇEKLİ TOPOGRAFİK HARİTALAR adlandırılırlar Bilindiği gibi kesirli ölçekli haritalarda paydanın büyük olması ölçeğin küçük olması demektir

Topografik haritalar üzerinde engebeler değişik şekillerde gösterilebilirler Kabartma, yükseklik belirterek tarama, gölgeleme ve eş yükselti eğrileri ile gösterme bunlardan bazılarıdır En çok kullanılanı eş yükselti eğrileri ile gösterilen haritalar olu en sağlıklı ve en pratik olanıdır


TOPOGRAFİK HARİTALARIN JEOLOJİDEKİ ÖNEMİ

Saha çalışması yapacak bir jeoloji mühendisi için yapısal ve jeolojik verilerin ölümünde kullanmak üzere bir jeolog pusulası ne kadar önemli ise , bu verileri düzenli bir şekilde bizzat arazi üzerine işleneceği o bölgenin topografik haritası da o derece önemlidir Çünkü jeolojik harita alımı ve kıvrım , kırık , fay, tabaka , çatlak düzlemi gibi yapısal unsurlar arazide ölçülür ve doğrudan ilgili topografik harita üzerine işlenir Bu nedenle jeolojik harita alımının temeli topografik haritalara dayanır Arazide bizzat gözlem yerinde topografik haritaya işlenen jeolojik – yapısal veriler sonrada büroda aydınger üzerine çizilerek o bölgenin jeolojik haritası elde edilir Keza jeolojik enine kesitlerde doğrudan topografik harita üzerine işlenmiş bulunan jeolojik sınır ve verilerden hareket ederek çizim yapmak daha sağlıklı sonuç verir

Çoğu zaman topografik haritalar morfolojik bakımdan sahanın jeolojik yapısını yansıtacak özelliktedirler Örneğin çok seyrek olan eş yükselti eğrilerinin aniden sık bir şekilde dizilmesi bir faylanmaya işaret olabilir Yine, dolin gibi erime boşluklarının gözlendiği ve drenaj ağının belirgin olmadığı kireç taşı birimine işaret olabilir Ayrıca eşyükselti eğrilerinden ortaya çıkarılan drenaj ağından bir jeolojik yaklaşıma gidilebilir


TOPOGRAFİK HARİTALARIN İÇERDİKLERİ ÖZEL İŞARETLER

Bir topografik haritanın okunabilmesi, içerdiği özel işaretlerle mümkün olur Bu işaretlerin bolluğu jeologun arazide yerini bulmasında önemli rol oynar Bu işaretlerden başlıcaları şunlardır

- Eş yükseklik eğrileri ve nirengi noktaları
- Drenaj ağı (dereler, kuru dereler, nehir ve çaylar)
- Durgun sular (Göller, denizler, baraj ve göletler)
- Bitki örtüsü (ormanlık ve ağaçlık alanlar)
- Buzullar ve sürekli karlar
- Kültürel yapılar (bina, yol, köprü, tarla, çeşme, cami, mezarlık vs)