Dünyayı etkisi altına almış olan Covid-19 yani Korona virüsü maalesef ülkemizde de sosyal yaşamı olumsuz yönde etkiledi. Fakat Türkiye bu süreci en iyi yöneten ülkelerden bir tanesi. Bu süreç net bir aşı veya ilaç bulunmadan tam olarak bitmeyecek. Fakat normalleşmenin de bir şekilde yapılması gerekmekte. Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye de kademeli olarak normalleşmeye geçmeye çalışıyor ve bunun için bazı adımlar atıldı ve atılmaya devam edecek. Fakat normalleşme demek Türkiye'de Covid-19 virüsünün görüldüğü ilk gün olan 10 Mart öncesine dönmek değil. Aynı zamanda maske almak isteyen kişiler de eczanelerden artık maske satın alabilecek. Birçok ilde maske takmak şimdiden zorunlu hale getirildi. Zaten sağlığınız için dışarıda mutlaka maske takmalısınız. Yasağın tüm illerde yavaş yavaş getirileceğini düşünürsek maskesiz dışarı çıkmak sağlığınız için zararlı olabileceği gibi ceza yemenize de sebep olacaktır.
Tamamen normale dönmeden önce adım adım nasıl bir yol çizeceğimizi hep beraber inceleyelim.
Dört Aşamalı Normalleşme Planı
Türkiye normalleşme planını 4 aşamada gerçekleştirmeyi planlıyor. İlk aşama 11 Mayıs'ta başlamış olup 27 Mayıs'a kadar devam edecek. İkinci aşama 27 Mayıs-31 Ağustos, üçüncü aşama 1 Eylül-1 Ocak ve dördüncü aşama olarak da 1 Ocak sonrası planlanıyor. Tabii ki vaka sayılarındaki artış veya azalışlara göre bu aşamalardaki planlar erkene alınabileceği gibi ertelenme ihtimali de vardır.
Bilindiği üzere 20 yaş altı ve 65 yaş üstü kişiler belirli günlerin belirli saatlerinde sokağa çıkabiliyorlar. En basitinden başlayacak olursak aşamalar ilerledikçe bu kısıtlamanın tamamen ortadan kalkması planlanıyor. Genel kurallar olan 1,5 metrelik sosyal mesafe kuralı, maske kullanımı ve hijyen kurallarına uymaya bu süreç tamamen bitene kadar özen göstermekte büyük fayda olacaktır.
Genel Kısıtlamaların Kaldırılması
20 yaş altı ve 65 yaş üstü vatandaşların sokağa çıkma kısıtlamalarının 27 Mayıs 2020 tarihinde tamamen ortadan kaldırılması planlanıyor. Berber, kuaför ve güzellik salonları gibi işletmelere 11 Mayıs 2020 tarihiyle hizmet vermeye başladı. Fakat bu yerlerde süreç normalleşene kadar ciddi değişiklikler yaşandı. Artık randevu almadan bu yerlere gitmeniz mümkün değil. Aynı zamanda kuaförler gerekli hijyen koşullarını sağlamakla yükümlü ve eskisi gibi birçok kişinin aynı anda bakımı yapılamayacak. Erkeklerde ustura, jilet gibi araçlar kullanılmayacak sakal tıraşı yapılmayacak.
Avm'ler de kuaförler gibi 11 Mayıs'tan itibaren hizmet vermeye başladı. Fakat Avm'lerin restoran bölümü ve sinemalar henüz açılmayacak. Kapasitesinin %10'uyla hizmet verecek. Sosyete pazarları hariç diğer pazarlar da 11 Mayıs'tan itibaren genel hijyen koşullarına uyarak hizmet vermeye başladı. Restoran ve kafeler de belirli bir süre eskisi kadar yoğun olmamak şartıyla 11 Mayıs tarihinden itibaren açıldı.
Kaplıca ve spor merkezleri, yüzme salonları, çay bahçeleri, umuma açık dinlenme yerleri de 1 Haziran 2020 tarihinden itibaren açılacak. Düğün sezonunun açılmasıyla düğün yapacak kişiler de nikah salonlarının ne zaman açılacağını merak etmeye başladı. Nikah salonları 1 Haziran 2020 tarihinde %25 kapasite şartıyla açılacak. Fakat süreç istenildiği gibi giderse bu kısıtlama 1 Temmuz 2020 tarihinde ortadan kalkmış olacak. Yine sokağa çıkma kısıtlamasının 1 Haziran 2020 tarihinden itibaren ortadan kalkması planlanıyor.
Yine 15 Haziran 2020 tarihinde mesire ve piknik alanları halka açılacak ve bu tarihte salgının kontrol altına alındığı ülkelere giriş çıkışlar açılacak. Bulgaristan ve Yunanistan sınır kapısı herhangi bir aksilik olmadığı takdirde 1 Haziran 2020 tarihinde açılacak.
Psikososyal Destekler
Covid-19 virüsü birçok kişiyi psikolojik olarak da yıpratmış durumda. Bu sebepten dolayı da devlet bir dizi önlemler almış durumda. Bu sebeple bu süreçle nasıl başa çıkılacağıyla ilgili psikososyal destek hizmetleri yüz yüze, online sistem, telefonda verilmeye devam edilecek. Çocuklar bu süreçten sonra normal yaşama odaklanamıyorsa 15 Haziran 2020 tarihinden itibaren onlara da destek verilecek.
1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren huzur evlerine yeni hastalar kabul edilmeye başlanacak ve nakil işlemleri de gerçekleşecek. Yine bu tarihte çocuk bakım evlerine ziyaretçi kısıtları illerin durumuna bakarak ortadan kalkmış olacak.
Sağlık Hizmetleri
Bu süreç tahmin edildiği gibi en çok sağlık hizmetlerinde değişimlerin olmasına sebep oldu. 1 Haziran 2020 tarihinde başlayarak sağlık hizmetlerinde de normalleşmeye sürecine başlanmak amaçlanıyor. Buna göre bu tarihten itibaren pandemi hastaneleri sayıları kademeli olarak azaltılacak. Bu sayı azaldıkça pandemi hastanesi olmayan diğer hastaneler normal sürece geçmiş olacak ve Covid-19 hastası olması hastalara bakmaya başlayacak. Aynı zamanda hastanelerde uygulanan tedbirler de kademeli olarak azaltılacak.
1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren de Covid-19 virüsü sebebiyle sağlık personellerinin duran izinleri kademeli olarak yeniden verilmeye başlayacak. Bu tarihte tayin ve yer değişiklikleri de eski düzene dönecek. 1 Eylül tarihindeyse diş muayeneleri başlayacak.
Eğitim
Eğitim de bu süreçte en çok soru işaretlerine yol açan konulardan bir tanesi. Fakat eğitimde de bazı kararlar alındı. Yök'ün aldığı karara göre üniversiteler 15 Haziran 2020 tarihinde normal takvimine döneceği açıklanmıştı. Fakat bu konu hakkında YÖK başkanının üniversitelerde sınavların yüz yüze olmayacağını açıklaması soru işaretlerine de yol açmış durumda. Bunun dışında 1 Haziran 2020 tarihinde ilkokul, ortaokul ve liselerin açılacağına fakat devam zorunluluğu, sınav gibi uygulamaların olmayacağı konuşuluyor.
2020-2021 tarihinde de 24 Ağustos 2020 tarihinde başlayacak bu sayede telafi eğitimleri başlamış olacak. Liselere geçiş sınavı 20 Haziran'da, bursluluk sınavı 21 Haziran'da üniversite sınavları da 27-28 Haziran tarihlerinde gerçekleştirilecek.
Din Hizmetleri, Çalışma Hayatı, Turizm ve Diğer Konular
Bilindiği üzere uzun zamandır camiler de ibadete kapalı. Normalleşme planında camiler de ibadete açılmaya başlanacak. Buna göre 12 Haziran 2020 tarihinde camiler genel kurallara uymak şartıyla açılacak. Fakat yalnızca uygun görülen cami ve mescitler açılacak. Cuma namazları da bir süre cami dışında kılınacak. Hac yolcularının eğitimi 27 Mayıs 2020 tarihinde başlayacak fakat nihai karar süreç takip edilerek verilecek.
Otel ve türevleri uygun şartları sağladığı takdirde 27 Mayıs 2020 tarihinden itibaren hizmet vermeye başlayacak. Müze ve sergiler 1 Haziran 2020 tarihinde belli kurallar içinde açılacak. Konserler de 1 Haziran'da kapasitenin %50'siyle hizmet vermeye başlayacak ve yalnızca oturma düzenli konserler başlayacak. 1 Temmuz 2020 tarihindeyse yine %50 kapasiteyle oturma düzeni olmayan ayakta konserler başlayacak.
1 Haziran 2020 tarihinde iş yerleri Covid-19 önlemlerine uygun olup olmadığı incelenecek, eğitim ve kurslar de temmuz ve ağustos ayı itibariyle açılmış olacak.
Ulaşım konusunda da aşamalardaki gelişmelere göre belirli kararlar verilecek. Yurt içi uçuşları belirli sınırlar çerçevesinde 28 Mayıs 2020 tarihinde başlayacak. Bu tarihten sonraki gelişmelere göre kısıtlamalar azalabileceği gibi artabilecek. Yurt dışı uçuşlarda yine ülkelerin durumları yakından takip edilecek.
Diğer gelişmeleri de özetlemek gerekirse terhisler 31 Mayıs'ta başlayacak, sürücü kurslarındaki denetmen sayısı azaltılacak, Süper Lig ve diğer ligler 12 Haziran 2020 tarihinde başlayacak. Gençlik merkezler ve gençlik kampları da belirli sınırlar dahilinde 1 Haziran'da açılacak.
