Değer Kaybı Tazminatı Nedir
Kaza sonrası hasar gören araçlar hem TRAMER kayıtlarında hasarlı araç olarak geçiyor hem de onarım gördüğünden piyasa rayiç değerinde maddi kayba neden oluyor, yani değer kaybı yaşanıyor. Bu kayıp, trafik sigortasından karşılanıyor. Buna da değer kaybı tazminatı deniyor. Sigorta şirketleri, trafik sigortasından, onarım gören araçlara değer kaybı tazminatı ödüyor.
Tek taraflı kazalarda oluşan hasarlarda değer kaybı talep edilememektedir. Şöyle ki; Araç sahibi aracını ağaç, duvar veyahut araç harici bir yere çarptığında oluşan hasarda değer kaybı talep edemez. Veya kazada kendisi kusurlu ise kusur oranına göre aracının onarımı ve değer kaybı talebi olabilir. Kusur durumu altında örnekleri verilmiştir.
Araçlarda oluşan maddi kayıplar ise iki şekilde karşılanmaktadır.
- Zorunlu Trafik Sigortası
- Kasko Sigortası
- Trafik sigortası zorunlu iken, Kasko sigortası isteğe bağlıdır.
- Trafik sigortası herhangi bir hasar anında karşı tarafa verilebilecek zararları güvence altına alırken, Kasko sigortası sigortalının kendi aracını güvence altına alır.
- Riskleri karşılama limitleri farklıdır. Trafik sigortası herhangi bir hasar anında karşı tarafa verilebilecek zararları resmi makamlarca her yıl belirlenen limitler çerçevesinde karşılar iken, Kasko sigortası herhangi bir limit olmaksızın aracın piyasa rayiç değerine kadar karşılar.
- Trafik sigortası teminatları bedeni ve maddi teminatlarla sınırlı iken, kasko sigortası aracın yanması, çalınması, çalınmaya teşebbüs edilmesi veya kaza sonucu oluşabilecek zararlar ile birlikte sigorta şirketinin belirlediği kapsam dahilinde alınabilecek pek çok farklı ek teminat seçenekleriyle daha geniş kapsamlıdır.
- Ağır hasar kayıtlı, çekme belgeli, pert araçlar değer kaybı talebinde bulunamaz.
- Hasara ait parçalar daha evvele hasar uğramış ise hesaplamaya dahil edilemez.
Karışmış olduğunuz bir trafik kazası sonrasında aracınızın aldığı hasar için ödemeleri kusur dağılımına göre kasko ya da zorunlu trafik sigortası kapsamında alırsınız. Ancak, hasar tazminatını ödeme konusunda Kasko veya Sigorta Şirketi bazı gerekçeler öne sürerek ödemeyi reddedebilir. Buna ret hasar ödemesi veya ret hasar dosyası denilmektedir.
Kazada kusurlu olan tarafın araç hasarı trafik sigortası tarafından değil, varsa kendi kaskosu tarafından giderilmektedir. Fakat, kimi zaman sigorta şirketleri bazı gerekçeler sunarak bu kapsamdaki hasar ödemesi dosyalarını reddetmektedir.
Kasko ve Trafik Sigortası Hangi Durumda Ödeme Yapmaz
- Meydana gelen kazanın araçtaki hasarlar ile uyuşmaması / Kaza yeriyle araç hasarının birbirine uymaması.
- Kazaya karışan sürücünün yasal alkol limitini aşmış veya uyuşturucu madde kullanmış şekilde kazaya karışması
- Sürücünün ehliyeti olmaması veya buna benzer nedenlerin ortaya çıkması.
- Araç ruhsatında beyan edilen yolcu veya yük sınırının aşılması durumunda araçta oluşan hasarlar.
- Aracın seyir halinde olmadan ve trafiğe çıkmadan karıştığı kazada aldığı hasarlar.
Kusur Değişikliği Sonrası Tazminat ve Değer Kaybı
Oluşan kaza sonrası tutulan tutanaklara itiraz etme hakkı araç sahibinde saklıdır. Bu durum ise;
- Antlaşmalı tutanaklarda her ne kadar sürücüler arasında bir antlaşma olmuş olsa da sigortalar arası ve komisyon sonrası kusur dağılım değişiklik gösterebilmektedir. Bu durumda araç sahiplerini ispat yükümlülüğü ile beraber itiraz hakkı doğar.
- Polis memurları tarafında hazırlanan tutanakta itiraz edilebilir bu süreç tamamlanmadan araç onarılmış olsa bile daha sonra fark tahsili için dava açılabilmektedir.
- Kusur değişikliği sonrası, değer kaybı tazminatı ile orana göre hasar tutarı sorumlu sigorta şirketinden talep edilebilir.
Eşdeğer parça, hasarlı araçlarda tamir işlemi sırasında kullanılır. Bu parçalar orijinali ile aynı işleve sahip, orijinaline en yakın parça olup fakat orijinal olmayan parçalardır. Bu parçalara ikame parça da denilmektedir.
İşçilik ve Parça Listesi
Aracın onarım esnasında yapılan işlemleri, değişen parçaları, boyanan parçalar ve bu işlemlerin iş gücü hesabı yapılarak hazırlanan listedir. Bu listede yeni takılan parçalar harici parça takma sökme ücretleri, onarım boya ücretleri de satır satır olacak şekilde belirtilmektedir.
Trafik Kazası
Trafik kazası, bir karayolu taşıtının diğer bir taşıta, yayaya, hayvana, ağaca veya herhangi başka bir nesneye çarpmasıdır. Trafik kazaları sonucu yaralanma, maddi zarar ve ölüm meydana gelebilir. Trafik kazaları genellikle yaralanma, ölüm ya da maddi hasarla sonuçlanır.
Anlaşmalı Tutanak
Oluşan kazanın sadece maddi hasarlı olması ve kazaya karışan sürücülerin aralarında antlaşması sonucundan kişiler arasında hazırlanan tutanaktır. Bu tutanakta kusur dağılımı, sigortalar tarafından veya SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) tarafında yapılmaktadır.
Araç sahipleri 5 iş günü içinde kusur durumuna itiraz edebilir yapılan itiraz sonrası tekrar değerlendirmeye alınmaktadır.
Polis Zaptı
Oluşan kazada yaralanma, ölüm durumu haricinden araç sahipleri arasında oluşabilecek antlaşmasızlık durumunda, trafik polisleri yardımıyla hazırlanan tutanaktır.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) Nedir?
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2003 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi Yönetmeliği ile "TRAMER" adıyla kurulmuştur. Kuruluş amacı, sigorta uygulamalarında birliğin sağlanması, sigortalı oranının artışı, sahtekarlıkların önlenmesi ve sigorta sistemine güvenin artırılmasına yöneliktir.
- SBM Kime Bağlı Çalışır?
Tramer Nedir
Tramer, Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi kurumunun kısaltmasıdır. Bu sistem tüm sigorta bilgilerinin toplandığı bir veri deposudur. Tramerde sorgulama yaparak herhangi bir araca ait sigorta işlemleri görülebilir, aracın ağır bir hasarı olup olmadığının kontrolü yapılabilir, kaza bilgileri takip edilebilir. Tramer sorgulama işlemi özellikle ikinci el araç alacaklar için oldukça faydalı. Bu sorgulama işlemi sayesinde aracın daha önce kazaya uğrayıp uğramadığı, bugüne kadar gördüğü hasarlar hakkında bilgi sahibi olunabiliyor.
Hasar Kaydı
Hasar kaydı bir aracın başından geçmiş olan kazalar neticesinde araçta ortaya çıkan hasarların tamamını ifade eder. Bu hasarlar sigorta şirketleri tarafından yaptırılmakta ve kullanıcıya teslim edilmekte olup, aracın görünümünde herhangi bir sorun olmasa dahi mevcut hasar kayıtlara geçmektedir.
Tramer kayıtlarında pert , ağır hasar ve çekme belgeli kayıtlara sahip araçlar;
- Pert Nedir?
- Ağır Hasar Kaydı Nedir?
- Çekme Belgeli Ne Demek?
Yasal şartların varlığı halinde " çekme belgesi " alınan araç bakımından araca ait bütün dönem borçlarının ödenmesiyle (trafik cezaları, bandrol borçları gibi) birlikte, aracın plakasının trafiğe teslim edilmesi anlatılır. Araç istenildiği kadar çekme belgeli kalabilir. Araca bu süre zarfında Motorlu Taşıtlar Vergisi işlemez.
Çekme belgeli aracı trafiğe sokmak için öncelikle aracın muayenesini yaptırmak gerekir. Muayeneye götürmeden önce aracın eksik bozuk bir yeri var ise onlar halledilir. Araç muayeneden geçtikten sonra Muayene istasyonundan verilen belge ile birlikte Notere gidilir. Aracı trafiğe sokmak istediğiniz beyan edilir. Tramer kayıtlarında çekme belgeli olarak görünmektedir.
Sigorta Poliçesi (ZMMS = Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası)
Zorunlu Trafik Sigortası, devlet tarafından bütün motorlu araç sahiplerine yapılması zorunlu tutulmuş olan ve kaza sonucunda diğer araç veya üçüncü şahıslara verebileceğiniz zararlar için sizi güvence altına alan bir sigorta ürünüdür.
2022 yılı poliçe teminatları
- Araç Başına Maddi Giderler 50.000
- Kaza Başına Maddi Giderler 100.000
Kasko Poliçesi
Bir motorlu kara taşıtı sigortası olan kasko, sigortayı yaptıran araç sahibinin ve aracının uğrayabileceği zararların karşılanmasını temin eder. Kasko yaptıran araç sahibi, kendisini ve aracını trafikte karşılaşabileceği zararlara karşı güvence altına alır. Kasko sigortasının amacı; sigorta sahibine ait motorlu aracın uğrayabileceği zararları tazmin etmektir. Kasko, yaptırılması kanunlarla zorunlu tutulan bir sigorta türü değildir. Kasko yaptırıp yaptırmamak araç sahiplerinin tasarrufundadır. Ancak trafikte karşılaşılabilecek muhtemel riskler göz önüne alındığında kasko sigortası, araç ve araç sahipleri için sunduğu teminatlar sayesinde büyük önem arz etmektedir.
İMM Nedir
İhtiyari sigorta, isteğe bağlı bir ek teminat olarak kategorize edilir. Kullanıcıların kasko sigortaları ile beraber, talepleri üzerine oluşturabilecekleri ihtiyari mali mesuliyet sigortası, araç sahibinin üçüncü kişilere vereceği zarar hakkındadır. Üçüncü kişiye verilecek maddi, bedensel zararların zorunlu trafik sigortası kapsamının dışında kalan kısmını karşılamakla yükümlü olan ek teminat, motorlu kara taşıtları için geçerlidir. Zorunlu trafik sigortasının karşı araçta tamamını karşılamadığı maddi hasarın, kapsamı aşan tutarını tazmin eden İMM, zorunlu trafik sigortasının limitlerinin üzerindeki zararları da karşılar.
Yaptırılan kasko poliçelerinde ek teminat olarak eklenen İMM teminatı, trafik poliçelerinden karşılanan hasar ve tazminat yeter
Kusur Durumu
- %100 Kazada kişinin tam kusurlu olduğunu gösterir, bu durumda kişinin tazminat talebi olamaz. Aracını kendi imkânları ile yaptırır veya kaskosu var ise kaskosu aracılığıyla yaptırır.
- %75 Kazada kişinin %75 kusurlu olduğunu gösterir, bu durumda %25 oranında tazminat hakkı olur. Bu durumda aracında oluşan hasarın %25i oranında tazminat ve onarımı %25 oranında karşı aracın sigortasında talep edebilmektedir.
- %50 Kazada kişinin yarı yarıya kusurlu olduğunu gösterir, bu durumda tazminat ve onarımda yarısı karşı sigorta şirketi tarafından karşılanır.
- %25 Kazada kişinin %25 oranında kusurlu olduğu gösterir, bu durumda aracında yapılan onarım ve hak etmiş olduğu tazminatın %75i oranında hak talep edebilmektedir.
- Hiç kusuru yok ise, bu durumda hak sahibi hiçbir kısıtlama olmadan tam tazminat ve onarım hakkı olacağını göstermektedir.
Değer kaybı tazminatını talep etmek için yasal süreler belirlenmiştir. Bu süreler içerisinde talep edilmediği taktirde hakkımız zaman aşımına uğrayacaktır. Değer kaybı tazminatı için maddi hasarlı kazalarda zamanaşımı süresi kaza tarihinden itibaren 2 yıl, yaralamalı kazalarda 8 yıl, ölümlü kazalarda ise 15 yıldır.
Sigorta Şirketleri ne kadar zaman içerisinde ödeme yapmalıdır?
Sigorta şirketi, yazılı başvurudan itibaren 15 gün içerisinde ödeme yapmak veya cevap vermek zorundadır.
Sigorta Şirketi yasal süre içerisinde ödeme yapmaz ise veya eksik ödeme yaparsa ne yapılmalıdır?
Sigorta şirketi eksik ödeme yapar veya hiç ödeme yapmaz ise bu durumda gidilecek iki yol bulunmaktadır. İlki; adli mahkemeler aracılığı ile dava açılması, ikincisi ise Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna gidilmesidir.
Mahkemelerin iş yoğunluğun çok fazla olması, yargılamanın uzun sürmesi ve yargılama masraflarının fazla olması sebebiyle dava yolu tarafımızca tercih edilmemektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu daha az masraflı olması ve dört ay gibi kısa bir sürede çözüme ulaşılması sebebiyle tarafımızca tercih edilmekte ve tavsiye edilmektedir.
Kazaya sebebiyet veren tarafın zorunlu mali mesuliyet sigortasının bulunmaması durumunda ne yapılmalıdır?
Kazaya sebebiyet veren aracın zorunlu sigortasının bulunmaması durumunda araç sürücüsünün ve ruhsat sahibinin şahsi sorumlulukları söz konusu olacaktır. Bu durumda araç sürücüsüne veya ruhsa sahibine dava açılabileceği gibi gerekli hesaplamalar yapılıp icra takibi de başlatılabilir.
Başkasından satın alınan araçta geçmiş hasar için değer kaybı başvuru yapabilir miyiz?
Oluşan trafik kazalarında, araç kimin adına kayıtlıysa o kişi tarafından tazminat talebinde bulunulabilmektedir. Araç sahibi değiştiği takdirde yeni araç sahibi geçmiş hasarlarla ilgili tazminat talebinden bulunamaz.
Bir diğer husus ise değer kaybı hesabı hakkında bu konu ile ilgili sorularınızı cevaplamaya hazırım.
Diğer sorularınız için konu altına yazabilir en kısa sürede cevap vermeye çalışacağım.
Saygılarımla.
