Daha önce bir avukat gözüyle oluşturmuş olduğum web sözleşme serisinin bu yazısında SaaS sözleşmelerinde en sık karşılaştığım ve hem müşteri hem sağlayıcı tarafın canını yakan kritik noktaları, gerçek hayattan senaryolarla ele almak istedim.
TİPİK BİR SAAS SÖZLEŞMESİ
Bir SaaS sözleşmesi hazırlanırken aşağıdaki hükümler, sözleşmenin taslağını oluşturur:
- SLA & Uptime
- Fesih & Yenileme
- Liability Cap
- Veri & IP Sahipliği
- Ödeme Koşulları
- Gizlilik / NDA
- Uyuşmazlık Çözümü
- Değişiklik Hakkı
"%99,9 uptime garantisi" kulağa çok güçlü bir taahhüt gibi gelir ancak bu sayının hangi zaman dilimine uygulandığına ve ihlal durumunda ne önerdiğine bakmazsanız, rakam sadece kağıt üzerinde ve gerçek hayatta anlamsız kalır.
"%99,9 aylık uptime" matematiksel olarak ayda yaklaşık olarak 44 dakika kesinti hakkı demektir ancak ihlal halinde sunulan çözüm çoğunlukla bir sonraki faturadan küçük bir hizmet kredisi (service credit) olur, sözleşme uyarınca herhangi bir zarar talebinde bulunamazsınız. Bazı sözleşmeler "planlı bakım süreleri"ni uptime hesabının dışında tutar, planlı bakımın ne sıklıkla olacağını tanımlamaz.
Bir SaaS sözleşmesinde SLA maddesine şu üç soruyu sorun: (1) Uptime ölçümü aylık mı, yıllık mı? (2) İhlal durumunda alacağım hizmet kredisi gerçek zararımı karşılar mı, yoksa yalnızca ücret indirimi mi? (3) Planlı bakım süresi tanımlı ve makul bir üst sınırla sınırlandırılmış mı? Kritik bir bağımlılığınız varsa, SLA ihlalinin sözleşmeyi fesih hakkı doğurması gerekir.
OTOMATİK YENİLEME MADDELERİ
SaaS sözleşmelerinde en sık karşılaştığım ve en az dikkat çeken madde budur. Yıllar boyunca bu sözleşmeleri habersiz bir şekilde yenileyen ciddi bir kitle mevcut.
Otomatik yenileme maddesi genellikle şu formatta olur;
"Bu Sözleşme, sona erme tarihinden en az [30/60/90] gün önce yazılı fesih bildirimi yapılmadığı takdirde, aynı koşullarla bir (1) yıl süreyle otomatik olarak yenilenecektir."
Yenileme döneminde fiyat artış hakkı çoğunlukla ayrı bir maddede gizlidir: "Sağlayıcı, yenileme öncesinde fiyatları önceki dönemin %[X]'ini aşmamak kaydıyla güncelleyebilir." Bu oran tanımlanmamışsa sağlayıcı fiyatı serbestçe belirleyebilir.
Fesih bildirim süresini takvime girin; otomatik yenileme tarihinden en az ihbar süresinin iki katı gün önce hatırlatma koyun. Yenileme dönemi için fiyat artış oranını sözleşmede sabitlemek için müzakere edin. Kurumsal sözleşmelerde karşılıklı yazılı onay olmaksızın otomatik yenileme olmaz maddesini eklemeye çalışın.
SORUMLULUK SINIRLAMASI (LIABILITY CAP) KİMİN LEHİNE?
Liability cap, taraflardan birinin diğerine ödeye*bileceği maksimum tazminatı sınırlar. SaaS sözleşmelerinde bu madde neredeyse istisnasız sağlayıcı lehine kurgulanır.
Standart madde formatı şudur: "Her iki tarafın toplam sorumluluğu, ihlalden önceki 12 aylık dönemde ödenen ücretleri geçemez." Yıllık 50.000 TL ödüyorsanız, veri ihlali size 5 milyon TL zarara yol açsa bile teorik tazminatınız 50.000 TL'de kalır. Buna ek olarak "dolaylı zararlar hariç tutulur" hükmü varsa, kaçırılan kar, itibar kaybı, üçüncü taraf talepleri gibi kalemleri de devre dışı bırakır.
Bu maddeyi müzakere ederken iki noktaya odaklanın: (1) Gizlilik ihlali ve fikri mülkiyet ihlali senaryolarını liability cap'in dışında tutun, bu istisnalar kurumsal sözleşmelerde kabul görmekte. (2) Cap rakamını riske dönüştürdüğünüz gerçek değerle orantılı hale getirin.
IP HAKLARI VE MÜŞTERİ VERİSİ SAHİPLİĞİ
Bir SaaS'a yüklediğiniz her şey (müşteri listeniz, içerikleriniz, kullanım veriniz) kimin mülkü? Bu soru sözleşmede açıkça cevaplanmamışsa sözleşme feshedildiğinde ya da süresi sona erdiğinde size pahalıya patlayabilir.
Birçok SaaS sözleşmesi şu hükmü barındırır: "Müşteri, Platform'a yüklediği içerikler için Sağlayıcı'ya ürünü geliştirme ve pazarlama amacıyla dünya genelinde, telifsiz, alt lisanslanabilir bir lisans verir." Bu, verilerinizin anonim de olsa ürün geliştirme, yapay zeka eğitimi veya sektör raporu için kullanılabileceği anlamına gelir.
Fesih sonrası veri saklama, silme ve dışa aktarma süreçleri tanımlı değilse, sağlayıcı verilerinizi aylarca (bazen yıllarca) sisteminde tutabilir. Bazı sözleşmelere "fesihten sonra 30 gün içinde dışa aktarma yapılmazsa veriler silinir" hükmü eklenir, kısa sürede haberdar olmazsanız kaybedebilirsiniz.
Sözleşmeye üç temel güvence ekleyin: (1) "Müşteri verisinin mülkiyeti münhasıran müşteriye aittir" ifadesi açıkça yer alsın. (2) Veri kullanım lisansı, yalnızca hizmet sunumuyla sınırlı olsun; pazarlama ve ürün geliştirme kapsam dışı bırakılsın. (3) Fesih sonrası veri dışa aktarma süresi en az 6090 gün olsun ve makine okunabilir formatta (CSV, JSON) garanti edilsin.
SAAS SÖZLEŞMESİ İMZALAMADAN ÖNCE ÖNEMLİ BİRKAÇ NOKTA:
- SLA'daki uptime ölçüm periyodu (aylık/yıllık) ve ihlal durumunda sunulan çözüm türü (kredi mi, tazminat mı?) netleştirildi mi?
- Planlı bakım sürelerinin uptime hesabına dahil edilip edilmediği ve sıklığı sözleşmede tanımlı mı?
- Otomatik yenileme için fesih bildirim süresi ve son tarih takvime girildi mi?
- Yenileme dönemindeki fiyat artış oranı sabitlenmiş ya da üst sınırla sınırlandırılmış mı?
- Liability cap rakamı gerçek risk değerinizle orantılı mı; gizlilik ve IP ihlalleri istisna tutuluyor mu?
- Müşteri verisi sahipliği açıkça müşteri lehine yazılmış mı ve sağlayıcıya verilen lisans kapsam ile süre olarak sınırlı mı?
- Fesih sonrası veri dışa aktarma süresi (en az 60 gün) ve formatı (makine okunabilir) garanti altında mı?
Bir sonraki yazıda Freelance & Danışmanlık Sözleşmelerinde yazılımcıların en sık atladığı maddeleri ele alacağım: kapsam kayması (scope creep), fikri mülkiyet devri ve ödeme gecikme koşulları.
Faydalı olması dileklerimle!
