Bu konu siyasete bağlanır ama temelde aynen öyle diyorum. Üretelim kendi ayaklarımız üstünde duralım mantığı da çok iyidir ama iş yapmaz çünkü bir düzen bir kaide var.
Örneğin Suudi arabistanı baz alalım petrol çıkıyor ve bu petrolü sorunsuz bir şekilde satıyor, Öbür tarafta daha çok petrole sahip İran ve venezuella gibi ülkeler var ve petrolden bir gelir elde etmeleri çok zor.
Bu extrem bir örnek gibi geldiyse başka örneklerde var elbette. Nokia finlandiya'dan çıkmış bir markaydı çok da başarılıydı ancak Rekabet edemedi yada öyle bir algı yürütüldü Dünya telefon üretimi büyük oranda Apple ve Samsung'a kaldı ki Samsung
Güneykore markasıdır ve ABD ile arası çok iyidir. Başka bir örnek Rusya mesela çoğu silahı üretebilir ancak satabilir mi ?
mesela s400 üretiyorlar yaptırımdı şeydir bir çok bakımdan potansiyel müşterileri ABD korkutuyor ve satışı engelliyor.
Dönelim bize, Biz uçak üretiyorduk zamanında hatta bu uçakları yabancı ülkelere sattık sonra ne oldu ? uçaklarımızı toprak altına gömdük ve uçak alır bir konuma düştük. üretim yapmayı ne zaman istesek hep önümüze bir taş kondu.
Bugün üretim ekonomisine dönelim diyorsunuz ama çok geç çünkü üretilebilecek her şey üretildi ve her bir ülke her bir ürünü çok eskiden beri üretiyor ve marka yapmış durumda.
Bu durumlar çok karışık ama temelde üretim ekonomisi bizim için çok zor engel çok halk yeterli vasfa sahip değil Batı ile ilişkilerimiz çok iyi değil vs...
Bundan önce Dolar'ın kontrolü mevzusu ve bundan sonra yazdığın uzun mesajları topladım, doğru yazdıkların 2-3 cümleyi maalesef geçemiyor. Katıldığım noktalar ise Atatürk sonrası üretime devam edilmemesi ve dışa bağımlı oluşumuz, hepsi bu. Sabah 6 ve uykusuz olduğum için destan yazmıyorum, birkaç cümle ile toparlayalım. Gerçekten bu olaylar senin bildiğin gibi işlemiyor. Üretim Bmw veya Mercedes'e rakip olmak için yapılmaz sadece, Dünya devleri ile rekabet etmek için olmuyor o işler. Bize buğday lazım ki ekmek yapalım, öyle marka falan olmamız gerekmiyor, bildiğin ekmeklik buğday hepsi bu. Üretim ekonomisinin öncelikli amacı ithalatı azaltmak ve mevcut dövizin dışarıya akışını yavaşlatmaktır. Dövizin tam kontrolü hiçbir zaman sadece Abd'de olmamıştır, ayrıca artan dolar falan da değil, değeri düşen TL dir. İlkokul seviyesinde öğretilen bir şey vardır, arz ve talep. Ülkemizin içerisinde çok fazla TL var, çok az Dolar varsa ve TL yi kimse istemiyor, deli gibi Dolar'a talep oluyorsa bu ilkokul seviyesi arz / talep denklemine göre çok basit şekilde TL değer kaybına uğrar ve haliyle Dolar değer kazanır hepsi bu kadar basittir.
Ne demek Abd paramızın değer kaybetmesini istemez? Bize malı TL ile mi satıyor? Paşşşa paşşa adamlara dolar götürüyoruz, Ayrıca ü
lkeler kendi para birimlerini çok kolay değersizleştirebilirler ve Çin bunu hep yapıyor, Abd mesela Çin'e parasını değersizleştirmemesi için baskı yapmaya çalışıyor, TL'nin değersizleşmesi değil ama Yuan'ın değersizleşmemesini isteyebilir mesela. Çin parası değersizleşince Çin'den ürün almak daha mantıklı hale geliyor çünkü, o zaman da Abd'den mal alan kalmıyor haliyle değersiz Çin Yuan'ı Amerika'nın işine gelen bir durum değildir. Ülkende 4 elma varsa ve dolaşımda 200 birim para varsa 1 elma 50 birim para eder kabaca. Eğer üretimi arttırmaz 4 elmayı sabit tutup para miktarını 2ye katlayıp 400 birime çıkarırsan 1 elma 100 birim para eder, çok yüzeysel olarak TL arzını %100 arttırmak aynı şekilde %100 enflasyona sebep olur diyebiliriz. Bunun üzerine döviz kurunu ekle, yüksek faiz ile çarp, yarı mamül ve hammadde fiyatları ile katla ve üretmemenin maliyetini çıkart mesela.
Turistlere biz aşılıyız siz keyfinize bakın demiyoruz boşuna, başka türlü ülkeye dövizin gireceği yok ve o dövizler girmezse en temel ihtiyaçlarımızı dahi karşılayamayız. Gerçi gelen dövizin bize pek bir hayrı yok, uzun hikaye. Döviz yoksa TL'nin hiçbir hükmü yoktur. Uçakları toprak altına gömmenin uzunca bir hikayesi var, siz üretmeyin biz size bedava verelim ile başlar ve bedavaya gelen o uçakların bakım zamanı geldiğinde uçak parasından fazla bakım masrafı faturası gelinceye kadar enteresan hikayeleri var. Marshall yardımlarına zaten hiç girmeyelim, köy enstitülerinden çıkıveririz sonra. Nokia mevzusu tamamen kendi geri kalmışlığı ve dokunmatik telefon üretiminde geç kalmış oluşu. Suudi Arabistan, İran ve Venezuela çok çok farklı tip ülkeler, dediğin gibi tek ortak noktaları petrol olabilir sadece ama hikayeleri çok farklı. Suudiler Abd'nin stratejik ortağı, diğerleri üretmesin sadece Suudiler üretip satsın ki bizden ürün alsın diye beklerler, asıl kontrol Abd'de diyebiliriz.
İran gayet güzel petrolünü satıyor ama global anlamda bir ambargo söz konusu. Venezuela bizim gibi ithalat ülkesi ve işin çığırından çıkma sebebi brent petrolün varili 50 dolarken bu ülke dışarıya 100 birim paraya petrol satıyordu ve ülke nüfusunu besleyecek ürünler toplam yine 100 birim para ile ithal ediliyordu. Öylesine garip bir şekilde petrol fiyatları yarı yarıya düştü ki satışları 50 birim para, almaları gereken yine 100 birim para ettiği an Venezuela kaybetmeye mahkum oldu. 50 sattılar ve sadece 50 alabildiler, o aldıkları 50 birim ürüne çok fazla talep olduğu için yoğun talep ve kısıtlı arz demin dediğim arz / talep etkisi ile çok yüksek enflasyonu doğurdu. 1 tuvalet kağıdı var ve 4 kişi bunu istiyor, biri ben 50 birim veririm diyor, diğeri 100 diyor, öteki 150 diyor ama 200 veren o ürünü alıyor. 200 veren varsa 250 verende çıkıyor, 300 verenin elinde kalıyor hepsi bu kadar basit. Halk para bulamadı, para bastılar.
Bolivar'a sıfırlar çok geldi, Güçlü Bolivar ve Egemen Bolivar diye bizim eski YTL tadında para birimleri çıkardılar daha az sıfırlı ama enflasyon yılda % 1 milyonu geçmiş, sıfır atsan kaç yazar. Kısacası kıyaslanamaz ülkeleri kıyasladın. Rusya üretir satamaz yok Abd korkutur demişsin, ne alaka? Abd dahil dünya ülkelerin ezici çoğunluğu NATO üyesi ve herkes bizim gibi değil, NATO Rusya'ya karşı kurulmuş bir birlik ve Rusya'dan silah almak da ne oluyor? Nato'ya üye olmayanlar ya birkaç eski Sovyet ülkesidir, ya gelişmemiş Afrika ülkeleri veya bazı Karayip adacıklarıdır kısacası silah alacak çok büyük bir ekonomi yok Nato dışında kalanlardan. Sözün özü Dolar'a talep olduğu sürece dolar artmaya devam edecek ve bu bilinen bir gerçek. En son hangi yılın dolar kuru bir önceki yılın dolar kurundan daha düşüktü hatırlayamıyorum. TL şu saatte hadi üretime başlıyoruz reform yeniden yapılanma vs. dense bile minimum 20 yıl daha belini doğrultamaz ve bu yolun sonunda 1 Dolar = 150 - 200 liralar görünüyor. Ülke trilyon dolar seviyesinde borçlu ve yanılmıyorsam her saat ülkenin sadece dış borcunun faizine 3,6 milyon dolar para ödüyoruz.
Üretmiyoruz ve sürekli cari açık veriyoruz, borç giderek büyüyor üstelik hem kur farkı olarak, hem döviz miktarı olarak. Bu ağır enkazın altından kralı gelse kurtaramaz artık. Bataklığa saplananlar çırpınır yerinde ama çırpındıkça daha fazla dibe batar ya hani, ,işte öyle. Düzlüğe çıkmamız için sürekli cari fazla vermemiz ve bu fazla para ile ufak ufak dış borç taksitleri ödememiz gerekiyor en kaba tabirle. Dediğim gibi, bunun olabilmesinin ihtimalinin bile olması minimum 20 sene. At izi it izine karışmış, sonumuz hayır olsun.
Edit :
Yatırım tavsiyesi değildir. 
gerisi fasa fiso..
gerisi fasa fiso..
