Yapay zekaya nasıl sorgu sormanız gerektiğinizi bilmediğinizde, aldığınız cevapta ona göre olur. Ancak, yine de ne kadar uzman olursanız olun, yapay zekadan alabileceğiniz her şeyin doğru olma şansı yoktur. Çünkü cevabı bilmediğinde, tüm olasılıklar arasından yanlış dahi olsa bir cevap çekmek zorundadır. Bilmiyorum cevabı döndürmez.
Ben sizin mesajınızdan, sizin hiçbir şekilde yurt dışına çıkmadığınızı ve batı hayranlığı yaptığınızı düşündüm. Neden mi?
1- Sosyal Medya Erişim Yasağı
Bilmiyorum nereden bu kanıya vardınız. Herhalde yazdığınız ülkelerin hiçbirine gitmediniz. Sosyal medya hem Avrupa'da hem de ABD'de bir gizli servis istihbarat aracı olarak kullanır ve çok sıkı denetime sahiptir. Sık sık içerikler şikayet dahi almadan uçabilir ya da erişim tamamen kapatılabilir. Çoğu durumda, haber yapmak bile yasaktır. En basitinden, Stuttgart metroda bir Türk tren raylarına atılarak öldürülsün, hemen haber kanalları da sosyal mecralarda anında temizlenir. Çünkü anında bir ayaklanma yaratır ve insanlar haklarını ciddi seviyede aramaya başlarlar. Yerkürede sosyal medyaya yasak ve kısıtlama uygulamayan tek bir ülke bulamazsınız.
2021de ABDde Donald Trumpın Twitter, Facebook ve YouTube hesapları kapatıldı. ABD Başkanından bahsediyorsunuz.
Almanyada NetzDG yasası ile nefret söylemi içeren içerikler hızla silinir. ABde Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile platformlarda çok geniş içerik kaldırma yükümlülüğü var.
Fransada terör saldırılarından sonra Twitter/Facebook içeriklerine kitlesel erişim engeli kararları verildi.
Hadi geç bunların hepsini: Daha kısa süre önce, Rusya destekçisi olmamasına rağmen, Telegram'ın kurucusunu Fransa tutuklayıp, önce eski eşine ait çocukla ilişkili tutukladığını dile getirdiler, sonra telegram'ın 50% hissesini eşine devretmeye zorladılar, ardından telegram'ın tüm verilerini Avrupa ve ABD ile paylaşmasına zorladılar. Durov, Telegramın elinden tamamen gideceğini anladığında, verileri ABD ve Avrupa'ya açmak zorunda bırakıldı. Aynı şey ABD senatosunda defalarca kez benzer zeminlerde yargı karşısına çıktı.
Bak bunu izle:
TikTok Senato sorgusu
Bir rivayete göre adama hala Çinli olup olmadığını soruyorlar.
2- Alkol Yasağı
Alkol yasakları birçok ülkede vardır. ABD'nin bazı eyaletlerinde 04:00'ten sonra, bazılarında ise 21:00'den sonra alkol yasağı görürsünüz. İsveç, Norveç, Finlandiya gibi ülkelerde dahil olmak üzere ciddi alkol yasakları ve kısıtlamaları bulunur. Rusya'ya baktığınızda sanki 24 saat votka alırım düşünürsünüz. Onlarda da Türkiye'deki yasağın kopyası var.
3- Kumarhane Yasağı
ABD diyince insanların aklına kumarhane geliyor. Hiç Nevada ve New Jersey dışında denediniz mi? Eyaletlerin çoğunda yasak. ABD dediğiniz yer, kendine ait kuralları ve yönetimi olan eyaletlerden oluşur. Her eyaletin kendi politikası birbirinden farklıdır. Hepsini farklı ülke gibi düşünebilirsiniz. Almanya, İngiltere ya da İspanya'da açmaya çalışın bakalım. Alacağınız izinler muhtemelen sizi vazgeçirir. Norveç ve İzlanda'da da ciddi seviyede yasaktır, ve devlet tekelinde yönetilir.
4- TV ve Sinema Yasağı
ABD'de FCC çok ciddi kurallar getirir ve herkes takip etmek zorundadır. En basitinden küfür, çıplaklık size serbest gibi geliyor olabilir. Janet Jackson'ın Wardrobe Malfunction'ı da sırf bu konuda milyonlarca dolar ceza yedi. Buna uygun çok fazla örnek var. İngiltere'de Ofcom da kısıtlamalar var. Almanya'nın FSK'sına, İngiltere'nin BBFC'sine baktığınızda, yaş konusundaki sınırlamalar Türkiye'ye göre daha kısıtlayıcıdır. Ayrıca, Amerikan iç ve dış politikasına ters olan hiçbir yayın kolay kolay seyirci karşısına çıkamaz. Çıksa dahi bunu sadece yayın yasağı olmadığını göstermek için yaparlar. Aksi halde şu ana kadar ABD'de gayette ABD'yi yerle bir edebilecek onlarca film yayınlanabilirdi. Bunların başında nükleer bomba olmayan yerleri yıllarca bombalayan bir ABD politikasını tüm çıplaklığı ile gösteren kritik filmler yer alırdı. Yerkürede en çok çocuk ve sivil öldüren ülke olarak tarihe yazılırdı.
5- Protesto ve Gösteri İzinleri
D.C.'de izin almadan gösteri yapamazsınız. New York'ta 50 kişiden fazla kişi bir araya gelip izinsiz yürüyüş yapamazsınız. Birçok eyalette bu zorunluluklar var. Fransa'da Sarı Yelekliler mesela, hem müdahale alır hem sert bir şekilde yasaklama uygulanır. Almanya'da Covid döneminde uygulanan yasaklamalara bakın. Protesto ve Gösteriler, sadece "belli kitleleri hedef almadığı sürece", izin gerektirmeyen yerlerde yapılabilir. Ancak siz gidip, Forbes listesinde dahi adı olmayan, listenin en zengininden daha zengin insanları hedef alın, muhtemelen billboardu yazarken zaten size göz açtırmazlar.
6- Uyuşturucu Madde
ABD'de Marihuana ABD genelinde federal düzeyde yasaktır. Ancak, bazı eyaletler kullanımına izin verirken, bazıları vermez. FBI ya da federal kurumlar her türlü cezayı kesip işlem yapabilir. Çünkü federal kanunları takip ederler. Hollanda en esnek yer gibi duruyor mesela. Büyük miktarda üretim ve dağıtım yasaktır. Coffee Shop diye bilinen bu yerlerin sayısını da hükümet hem kısıtlar, hem denetler, hem de azaltır. Almanya, Fransa, İtalya'da da yasadışıdır.
7- Silahlanma
New York, California gibi eyaletlerde silah sahibi olmanın çok katı şartlar var. Her eyalette istediğiniz gibi silahlanamazsınız. Avrupa'da da bazı ülkelerde av tüfekleri ve spor silahları bir nebze daha kolay alınabilir. İsviçre'de mesela askerlik sonrası evde otomatik silah tutulabilir.
8- Gümrük ve Ticaret
AB kendi içerisinde serbest bir gümrük politikasına sahip olabilir. Ancak, AB dışından gelenlere karşı öyle mi? Hiç alakası yok. Bizim uyguladığımız gümrük ve ticaret yasaklarının birçoğu, hem ABD'de hem de Avrupa'da uygulanır. Örneğin alkol, sigara sınırları gibi. Elektronik ürünlerde de vergi uygulanan yerler var. Türkiye'nin uygulaması biraz farklı. Evet, belki bu konuda biraz can sıkıcı boyutta. Ama saydığınız yerlerde de gümrük ve ticaret cenneti değil.
GERÇEKTE OLAN NE?
Türkiye'deki politikaların çoğu zaten ABD ve Avrupa'dan alınma politikalar. Türkiye kendine göre özelleştiriyor ve kendi işine geldiği şekilde uyguluyor. Türkiye'nin fazladan attığı bazı adımlar var, yok değil. Ancak bunlar bu saydığınız şeyler değil. Türkiye daha çok "her ülkenin uyguladığı tüm vergileri" vatandaşına uygulayıp, "her ülkenin sağladığı hizmeti sağlamama" yolunda gidiyor. Yani, işine yarayan yönlerini alıyor, yaramayan yönlerini salıyor. Türkiye karını maksimuma çıkarmaya çalışıyor. Uyguladığı yasakların çoğu, birçok ülkede var. Eğer Türkiye bir İslam ülkesi ise, islam ülkelerine göre en serbest olanı. Eğer bir batılı ülke ise, batıdan neredeyse hiçbir farkı yok.
