• 13-12-2019, 17:44:58
    #1
    Bilişim hukuku serisine dair ilk yazımızı şu https://www.r10.net/bilisim-hukuku/2...rumlulugu.html linkte yazmıştık. Bu yazımızda ise daha çok e ticaret sitelerini ilgilendiren alanda yazdık. Konuya dair önemli bilgiler içeren yine rehber tadında bir yazı oldu. İlgili arkadaş uygun görürse sabit konu yapabilir. Faydalı olması dileğiyle.


    E-Ticaret Sitesinde Bulunması Gereken Hukuki Metinler ve Sözleşmeler


    Bir e-ticaret sitesi için teknik meseleler, reklam ve pazarlama ne kadar önemliyse işlerin hukuki zeminde düzgün şekilde işlemesi de en az o kadar önemlidir. Çünkü hukuki aksaklıklar o ticaretten kazanılanı ufak bir hata veya ihmal ile zarara dönüştürebilir.


    Bu noktada işin başında sitede yer alması gereken hukuki metinler gelir. Bu hukuki metinler uygulamada e-ticaret sahipleri tarafından önemsenmektedir ancak yazımızı okuduğunuz zaman aslında meselenin daha da önemli olduğunu göreceksiniz.


    Bugün e-ticaret Türkiye’de de gittikçe yükselişte. İnternet ortamındaki pazarın büyüklüğü ticareti de buraya çektiği için hem tüketici hem de satıcılar bakımından önemli olan bir konuya değineceğiz.


    Yazımızda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki sözleşmeleri tek tek önemli noktaları ile açıkladıktan sonra önemli bir mesele olan cayma hakkına değineceğiz. Bunun yanında e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin ihmal edilmesi durumunda neler olabileceğini ve bu metinlerin neden özgün şekilde hazırlanması gerektiğini izah edeceğiz.


    Bunun gibi bilişim konularında tecrübeli bir avukattan hukuki yardım almak kadar konu hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir. Bu nedenle yazımızın dikkatlice okunmasını tavsiye ediyoruz.

    E-Ticaret Hukuku


    Elektronik ticaret hukuku, Türk hukuk düzeni içerisinde müstakil bir hukuk alanı olma yönünde ilerlemektedir. Çünkü elektronik ticaretin pazardaki yeri gittikçe artıyor. Aslında e-ticaret hukuku bilişim hukuku ile bağlantılı olsa da artık kendine has bir hukuki anlayış getirmektedir.


    Aşağıda bahsedeceğimiz her sözleşme tipi ile ilgili mevzuatta ayrı ayrı kanun ve yönetmelikler mevcuttur. Ancak e-ticaret hukuku ile ilgili ilk olarak akla gelecek olan kanun 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundur.


    Aslında e-ticarette alelade işlermiş gibi görünen birçok işlem kanuni düzenlemelerde karşılığı olan işlemlerdir. Aşağıda da değineceğimiz mevzuat hükümlerine bakıldığı zaman hem satıcının hem de tüketicinin her işleminin aslında hukuki bir zemine oturtulmaya çalışıldığı görülecektir. İşte mevzuatta dağınık olarak yer alan tüm bu hükümlerin toplamını e-ticaret hukuku olarak niteliyoruz.


    Gerekli Metinler ve Sözleşmeler

    Bir e-ticaret sitesinin sitesine olması gereken sözleşmeler ve sitenin önem vermesi gereken hukuki metinler esasen her siteye göre farklılık gösterse de genel olarak şu şekilde sayılabilir:

    • Mesafeli satış sözleşmesi
    • Ön bilgilendirme formu
    • Üyelik sözleşmesi
    • Gizlilik sözleşmesi
    • Tüketici cayma hakkı
    • Satıcıya ilişkin bilgiler
    Esasen e-ticaret yapan kişiler için önemli olan hukuki meseleler; vergilendirme, tüketici ile satıcı arasındaki hukuki uyuşmazlıklar ve aşağıda ayrıntılarına değineceğimiz sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin kesinlikle ihmal edilmemesi gerekiyor.


    Bunlar aslında e-ticaret sahibi kişiye getirilmiş külfetler olarak görülse de doğru bir şekilde uygulandığında e-ticaret sahibi kişiyi koruyucu özelliklere sahip olur. Herhangi bir hukuki uyuşmazlık, bu sözleşmeleri doğru şekilde hazırlayıp sitesine yerleştirmiş olan ve ilgili onayların alan e-ticaret sahibi lehine sonuçlanır.


    Şimdi bu sözleşmeleri genel hatları ile açıklayacağız. Ancak öncesinde şunu söylemeliyiz ki bütün bu sözleşmeler, yapılacak olan e-ticaretin niteliğine ve somut duruma göre özgün şekilde hazırlanmalıdır. Yani bunların birer taslaktan ibaret olduğunu düşünmek büyük hataya neden olur. Hatta kimi durumda hiç beklenmeyen zararlar bile doğabilir.


    Mesafeli Satış Sözleşmesi


    E-ticaretin asıl olayı, satış işleminin mesafeli sözleşme kapsamında olmasıdır. Mesafeli sözleşme, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 48 düzenlemesinde yer almıştır. Buna göre; satıcı ile tüketicinin satış sözleşmesi yapması ama bunu eş zamanlı olmadan, fiziksel olarak karşılıklı bulunmadan gerçekleştirmeleri ve bunu mesafeli sözleşmeler için oluşturulmuş bir platform üzerinden yapmalarına mesafeli satış sözleşmesi denir.
    Bir e-ticaret sitesinde mesafeli satış sözleşmesinin bulunması zorunludur. Türk Borçlar Kanunu sözleşme serbestisi ilkesini kabul etmiş olsa da e-ticarette online ortamda bu sözleşmenin tüketiciye onaylatılması gerekir. Mesafeli satış sözleşmesinde bulunması gereken hususları her sitenin yapısına göre değişse de genel olarak şu şekilde sıralamamız mümkündür:

    • Satıcı ve tüketiciye ilişkin bazı kimlik bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün veya hizmete ilişkin bilgiler
    • İki tarafında sözleşmeden doğan borcu ve ödemeye ilişkin bilgiler
    • Ürünün teslimi veya hizmetin ifasına ilişkin bilgiler
    • En önemlisi tüketicinin cayma hakkı ile ilgili bilgiler
    Tüketicinin bu sözleşmeyi online ortamda onaylaması ile sözleşmenin tamamlanmış olacağına dair bildirim, mesafeli satış sözleşmesinde veya buna ilişkin bir kısımda yapılmalıdır. Bu bildirim zorunludur ve herhangi bir uyuşmazlıkta bu bildirimin yapıldığını satıcı ispat eder.


    Burada genel olarak mesafeli satış sözleşmesinin içeriğinden bahsettik. Bu sözleşmenin önemli şekil şartları olduğunu söylememiz gerekir. Mesafeli satış sözleşmesi ile ilgili diğer önemli noktaları daha sonra yazacağım ‘mesafeli satış sözleşmesi’ başlıklı yazımı inceleyerek bilgi sahibi olabilirsiniz.


    Mesafeli satış sözleşmesi tüketici ile satıcı arasındaki esas e-ticaret sözleşmesi olduğu İçin özenle hazırlanmalıdır. Bununla birlikte mesafeli satış sözleşmesinden önce ön bilgilendirme formu zorunlu bir husustur ki şimdi bunu açıklayacağız.


    Ön Bilgilendirme Formu


    Ön bilgilendirme formu da mesafeli satış sözleşmesi gibi zorunlu hukuki metinler arasında yer alır ancak ön bilgilendirme formu tüketicinin karşısına mesafeli satış sözleşmesinden önce çıkar.


    Ön bilgilendirme formu, e-ticaret sitesi üzerinden alışveriş yapan kişinin alışverişin tamamlarken ödeme işlemini yapmadan önce sipariş sürecine ilişkin özet bir bilgilendirme olarak tüketicinin onayına sunulur. Tüketici bu formu onaylamadığı sürece siparişin tamamlanması mümkün değildir.


    Öyle ki ön bilgilendirme formunda cayma hakkı ile ilgili bilgi verilmez ise cayma hakkı olan 14 gün, 1 yıl daha uzar.

    Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik madde 5 düzenlemesinde ön bilgilendirme formu ile ilgili önemli ayrıntılar yer almıştır. Buna göre ön bilgilendirme formunda bulunması gereken hususları şu şekilde sıralamamız mümkündür:

    • Satıcının adı ve soyadı, ticaret unvanı
    • Satıcının açık adresi ve diğer iletişim adresleri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün yahut hizmetin niteliği ve temel bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürünün TL olarak karşılığı ve bu miktar içerisinde yer alan vergi ve diğer kalemlerin ayrıntıları
    • Ödeme işlemi, teslimat işlemi, teslimat bedeli ve bu konulara ilişkin diğer bilgiler
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeden cayma hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağı
    • Online platformun kullanılmasının satış haricinde bir bedele bağlı olup olmadığı ve varsa bedeli
    • Sözleşmeden doğan taahhüdün geçerlilik süresi
    • Cayma hakkı
    • Eğer sözleşmeden doğan borç sürekli veya dönemsel bir edim ise mesafeli sözleşmenin asgari süresi
    • Niteliği gereği belirsiz süreli bir sözleşme söz konusu ise yahut 1 yıldan daha uzun süren bir sözleşme söz konusu ise bu mesafeli sözleşmeye ilişkin fesih şartları
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeye aykırılık iddialarından ötürü Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabileceğine dair bilgilendirme
    Mesafeli sözleşmeye konu olan satışın niteliğine bağlı olarak yukarıdaki bilgiler ön bilgilendirme formuna konur ve tüketicinin önüne sipariş onayından önce sunulur. Ön bilgilendirme formunda da bazı şekli şartlar mevcuttur.


    Bu şekli şartların yanında mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formunun dili sade ve anlaşılır olmak durumundadır. Çünkü bir uyuşmazlık çıktığı zaman genel işlem koşulları ve tüketicinin zayıf olması anlayışı gibi durumlar gözetilerek tüketici lehine yorumlama yapılır.


    Ön bilgilendirme formu da düzenlendiği mevzuatta ve uygulamadaki hali ile bir çok ayrıntıyı içerisinde barındırmaktadır. Bunların tamamına burada değinmek mümkün olmasa da ön bilgilendirme formu genel olarak burada anlattığımız şekildedir. Bu konudaki önemli meselelerin biraz daha ayrıntısına inmek için ‘ön bilgilendirme formu’ başlıklı yazımızı yazacağız ve forumda paylaşınca linkleme yapacağız.


    Üyelik Sözleşmesi (Kullanıcı Sözleşmesi)


    E-ticaret sitesi için hazırlanacak olan üyelik sözleşmesi aslında site kullanım şartları ve kullanıcıların uyması gereken kuralları içerir. Bu metin ve içerdiği şartlar e-ticaret site sahibi tarafından hazırlanıyor olsa da kullanıcıya onaylatıldığı için aslında hukuki niteliği bir sözleşme olmasıdır.


    E-ticaret kullanıcı sözleşmesi, diğer adıyla üyelik sözleşmesi, bazı durumlarda site yönetiminin sorumluluğunu kaldırıcı işleve sahip olsa da uygulamada bu metne konulan sorumsuzluk kaydı niteliğindeki beyanlar çoğu zaman geçersiz olmaktadır.


    Yani örneğin üyelik sözleşmesine ‘…. şu şu paylaşımlardan ötürü sitemiz sorumluluk kabul etmez’ şeklindeki ibareler hukuken sonuç doğurmaz. Bunu forumda yazdığımız şu yazımızda açıklamıştık. Bu nedenle e- ticaret kullanıcı sözleşmesinin ciddiyetle üzerinde durulması ve hukuki anlamda sonuç doğuracak şekilde hazırlanması gerekir.


    Bir e-ticaret sitesi, teknik nedenlerden dolayı yahut tercihen üyelik sistemi içermiyor olabilir. Ancak böyle bir durumda dahi kullanıcıların site içerisinde ne şekilde hareket etmesi gerektiğine dair bir bilgilendirme metni site içerisinde bulundurulmak durumundadır.

    Kişisel Verilerin Korunması ve Gizlilik Sözleşmesi


    Online ortamda ticaret yapan kişiler veya bu ortamdan alışveriş yapan tüketiciler ister istemez kişisel verilerini siteye yüklemek zorundadır. Bu kişisel veriler ad soyad gibi basit veriler olabileceği gibi TC Kimlik numarası ve kredi kartı bilgileri gibi önemli bilgiler de olabilir. Dolayısıyla bir e-ticaret sitesinin olmazsa olmazlarından bir diğeri de bu kişisel verilerin ne şekilde korunduğunu, ne kadar süre ile ne amaçlarla tutulduğunu belirten bir gizlilik sözleşmesidir.


    Bu metinde yalnızca kişisel verilerin korunduğu taahhütlü yer alırsa bu yeterli olmaz. Bunun yanında bu kişisel verilerin ne kadar süre ile satıcıda bulunacağı, eğer pazaryeri sitesi (Hepsiburada, Trendyol vb.) söz konusu ise asıl satıcıya bu verilerin verilip verilmeyeceği, bu verilerin hangi yasal mevzuata göre korunduğu vb. birçok bilgi burada yer almalıdır. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘gizlilik sözleşmesi’ başlıklı yazımızı ileride yayınlayacağız. Yayınlayınca burada linkleme yapacağız.


    Bu gizli kalması gereken bilgilerin paylaşılması veya bir şekilde bu gizliliğin ihlal edilmesi durumunda ne gibi sonuçların doğacağı da bu gizlilik sözleşmesinde yer alır. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki buna ilişkin temel yasal düzenleme Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun’dur. Bu kanun son yıllarda Türkiye’de oldukça önemli bir yer edindiği için oldukça büyük önem taşır. Bu kanunun çizdiği genel kurallar ile ilgili bilgi almak için ‘KVKK’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

    E-Ticarette Satıcıya İlişkin Bilgiler


    Satıcının iletişim bilgilerinin e-ticaret sitesinde bulunması bir zorunluluktur. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki bu sadece e-ticarete özgü bir kural değildir. İnternet ortamına içerik üretip paylaşan kişiler hukuken içerik sağlayıcı olarak adlandırılır ve içerik sağlayıcı hukuken kendisine ilişkin bu iletişim bilgilerini sitede kullanıcıların kolaylıkla ulaşabileceği bir kısımda bulundurmalıdır. Aksi halde bunun ciddi yaptırımları olur. Bu konudan yine bir önceki yazımızda bahsetmiştik.

    Ayrıca belirtmemiz gerekir ki e-ticaret sitesinde satıcıya ilişkin iletişim bilgilerinin yer alıyor olması çoğu zaman satıcı lehine bir durumdur. Bu bilgilere ulaşamayan kullanıcılar direkt olarak yargı yoluna başvurmayı tercih edebiliyor ve satıcı gereksiz hukuki süreç takibi yapmak zorunda kalabiliyor.

    E-Ticarette Cayma Hakkı


    Cayma hakkı hem hukuki süreç bakımından hem de tüketicilerin bu hakkı gerekli gereksiz kullanıyor olması bakımından satıcıları en çok yoran hukuki imkandır. Ancak belirtmemiz gerekir ki e-ticaretin hukuki zeminini cayma hakkı hükümlerini göz önünde bulundurarak oluşturan e-ticaret sitesi bundan etkilenmeyecektir.


    Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun madde 48 hükmü cayma hakkı ile ilgili ayrıntıları içerir. Ancak aşağıda bahsedeceğimiz mevzuat düzenlemelerinin çoğu cayma hakkına ilişkin bir takım hükümler içerir. Tamamına burada ayrıntılı olarak değinmemiz mümkün değildir.


    Genel bir açıklama yapmak gerekirse internet ortamında yapılan mesafeli satışlarda satıcının 14 gün içerisinde oldukça geniş alanda kullanabileceği bir cayma hakkı söz konusudur. Öyle ki bu hak ürünün ambalajı açılsa veya ürün denense dahi kullanılabilir. Tabi bazı ürünlerde cayma hakkı kullanılamaz. Bunları da yukarıda bahsettiğimiz yazımızda açıkladık.


    Satıcı cayma hakkına ilişkin bilgilendirmeyi yapmak zorundadır ve bir uyuşmazlık çıktığında bunu ispat etmek zorundadır. Eğer böyle bir bilgilendirme gerektiği gibi tüketiciye yapılmamışsa 14 günlük cayma hakkı süresi tüketici lehine 1 yıl uzar

    E-Ticaret Hukuki Metinlerinin Sitede Yer Almaması


    Yukarıda bir takım hukuki metinlerden bahsettik. Bu metinler birer zorunluluk olmanın ötesinde satıcıyı koruyan sözleşmelerdir. Yani bir e-ticaret sitesi bu metinleri külfet olarak görmeden hukuki zeminde kendi lehine olacak şekilde düzenler ise bir çok hukuki sorunun önceden önüne geçmiş olur. Böylece ticaretin işlemesi de sağlıklı bir şekilde gerçekleşir.


    Ancak buna rağmen bu metinlerin sitede yer almamasının bazı hukuki sonuçları olacaktır. Örnek olarak eğer e-ticaret sitesi satış öncesinde tüketiciye ön bilgilendirme formu sunmaz ise satış sözleşmesi tüketici lehine yorumlanarak hükme bağlanır. Ön bilgilendirme formunun tüketiciye uygun şekilde sunulduğu da satıcı tarafından ispatlanması gereken bir husustur.


    Ön bilgilendirme formunun bazı özelliklerine yukarıda değindik ve ayrıntılı içeriğin yer aldığı yazıya link verdik. İşte burada yer alan zorunluluklara uymayan e-ticaret sitesi için en az 1000 TL ve en fazla 5000 TL idari para cezası uygulanır. Mesafeli satış sözleşmesi ise zaten hukuki açıdan sözleşmenin kurulması için zorunlu bir unsurdur.


    Diğer bir önemli sözleşme gizlilik sözleşmesidir. Kişisel verilerin kötüye kullanılması ciddi problemler doğurur. Böyle bir durumda somut olayın özelliklerine göre TCK 135 ve devamı maddeleri çerçevesinde cezai süreç söz konusu olur. Aydınlatma yükümlülüğüne uymayan e-ticaret sitesi için ayrıca üst sınırı 100 bin TL olacak şekilde idari para cezası uygulanabilir. Hatta kanuni düzenlemeler çerçevesinde verilerin ihlali niteliğindeki bazı özellikli durumlar için 1 milyon TL’ye kadar idari para cezası söz konusu olabilir.


    Diğer Sitelerde Yer Alan Hukuki Metinlerin Kopyalanması


    Diğer e-ticaret sitelerine bakarak birebir veya benzer sözleşmeler hazırlamak da ciddi bir problemdir. Hem sözleşmeleri kopyalanan siteye karşı sorumluluk söz konusu olabilir hem de yarayışlı olmaya sözleşmeler ile hukuki problemler doğabilir.


    Sözleşmeleri kopyalanan site o sözleşmeleri hazırlarken kendi somut olayını, sattığı ürünleri, ürünleri tedarik ettiği yerleri, muhtemel çıkabilecek hukuki sorunları, başka bir ticareti varsa onunla bağlantılı olabilecek durumlar vs. kısaca birçok durumu gözeterek bu sözleşmeleri hazırlamıştır.


    Eğer diğer sitelerin hukuki metinleri kopyalanırsa çok alakasız ve işe yaramayan hükümler, kopyalayan e-ticaret sitesine geçebilir. Bu metinleri kendine göre hazırlamak yerine kopyalamayı tercih eden site hukuki korumasını zayıf tutmuş olur. Uzman bir avukata hazırlatılmayan hukuki metin ve sözleşmeler nedeniyle uğranılacak zarar hiç söze alınır durum değildir ki örnek olarak bir gizlilik sözleşmesindeki hatadan ve uygulamadan dolayı verilecek para cezası 1.000.000 TL ye çıkmakta hatta hapis cezaları da gündeme gelmektedir. Bu konunun ayrıntılarına başka yazıda değineceğiz.


    Bu nedenle bir e-ticaret sitesi için yapılması gereken en sağlıklı şey, bu hukuki metinleri kendi durumuna göre yeniden hazırlamaktır. Burada tecrübeli bir e-ticaret avukatının hukuki desteği alınmalıdır. Hatta sürekli değişen mevzuat hükümleri gözden geçirilerek bu hukuki metinler satıcının konjonktürüne göre güncellenmelidir.

    E-Ticaret Mevzuatı


    Satış sözleşmesine ilişkin hükümler büyük oranda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda yer almaktadır. bununla birlikte 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gibi özel hükümlerin yer aldığı bir çok kanun da söz konusudur.


    Sözgelimi, 6563 sayılı Elektronik Tİcaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 29188 sayılı Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve bunlar gibi mevzuatta yer alan diğer bazı düzenlemeler e-ticaret işinde hazırlanacak hukuki metinlerde göz önünde bulundurulmalıdır.


    E-Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuata Nasıl Uyum Sağlanır?


    Yukarıda e-ticaret kanunu ve mevzuatta yer alan diğer düzenlemelere değindik. İşte bu düzenlemeler sürekli birbiri ile bağlantı içinde ve sürekli değişim halindedir. Bu düzenlemelerde yer alan bir değişiklik diğerlerini de etkiler. Dolayısıyla bunun takibi düzenli olarak yapılırsa hak kaybı doğmayacağı gibi sağlıklı bir ticaret söz konusu olur.

    Aynı şekilde e-ticaret sitesinde halihazırda bulunan hukuki metinler de bu düzenlemeler ışığında düzenli olarak denetlenmeli, hukuki problem doğurabilecek açıklar giderilmelidir.


    E-Ticaret Sitesi Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar


    Yukarıda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin neler olduğunu, bunları birbirinden ayıran temel özellikleri ve bazı önemli noktaları açıkladık. Bu sözleşmelerin her birisi kendi içinde ayrı ayrı özellikler barındırdığı için tamamına burada değinmek mümkün olmaz. Ancak süre genel olarak bu anlattığımız şekilde işler.


    Türkiye’de e-ticaret işi gittikçe tercih edilen bir alan olduğu için artık kendi kurallarını oluşturmaktadır. Yani kanuni düzenlemeler artık uygulamaya bakılarak düzenlenmeye başlamıştır. Sağlıklı bir e-ticaret sahibi olabilmek için hukuki zeminde hareket etmeye önem verilmelidir.
  • 13-12-2019, 17:49:29
    #2
    Kimlik doğrulama veya yönetimden onay bekliyor.
    Çok teşekkür ederim, bana büyük bir faydanız dokundu
  • 13-12-2019, 17:51:54
    #3
    mstfmhc adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle
    Bilişim hukuku serisine dair ilk yazımı şu https://www.r10.net/bilisim-hukuku/2...rumlulugu.html linkte yazmıştım. Bu yazımda ise daha çok e ticaret sitelerini ilgilendiren alanda yazdım. Konuya dair önemli bilgiler içeren yine rehber tadında bir yazı oldu. Faydalı olması dileğiyle.


    E-Ticaret Sitesinde Bulunması Gereken Hukuki Metinler ve Sözleşmeler


    Bir e-ticaret sitesi için teknik meseleler, reklam ve pazarlama ne kadar önemliyse işlerin hukuki zeminde düzgün şekilde işlemesi de en az o kadar önemlidir. Çünkü hukuki aksaklıklar o ticaretten kazanılanı ufak bir hata veya ihmal ile zarara dönüştürebilir.

    Bu noktada işin başında sitede yer alması gereken hukuki metinler gelir. Bu hukuki metinler uygulamada e-ticaret sahipleri tarafından önemsenmektedir ancak yazımızı okuduğunuz zaman aslında meselenin daha da önemli olduğunu göreceksiniz.

    Bugün e-ticaret Türkiye’de de gittikçe yükselişte. İnternet ortamındaki pazarın büyüklüğü ticareti de buraya çektiği için hem tüketici hem de satıcılar bakımından önemli olan bir konuya değineceğiz.

    Yazımızda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki sözleşmeleri tek tek önemli noktaları ile açıkladıktan sonra önemli bir mesele olan cayma hakkına değineceğiz. Bunun yanında e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin ihmal edilmesi durumunda neler olabileceğini ve bu metinlerin neden özgün şekilde hazırlanması gerektiğini izah edeceğiz.

    Bunun gibi bilişim konularında tecrübeli bir avukattan hukuki yardım almak kadar konu hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir. Bu nedenle yazımızın dikkatlice okunmasını tavsiye ediyoruz.
    E-Ticaret Hukuku
    Elektronik ticaret hukuku, Türk hukuk düzeni içerisinde müstakil bir hukuk alanı olma yönünde ilerlemektedir. Çünkü elektronik ticaretin pazardaki yeri gittikçe artıyor. Aslında e-ticaret hukuku bilişim hukuku ile bağlantılı olsa da artık kendine has bir hukuki anlayış getirmektedir.

    Aşağıda bahsedeceğimiz her sözleşme tipi ile ilgili mevzuatta ayrı ayrı kanun ve yönetmelikler mevcuttur. Ancak e-ticaret hukuku ile ilgili ilk olarak akla gelecek olan kanun 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundur.

    Aslında e-ticarette alelade işlermiş gibi görünen birçok işlem kanuni düzenlemelerde karşılığı olan işlemlerdir. Aşağıda da değineceğimiz mevzuat hükümlerine bakıldığı zaman hem satıcının hem de tüketicinin her işleminin aslında hukuki bir zemine oturtulmaya çalışıldığı görülecektir. İşte mevzuatta dağınık olarak yer alan tüm bu hükümlerin toplamını e-ticaret hukuku olarak niteliyoruz.

    Gerekli Metinler ve Sözleşmeler

    Bir e-ticaret sitesinin sitesine olması gereken sözleşmeler ve sitenin önem vermesi gereken hukuki metinler esasen her siteye göre farklılık gösterse de genel olarak şu şekilde sayılabilir:
    • Mesafeli satış sözleşmesi
    • Ön bilgilendirme formu
    • Üyelik sözleşmesi
    • Gizlilik sözleşmesi
    • Tüketici cayma hakkı
    • Satıcıya ilişkin bilgiler
    Esasen e-ticaret yapan kişiler için önemli olan hukuki meseleler; vergilendirme, tüketici ile satıcı arasındaki hukuki uyuşmazlıklar ve aşağıda ayrıntılarına değineceğimiz sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin kesinlikle ihmal edilmemesi gerekiyor.

    Bunlar aslında e-ticaret sahibi kişiye getirilmiş külfetler olarak görülse de doğru bir şekilde uygulandığında e-ticaret sahibi kişiyi koruyucu özelliklere sahip olur. Herhangi bir hukuki uyuşmazlık, bu sözleşmeleri doğru şekilde hazırlayıp sitesine yerleştirmiş olan ve ilgili onayların alan e-ticaret sahibi lehine sonuçlanır.

    Şimdi bu sözleşmeleri genel hatları ile açıklayacağız. Ancak öncesinde şunu söylemeliyiz ki bütün bu sözleşmeler, yapılacak olan e-ticaretin niteliğine ve somut duruma göre özgün şekilde hazırlanmalıdır. Yani bunların birer taslaktan ibaret olduğunu düşünmek büyük hataya neden olur. Hatta kimi durumda hiç beklenmeyen zararlar bile doğabilir.

    Mesafeli Satış Sözleşmesi

    E-ticaretin asıl olayı, satış işleminin mesafeli sözleşme kapsamında olmasıdır. Mesafeli sözleşme, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 48 düzenlemesinde yer almıştır. Buna göre; satıcı ile tüketicinin satış sözleşmesi yapması ama bunu eş zamanlı olmadan, fiziksel olarak karşılıklı bulunmadan gerçekleştirmeleri ve bunu mesafeli sözleşmeler için oluşturulmuş bir platform üzerinden yapmalarına mesafeli satış sözleşmesi denir.
    Bir e-ticaret sitesinde mesafeli satış sözleşmesinin bulunması zorunludur. Türk Borçlar Kanunu sözleşme serbestisi ilkesini kabul etmiş olsa da e-ticarette online ortamda bu sözleşmenin tüketiciye onaylatılması gerekir. Mesafeli satış sözleşmesinde bulunması gereken hususları her sitenin yapısına göre değişse de genel olarak şu şekilde sıralamamız mümkündür:
    • Satıcı ve tüketiciye ilişkin bazı kimlik bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün veya hizmete ilişkin bilgiler
    • İki tarafında sözleşmeden doğan borcu ve ödemeye ilişkin bilgiler
    • Ürünün teslimi veya hizmetin ifasına ilişkin bilgiler
    • En önemlisi tüketicinin cayma hakkı ile ilgili bilgiler
    Tüketicinin bu sözleşmeyi online ortamda onaylaması ile sözleşmenin tamamlanmış olacağına dair bildirim, mesafeli satış sözleşmesinde veya buna ilişkin bir kısımda yapılmalıdır. Bu bildirim zorunludur ve herhangi bir uyuşmazlıkta bu bildirimin yapıldığını satıcı ispat eder.

    Burada genel olarak mesafeli satış sözleşmesinin içeriğinden bahsettik. Bu sözleşmenin önemli şekil şartları olduğunu söylememiz gerekir. Mesafeli satış sözleşmesi ile ilgili diğer önemli noktaları daha sonra yazacağım ‘mesafeli satış sözleşmesi’ başlıklı yazımı inceleyerek bilgi sahibi olabilirsiniz.

    Mesafeli satış sözleşmesi tüketici ile satıcı arasındaki esas e-ticaret sözleşmesi olduğu İçin özenle hazırlanmalıdır. Bununla birlikte mesafeli satış sözleşmesinden önce ön bilgilendirme formu zorunlu bir husustur ki şimdi bunu açıklayacağız.

    Ön Bilgilendirme Formu

    Ön bilgilendirme formu da mesafeli satış sözleşmesi gibi zorunlu hukuki metinler arasında yer alır ancak ön bilgilendirme formu tüketicinin karşısına mesafeli satış sözleşmesinden önce çıkar.

    Ön bilgilendirme formu, e-ticaret sitesi üzerinden alışveriş yapan kişinin alışverişin tamamlarken ödeme işlemini yapmadan önce sipariş sürecine ilişkin özet bir bilgilendirme olarak tüketicinin onayına sunulur. Tüketici bu formu onaylamadığı sürece siparişin tamamlanması mümkün değildir.
    Öyle ki ön bilgilendirme formunda cayma hakkı ile ilgili bilgi verilmez ise cayma hakkı olan 14 gün, 1 yıl daha uzar.

    Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik madde 5 düzenlemesinde ön bilgilendirme formu ile ilgili önemli ayrıntılar yer almıştır. Buna göre ön bilgilendirme formunda bulunması gereken hususları şu şekilde sıralamamız mümkündür:
    • Satıcının adı ve soyadı, ticaret unvanı
    • Satıcının açık adresi ve diğer iletişim adresleri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün yahut hizmetin niteliği ve temel bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürünün TL olarak karşılığı ve bu miktar içerisinde yer alan vergi ve diğer kalemlerin ayrıntıları
    • Ödeme işlemi, teslimat işlemi, teslimat bedeli ve bu konulara ilişkin diğer bilgiler
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeden cayma hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağı
    • Online platformun kullanılmasının satış haricinde bir bedele bağlı olup olmadığı ve varsa bedeli
    • Sözleşmeden doğan taahhüdün geçerlilik süresi
    • Cayma hakkı
    • Eğer sözleşmeden doğan borç sürekli veya dönemsel bir edim ise mesafeli sözleşmenin asgari süresi
    • Niteliği gereği belirsiz süreli bir sözleşme söz konusu ise yahut 1 yıldan daha uzun süren bir sözleşme söz konusu ise bu mesafeli sözleşmeye ilişkin fesih şartları
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeye aykırılık iddialarından ötürü Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabileceğine dair bilgilendirme
    Mesafeli sözleşmeye konu olan satışın niteliğine bağlı olarak yukarıdaki bilgiler ön bilgilendirme formuna konur ve tüketicinin önüne sipariş onayından önce sunulur. Ön bilgilendirme formunda da bazı şekli şartlar mevcuttur.

    Bu şekli şartların yanında mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formunun dili sade ve anlaşılır olmak durumundadır. Çünkü bir uyuşmazlık çıktığı zaman genel işlem koşulları ve tüketicinin zayıf olması anlayışı gibi durumlar gözetilerek tüketici lehine yorumlama yapılır.

    Ön bilgilendirme formu da düzenlendiği mevzuatta ve uygulamadaki hali ile bir çok ayrıntıyı içerisinde barındırmaktadır. Bunların tamamına burada değinmek mümkün olmasa da ön bilgilendirme formu genel olarak burada anlattığımız şekildedir. Bu konudaki önemli meselelerin biraz daha ayrıntısına inmek için ‘ön bilgilendirme formu’ başlıklı yazımızı yazacağız ve forumda paylaşınca linkleme yapacağız.

    Üyelik Sözleşmesi (Kullanıcı Sözleşmesi)

    E-ticaret sitesi için hazırlanacak olan üyelik sözleşmesi aslında site kullanım şartları ve kullanıcıların uyması gereken kuralları içerir. Bu metin ve içerdiği şartlar e-ticaret site sahibi tarafından hazırlanıyor olsa da kullanıcıya onaylatıldığı için aslında hukuki niteliği bir sözleşme olmasıdır.

    E-ticaret kullanıcı sözleşmesi, diğer adıyla üyelik sözleşmesi, bazı durumlarda site yönetiminin sorumluluğunu kaldırıcı işleve sahip olsa da uygulamada bu metne konulan sorumsuzluk kaydı niteliğindeki beyanlar çoğu zaman geçersiz olmaktadır.

    Yani örneğin üyelik sözleşmesine ‘…. şu şu paylaşımlardan ötürü sitemiz sorumluluk kabul etmez’ şeklindeki ibareler hukuken sonuç doğurmaz. Bunu forumda yazdığımız şu yazımızda açıklamıştık. Bu nedenle e- ticaret kullanıcı sözleşmesinin ciddiyetle üzerinde durulması ve hukuki anlamda sonuç doğuracak şekilde hazırlanması gerekir.

    Bir e-ticaret sitesi, teknik nedenlerden dolayı yahut tercihen üyelik sistemi içermiyor olabilir. Ancak böyle bir durumda dahi kullanıcıların site içerisinde ne şekilde hareket etmesi gerektiğine dair bir bilgilendirme metni site içerisinde bulundurulmak durumundadır.

    Kişisel Verilerin Korunması ve Gizlilik Sözleşmesi

    Online ortamda ticaret yapan kişiler veya bu ortamdan alışveriş yapan tüketiciler ister istemez kişisel verilerini siteye yüklemek zorundadır. Bu kişisel veriler ad soyad gibi basit veriler olabileceği gibi TC Kimlik numarası ve kredi kartı bilgileri gibi önemli bilgiler de olabilir. Dolayısıyla bir e-ticaret sitesinin olmazsa olmazlarından bir diğeri de bu kişisel verilerin ne şekilde korunduğunu, ne kadar süre ile ne amaçlarla tutulduğunu belirten bir gizlilik sözleşmesidir.

    Bu metinde yalnızca kişisel verilerin korunduğu taahhütlü yer alırsa bu yeterli olmaz. Bunun yanında bu kişisel verilerin ne kadar süre ile satıcıda bulunacağı, eğer pazaryeri sitesi (Hepsiburada, Trendyol vb.) söz konusu ise asıl satıcıya bu verilerin verilip verilmeyeceği, bu verilerin hangi yasal mevzuata göre korunduğu vb. birçok bilgi burada yer almalıdır. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘gizlilik sözleşmesi’ başlıklı yazımızı ileride yayınlayacağız. Yayınlayınca burada linkleme yapacağız.

    Bu gizli kalması gereken bilgilerin paylaşılması veya bir şekilde bu gizliliğin ihlal edilmesi durumunda ne gibi sonuçların doğacağı da bu gizlilik sözleşmesinde yer alır. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki buna ilişkin temel yasal düzenleme Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun’dur. Bu kanun son yıllarda Türkiye’de oldukça önemli bir yer edindiği için oldukça büyük önem taşır. Bu kanunun çizdiği genel kurallar ile ilgili bilgi almak için ‘KVKK’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

    E-Ticarette Satıcıya İlişkin Bilgiler


    Satıcının iletişim bilgilerinin e-ticaret sitesinde bulunması bir zorunluluktur. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki bu sadece e-ticarete özgü bir kural değildir. İnternet ortamına içerik üretip paylaşan kişiler hukuken içerik sağlayıcı olarak adlandırılır ve içerik sağlayıcı hukuken kendisine ilişkin bu iletişim bilgilerini sitede kullanıcıların kolaylıkla ulaşabileceği bir kısımda bulundurmalıdır. Aksi halde bunun ciddi yaptırımları olur. Bu konudan yine bir önceki yazımızda bahsetmiştik.

    Ayrıca belirtmemiz gerekir ki e-ticaret sitesinde satıcıya ilişkin iletişim bilgilerinin yer alıyor olması çoğu zaman satıcı lehine bir durumdur. Bu bilgilere ulaşamayan kullanıcılar direkt olarak yargı yoluna başvurmayı tercih edebiliyor ve satıcı gereksiz hukuki süreç takibi yapmak zorunda kalabiliyor.

    E-Ticarette Cayma Hakkı

    Cayma hakkı hem hukuki süreç bakımından hem de tüketicilerin bu hakkı gerekli gereksiz kullanıyor olması bakımından satıcıları en çok yoran hukuki imkandır. Ancak belirtmemiz gerekir ki e-ticaretin hukuki zeminini cayma hakkı hükümlerini göz önünde bulundurarak oluşturan e-ticaret sitesi bundan etkilenmeyecektir.

    Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun madde 48 hükmü cayma hakkı ile ilgili ayrıntıları içerir. Ancak aşağıda bahsedeceğimiz mevzuat düzenlemelerinin çoğu cayma hakkına ilişkin bir takım hükümler içerir. Tamamına burada ayrıntılı olarak değinmemiz mümkün değildir.

    Genel bir açıklama yapmak gerekirse internet ortamında yapılan mesafeli satışlarda satıcının 14 gün içerisinde oldukça geniş alanda kullanabileceği bir cayma hakkı söz konusudur. Öyle ki bu hak ürünün ambalajı açılsa veya ürün denense dahi kullanılabilir. Tabi bazı ürünlerde cayma hakkı kullanılamaz. Bunları da yukarıda bahsettiğimiz yazımızda açıkladık.

    Satıcı cayma hakkına ilişkin bilgilendirmeyi yapmak zorundadır ve bir uyuşmazlık çıktığında bunu ispat etmek zorundadır. Eğer böyle bir bilgilendirme gerektiği gibi tüketiciye yapılmamışsa 14 günlük cayma hakkı süresi tüketici lehine 1 yıl uzar

    E-Ticaret Hukuki Metinlerinin Sitede Yer Almaması

    Yukarıda bir takım hukuki metinlerden bahsettik. Bu metinler birer zorunluluk olmanın ötesinde satıcıyı koruyan sözleşmelerdir. Yani bir e-ticaret sitesi bu metinleri külfet olarak görmeden hukuki zeminde kendi lehine olacak şekilde düzenler ise bir çok hukuki sorunun önceden önüne geçmiş olur. Böylece ticaretin işlemesi de sağlıklı bir şekilde gerçekleşir.

    Ancak buna rağmen bu metinlerin sitede yer almamasının bazı hukuki sonuçları olacaktır. Örnek olarak eğer e-ticaret sitesi satış öncesinde tüketiciye ön bilgilendirme formu sunmaz ise satış sözleşmesi tüketici lehine yorumlanarak hükme bağlanır. Ön bilgilendirme formunun tüketiciye uygun şekilde sunulduğu da satıcı tarafından ispatlanması gereken bir husustur.

    Ön bilgilendirme formunun bazı özelliklerine yukarıda değindik ve ayrıntılı içeriğin yer aldığı yazıya link verdik. İşte burada yer alan zorunluluklara uymayan e-ticaret sitesi için en az 1000 TL ve en fazla 5000 TL idari para cezası uygulanır. Mesafeli satış sözleşmesi ise zaten hukuki açıdan sözleşmenin kurulması için zorunlu bir unsurdur.

    Diğer bir önemli sözleşme gizlilik sözleşmesidir. Kişisel verilerin kötüye kullanılması ciddi problemler doğurur. Böyle bir durumda somut olayın özelliklerine göre TCK 135 ve devamı maddeleri çerçevesinde cezai süreç söz konusu olur. Aydınlatma yükümlülüğüne uymayan e-ticaret sitesi için ayrıca üst sınırı 100 bin TL olacak şekilde idari para cezası uygulanabilir. Hatta kanuni düzenlemeler çerçevesinde verilerin ihlali niteliğindeki bazı özellikli durumlar için 1 milyon TL’ye kadar idari para cezası söz konusu olabilir.
    <h2><strong>[B]Diğer Sitelerde Yer Alan Hukuki Metinlerin Kopyalanması[/B]
    </strong></h2>
    Diğer e-ticaret sitelerine bakarak birebir veya benzer sözleşmeler hazırlamak da ciddi bir problemdir. Hem sözleşmeleri kopyalanan siteye karşı sorumluluk söz konusu olabilir hem de yarayışlı olmaya sözleşmeler ile hukuki problemler doğabilir.

    Sözleşmeleri kopyalanan site o sözleşmeleri hazırlarken kendi somut olayını, sattığı ürünleri, ürünleri tedarik ettiği yerleri, muhtemel çıkabilecek hukuki sorunları, başka bir ticareti varsa onunla bağlantılı olabilecek durumlar vs. kısaca birçok durumu gözeterek bu sözleşmeleri hazırlamıştır.

    Eğer diğer sitelerin hukuki metinleri kopyalanırsa çok alakasız ve işe yaramayan hükümler, kopyalayan e-ticaret sitesine geçebilir. Bu metinleri kendine göre hazırlamak yerine kopyalamayı tercih eden site hukuki korumasını zayıf tutmuş olur. Uzman bir avukata hazırlatılmayan hukuki metin ve sözleşmeler nedeniyle uğranılacak zarar hiç söze alınır durum değildir ki örnek olarak bir gizlilik sözleşmesindeki hatadan ve uygulamadan dolayı verilecek para cezası 1.000.000 TL ye çıkmakta hatta hapis cezaları da gündeme gelmektedir. Bu konunun ayrıntılarına başka yazıda değineceğiz.

    Bu nedenle bir e-ticaret sitesi için yapılması gereken en sağlıklı şey, bu hukuki metinleri kendi durumuna göre yeniden hazırlamaktır. Burada tecrübeli bir e-ticaret avukatının hukuki desteği alınmalıdır. Hatta sürekli değişen mevzuat hükümleri gözden geçirilerek bu hukuki metinler satıcının konjonktürüne göre güncellenmelidir.

    E-Ticaret Mevzuatı

    Satış sözleşmesine ilişkin hükümler büyük oranda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda yer almaktadır. bununla birlikte 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gibi özel hükümlerin yer aldığı bir çok kanun da söz konusudur.

    Sözgelimi, 6563 sayılı Elektronik Tİcaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 29188 sayılı Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve bunlar gibi mevzuatta yer alan diğer bazı düzenlemeler e-ticaret işinde hazırlanacak hukuki metinlerde göz önünde bulundurulmalıdır.

    E-Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuata Nasıl Uyum Sağlanır?


    Yukarıda e-ticaret kanunu ve mevzuatta yer alan diğer düzenlemelere değindik. İşte bu düzenlemeler sürekli birbiri ile bağlantı içinde ve sürekli değişim halindedir. Bu düzenlemelerde yer alan bir değişiklik diğerlerini de etkiler. Dolayısıyla bunun takibi düzenli olarak yapılırsa hak kaybı doğmayacağı gibi sağlıklı bir ticaret söz konusu olur.

    Aynı şekilde e-ticaret sitesinde halihazırda bulunan hukuki metinler de bu düzenlemeler ışığında düzenli olarak denetlenmeli, hukuki problem doğurabilecek açıklar giderilmelidir.

    E-Ticaret Sitesi Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

    Yukarıda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin neler olduğunu, bunları birbirinden ayıran temel özellikleri ve bazı önemli noktaları açıkladık. Bu sözleşmelerin her birisi kendi içinde ayrı ayrı özellikler barındırdığı için tamamına burada değinmek mümkün olmaz. Ancak süre genel olarak bu anlattığımız şekilde işler.

    Türkiye’de e-ticaret işi gittikçe tercih edilen bir alan olduğu için artık kendi kurallarını oluşturmaktadır. Yani kanuni düzenlemeler artık uygulamaya bakılarak düzenlenmeye başlamıştır. Sağlıklı bir e-ticaret sahibi olabilmek için hukuki zeminde hareket etmeye önem verilmelidir.
    Öncelikle güzel paylaşımınız için teşekkür ederim. Size bir şey sormak istiyorum PM atıyorum.
    • mstfmhc
    • etiyazilim
    mstfmhc ve etiyazilim bunu beğendi.
    2 kişi bunu beğendi.
  • 13-12-2019, 17:59:33
    #4
    Teşekkürler
  • 13-12-2019, 18:11:43
    #5
    Misafir adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle
    Öncelikle güzel paylaşımınız için teşekkür ederim. Size bir şey sormak istiyorum PM atıyorum.
    Dönüş yaptım.
  • 13-12-2019, 20:50:10
    #6
    mstfmhc adlı üyeden alıntı: mesajı görüntüle
    Bilişim hukuku serisine dair ilk yazımızı şu https://www.r10.net/bilisim-hukuku/2...rumlulugu.html linkte yazmıştık. Bu yazımızda ise daha çok e ticaret sitelerini ilgilendiren alanda yazdık. Konuya dair önemli bilgiler içeren yine rehber tadında bir yazı oldu. İlgili arkadaş uygun görürse sabit konu yapabilir. Faydalı olması dileğiyle.


    E-Ticaret Sitesinde Bulunması Gereken Hukuki Metinler ve Sözleşmeler


    Bir e-ticaret sitesi için teknik meseleler, reklam ve pazarlama ne kadar önemliyse işlerin hukuki zeminde düzgün şekilde işlemesi de en az o kadar önemlidir. Çünkü hukuki aksaklıklar o ticaretten kazanılanı ufak bir hata veya ihmal ile zarara dönüştürebilir.


    Bu noktada işin başında sitede yer alması gereken hukuki metinler gelir. Bu hukuki metinler uygulamada e-ticaret sahipleri tarafından önemsenmektedir ancak yazımızı okuduğunuz zaman aslında meselenin daha da önemli olduğunu göreceksiniz.


    Bugün e-ticaret Türkiye’de de gittikçe yükselişte. İnternet ortamındaki pazarın büyüklüğü ticareti de buraya çektiği için hem tüketici hem de satıcılar bakımından önemli olan bir konuya değineceğiz.


    Yazımızda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki sözleşmeleri tek tek önemli noktaları ile açıkladıktan sonra önemli bir mesele olan cayma hakkına değineceğiz. Bunun yanında e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin ihmal edilmesi durumunda neler olabileceğini ve bu metinlerin neden özgün şekilde hazırlanması gerektiğini izah edeceğiz.


    Bunun gibi bilişim konularında tecrübeli bir avukattan hukuki yardım almak kadar konu hakkında bilgi sahibi olmak da önemlidir. Bu nedenle yazımızın dikkatlice okunmasını tavsiye ediyoruz.

    E-Ticaret Hukuku


    Elektronik ticaret hukuku, Türk hukuk düzeni içerisinde müstakil bir hukuk alanı olma yönünde ilerlemektedir. Çünkü elektronik ticaretin pazardaki yeri gittikçe artıyor. Aslında e-ticaret hukuku bilişim hukuku ile bağlantılı olsa da artık kendine has bir hukuki anlayış getirmektedir.


    Aşağıda bahsedeceğimiz her sözleşme tipi ile ilgili mevzuatta ayrı ayrı kanun ve yönetmelikler mevcuttur. Ancak e-ticaret hukuku ile ilgili ilk olarak akla gelecek olan kanun 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundur.


    Aslında e-ticarette alelade işlermiş gibi görünen birçok işlem kanuni düzenlemelerde karşılığı olan işlemlerdir. Aşağıda da değineceğimiz mevzuat hükümlerine bakıldığı zaman hem satıcının hem de tüketicinin her işleminin aslında hukuki bir zemine oturtulmaya çalışıldığı görülecektir. İşte mevzuatta dağınık olarak yer alan tüm bu hükümlerin toplamını e-ticaret hukuku olarak niteliyoruz.


    Gerekli Metinler ve Sözleşmeler

    Bir e-ticaret sitesinin sitesine olması gereken sözleşmeler ve sitenin önem vermesi gereken hukuki metinler esasen her siteye göre farklılık gösterse de genel olarak şu şekilde sayılabilir:
    • Mesafeli satış sözleşmesi
    • Ön bilgilendirme formu
    • Üyelik sözleşmesi
    • Gizlilik sözleşmesi
    • Tüketici cayma hakkı
    • Satıcıya ilişkin bilgiler
    Esasen e-ticaret yapan kişiler için önemli olan hukuki meseleler; vergilendirme, tüketici ile satıcı arasındaki hukuki uyuşmazlıklar ve aşağıda ayrıntılarına değineceğimiz sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin kesinlikle ihmal edilmemesi gerekiyor.


    Bunlar aslında e-ticaret sahibi kişiye getirilmiş külfetler olarak görülse de doğru bir şekilde uygulandığında e-ticaret sahibi kişiyi koruyucu özelliklere sahip olur. Herhangi bir hukuki uyuşmazlık, bu sözleşmeleri doğru şekilde hazırlayıp sitesine yerleştirmiş olan ve ilgili onayların alan e-ticaret sahibi lehine sonuçlanır.


    Şimdi bu sözleşmeleri genel hatları ile açıklayacağız. Ancak öncesinde şunu söylemeliyiz ki bütün bu sözleşmeler, yapılacak olan e-ticaretin niteliğine ve somut duruma göre özgün şekilde hazırlanmalıdır. Yani bunların birer taslaktan ibaret olduğunu düşünmek büyük hataya neden olur. Hatta kimi durumda hiç beklenmeyen zararlar bile doğabilir.


    Mesafeli Satış Sözleşmesi


    E-ticaretin asıl olayı, satış işleminin mesafeli sözleşme kapsamında olmasıdır. Mesafeli sözleşme, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 48 düzenlemesinde yer almıştır. Buna göre; satıcı ile tüketicinin satış sözleşmesi yapması ama bunu eş zamanlı olmadan, fiziksel olarak karşılıklı bulunmadan gerçekleştirmeleri ve bunu mesafeli sözleşmeler için oluşturulmuş bir platform üzerinden yapmalarına mesafeli satış sözleşmesi denir.
    Bir e-ticaret sitesinde mesafeli satış sözleşmesinin bulunması zorunludur. Türk Borçlar Kanunu sözleşme serbestisi ilkesini kabul etmiş olsa da e-ticarette online ortamda bu sözleşmenin tüketiciye onaylatılması gerekir. Mesafeli satış sözleşmesinde bulunması gereken hususları her sitenin yapısına göre değişse de genel olarak şu şekilde sıralamamız mümkündür:
    • Satıcı ve tüketiciye ilişkin bazı kimlik bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün veya hizmete ilişkin bilgiler
    • İki tarafında sözleşmeden doğan borcu ve ödemeye ilişkin bilgiler
    • Ürünün teslimi veya hizmetin ifasına ilişkin bilgiler
    • En önemlisi tüketicinin cayma hakkı ile ilgili bilgiler
    Tüketicinin bu sözleşmeyi online ortamda onaylaması ile sözleşmenin tamamlanmış olacağına dair bildirim, mesafeli satış sözleşmesinde veya buna ilişkin bir kısımda yapılmalıdır. Bu bildirim zorunludur ve herhangi bir uyuşmazlıkta bu bildirimin yapıldığını satıcı ispat eder.


    Burada genel olarak mesafeli satış sözleşmesinin içeriğinden bahsettik. Bu sözleşmenin önemli şekil şartları olduğunu söylememiz gerekir. Mesafeli satış sözleşmesi ile ilgili diğer önemli noktaları daha sonra yazacağım ‘mesafeli satış sözleşmesi’ başlıklı yazımı inceleyerek bilgi sahibi olabilirsiniz.


    Mesafeli satış sözleşmesi tüketici ile satıcı arasındaki esas e-ticaret sözleşmesi olduğu İçin özenle hazırlanmalıdır. Bununla birlikte mesafeli satış sözleşmesinden önce ön bilgilendirme formu zorunlu bir husustur ki şimdi bunu açıklayacağız.


    Ön Bilgilendirme Formu


    Ön bilgilendirme formu da mesafeli satış sözleşmesi gibi zorunlu hukuki metinler arasında yer alır ancak ön bilgilendirme formu tüketicinin karşısına mesafeli satış sözleşmesinden önce çıkar.


    Ön bilgilendirme formu, e-ticaret sitesi üzerinden alışveriş yapan kişinin alışverişin tamamlarken ödeme işlemini yapmadan önce sipariş sürecine ilişkin özet bir bilgilendirme olarak tüketicinin onayına sunulur. Tüketici bu formu onaylamadığı sürece siparişin tamamlanması mümkün değildir.


    Öyle ki ön bilgilendirme formunda cayma hakkı ile ilgili bilgi verilmez ise cayma hakkı olan 14 gün, 1 yıl daha uzar.

    Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik madde 5 düzenlemesinde ön bilgilendirme formu ile ilgili önemli ayrıntılar yer almıştır. Buna göre ön bilgilendirme formunda bulunması gereken hususları şu şekilde sıralamamız mümkündür:
    • Satıcının adı ve soyadı, ticaret unvanı
    • Satıcının açık adresi ve diğer iletişim adresleri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürün yahut hizmetin niteliği ve temel bilgileri
    • Mesafeli satış sözleşmesine konu olan ürünün TL olarak karşılığı ve bu miktar içerisinde yer alan vergi ve diğer kalemlerin ayrıntıları
    • Ödeme işlemi, teslimat işlemi, teslimat bedeli ve bu konulara ilişkin diğer bilgiler
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeden cayma hakkı ve bu hakkın nasıl kullanılacağı
    • Online platformun kullanılmasının satış haricinde bir bedele bağlı olup olmadığı ve varsa bedeli
    • Sözleşmeden doğan taahhüdün geçerlilik süresi
    • Cayma hakkı
    • Eğer sözleşmeden doğan borç sürekli veya dönemsel bir edim ise mesafeli sözleşmenin asgari süresi
    • Niteliği gereği belirsiz süreli bir sözleşme söz konusu ise yahut 1 yıldan daha uzun süren bir sözleşme söz konusu ise bu mesafeli sözleşmeye ilişkin fesih şartları
    • Tüketicinin mesafeli sözleşmeye aykırılık iddialarından ötürü Tüketici Hakem Heyetine başvuru yapabileceğine dair bilgilendirme
    Mesafeli sözleşmeye konu olan satışın niteliğine bağlı olarak yukarıdaki bilgiler ön bilgilendirme formuna konur ve tüketicinin önüne sipariş onayından önce sunulur. Ön bilgilendirme formunda da bazı şekli şartlar mevcuttur.


    Bu şekli şartların yanında mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formunun dili sade ve anlaşılır olmak durumundadır. Çünkü bir uyuşmazlık çıktığı zaman genel işlem koşulları ve tüketicinin zayıf olması anlayışı gibi durumlar gözetilerek tüketici lehine yorumlama yapılır.


    Ön bilgilendirme formu da düzenlendiği mevzuatta ve uygulamadaki hali ile bir çok ayrıntıyı içerisinde barındırmaktadır. Bunların tamamına burada değinmek mümkün olmasa da ön bilgilendirme formu genel olarak burada anlattığımız şekildedir. Bu konudaki önemli meselelerin biraz daha ayrıntısına inmek için ‘ön bilgilendirme formu’ başlıklı yazımızı yazacağız ve forumda paylaşınca linkleme yapacağız.


    Üyelik Sözleşmesi (Kullanıcı Sözleşmesi)


    E-ticaret sitesi için hazırlanacak olan üyelik sözleşmesi aslında site kullanım şartları ve kullanıcıların uyması gereken kuralları içerir. Bu metin ve içerdiği şartlar e-ticaret site sahibi tarafından hazırlanıyor olsa da kullanıcıya onaylatıldığı için aslında hukuki niteliği bir sözleşme olmasıdır.


    E-ticaret kullanıcı sözleşmesi, diğer adıyla üyelik sözleşmesi, bazı durumlarda site yönetiminin sorumluluğunu kaldırıcı işleve sahip olsa da uygulamada bu metne konulan sorumsuzluk kaydı niteliğindeki beyanlar çoğu zaman geçersiz olmaktadır.


    Yani örneğin üyelik sözleşmesine ‘…. şu şu paylaşımlardan ötürü sitemiz sorumluluk kabul etmez’ şeklindeki ibareler hukuken sonuç doğurmaz. Bunu forumda yazdığımız şu yazımızda açıklamıştık. Bu nedenle e- ticaret kullanıcı sözleşmesinin ciddiyetle üzerinde durulması ve hukuki anlamda sonuç doğuracak şekilde hazırlanması gerekir.


    Bir e-ticaret sitesi, teknik nedenlerden dolayı yahut tercihen üyelik sistemi içermiyor olabilir. Ancak böyle bir durumda dahi kullanıcıların site içerisinde ne şekilde hareket etmesi gerektiğine dair bir bilgilendirme metni site içerisinde bulundurulmak durumundadır.

    Kişisel Verilerin Korunması ve Gizlilik Sözleşmesi


    Online ortamda ticaret yapan kişiler veya bu ortamdan alışveriş yapan tüketiciler ister istemez kişisel verilerini siteye yüklemek zorundadır. Bu kişisel veriler ad soyad gibi basit veriler olabileceği gibi TC Kimlik numarası ve kredi kartı bilgileri gibi önemli bilgiler de olabilir. Dolayısıyla bir e-ticaret sitesinin olmazsa olmazlarından bir diğeri de bu kişisel verilerin ne şekilde korunduğunu, ne kadar süre ile ne amaçlarla tutulduğunu belirten bir gizlilik sözleşmesidir.


    Bu metinde yalnızca kişisel verilerin korunduğu taahhütlü yer alırsa bu yeterli olmaz. Bunun yanında bu kişisel verilerin ne kadar süre ile satıcıda bulunacağı, eğer pazaryeri sitesi (Hepsiburada, Trendyol vb.) söz konusu ise asıl satıcıya bu verilerin verilip verilmeyeceği, bu verilerin hangi yasal mevzuata göre korunduğu vb. birçok bilgi burada yer almalıdır. Bu konunun önemli ayrıntıları için ‘gizlilik sözleşmesi’ başlıklı yazımızı ileride yayınlayacağız. Yayınlayınca burada linkleme yapacağız.


    Bu gizli kalması gereken bilgilerin paylaşılması veya bir şekilde bu gizliliğin ihlal edilmesi durumunda ne gibi sonuçların doğacağı da bu gizlilik sözleşmesinde yer alır. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki buna ilişkin temel yasal düzenleme Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun’dur. Bu kanun son yıllarda Türkiye’de oldukça önemli bir yer edindiği için oldukça büyük önem taşır. Bu kanunun çizdiği genel kurallar ile ilgili bilgi almak için ‘KVKK’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

    E-Ticarette Satıcıya İlişkin Bilgiler


    Satıcının iletişim bilgilerinin e-ticaret sitesinde bulunması bir zorunluluktur. Ayrıca belirtmemiz gerekir ki bu sadece e-ticarete özgü bir kural değildir. İnternet ortamına içerik üretip paylaşan kişiler hukuken içerik sağlayıcı olarak adlandırılır ve içerik sağlayıcı hukuken kendisine ilişkin bu iletişim bilgilerini sitede kullanıcıların kolaylıkla ulaşabileceği bir kısımda bulundurmalıdır. Aksi halde bunun ciddi yaptırımları olur. Bu konudan yine bir önceki yazımızda bahsetmiştik.

    Ayrıca belirtmemiz gerekir ki e-ticaret sitesinde satıcıya ilişkin iletişim bilgilerinin yer alıyor olması çoğu zaman satıcı lehine bir durumdur. Bu bilgilere ulaşamayan kullanıcılar direkt olarak yargı yoluna başvurmayı tercih edebiliyor ve satıcı gereksiz hukuki süreç takibi yapmak zorunda kalabiliyor.

    E-Ticarette Cayma Hakkı


    Cayma hakkı hem hukuki süreç bakımından hem de tüketicilerin bu hakkı gerekli gereksiz kullanıyor olması bakımından satıcıları en çok yoran hukuki imkandır. Ancak belirtmemiz gerekir ki e-ticaretin hukuki zeminini cayma hakkı hükümlerini göz önünde bulundurarak oluşturan e-ticaret sitesi bundan etkilenmeyecektir.


    Tüketicilerin Korunması Hakkında Kanun madde 48 hükmü cayma hakkı ile ilgili ayrıntıları içerir. Ancak aşağıda bahsedeceğimiz mevzuat düzenlemelerinin çoğu cayma hakkına ilişkin bir takım hükümler içerir. Tamamına burada ayrıntılı olarak değinmemiz mümkün değildir.


    Genel bir açıklama yapmak gerekirse internet ortamında yapılan mesafeli satışlarda satıcının 14 gün içerisinde oldukça geniş alanda kullanabileceği bir cayma hakkı söz konusudur. Öyle ki bu hak ürünün ambalajı açılsa veya ürün denense dahi kullanılabilir. Tabi bazı ürünlerde cayma hakkı kullanılamaz. Bunları da yukarıda bahsettiğimiz yazımızda açıkladık.


    Satıcı cayma hakkına ilişkin bilgilendirmeyi yapmak zorundadır ve bir uyuşmazlık çıktığında bunu ispat etmek zorundadır. Eğer böyle bir bilgilendirme gerektiği gibi tüketiciye yapılmamışsa 14 günlük cayma hakkı süresi tüketici lehine 1 yıl uzar

    E-Ticaret Hukuki Metinlerinin Sitede Yer Almaması


    Yukarıda bir takım hukuki metinlerden bahsettik. Bu metinler birer zorunluluk olmanın ötesinde satıcıyı koruyan sözleşmelerdir. Yani bir e-ticaret sitesi bu metinleri külfet olarak görmeden hukuki zeminde kendi lehine olacak şekilde düzenler ise bir çok hukuki sorunun önceden önüne geçmiş olur. Böylece ticaretin işlemesi de sağlıklı bir şekilde gerçekleşir.


    Ancak buna rağmen bu metinlerin sitede yer almamasının bazı hukuki sonuçları olacaktır. Örnek olarak eğer e-ticaret sitesi satış öncesinde tüketiciye ön bilgilendirme formu sunmaz ise satış sözleşmesi tüketici lehine yorumlanarak hükme bağlanır. Ön bilgilendirme formunun tüketiciye uygun şekilde sunulduğu da satıcı tarafından ispatlanması gereken bir husustur.


    Ön bilgilendirme formunun bazı özelliklerine yukarıda değindik ve ayrıntılı içeriğin yer aldığı yazıya link verdik. İşte burada yer alan zorunluluklara uymayan e-ticaret sitesi için en az 1000 TL ve en fazla 5000 TL idari para cezası uygulanır. Mesafeli satış sözleşmesi ise zaten hukuki açıdan sözleşmenin kurulması için zorunlu bir unsurdur.


    Diğer bir önemli sözleşme gizlilik sözleşmesidir. Kişisel verilerin kötüye kullanılması ciddi problemler doğurur. Böyle bir durumda somut olayın özelliklerine göre TCK 135 ve devamı maddeleri çerçevesinde cezai süreç söz konusu olur. Aydınlatma yükümlülüğüne uymayan e-ticaret sitesi için ayrıca üst sınırı 100 bin TL olacak şekilde idari para cezası uygulanabilir. Hatta kanuni düzenlemeler çerçevesinde verilerin ihlali niteliğindeki bazı özellikli durumlar için 1 milyon TL’ye kadar idari para cezası söz konusu olabilir.


    Diğer Sitelerde Yer Alan Hukuki Metinlerin Kopyalanması


    Diğer e-ticaret sitelerine bakarak birebir veya benzer sözleşmeler hazırlamak da ciddi bir problemdir. Hem sözleşmeleri kopyalanan siteye karşı sorumluluk söz konusu olabilir hem de yarayışlı olmaya sözleşmeler ile hukuki problemler doğabilir.


    Sözleşmeleri kopyalanan site o sözleşmeleri hazırlarken kendi somut olayını, sattığı ürünleri, ürünleri tedarik ettiği yerleri, muhtemel çıkabilecek hukuki sorunları, başka bir ticareti varsa onunla bağlantılı olabilecek durumlar vs. kısaca birçok durumu gözeterek bu sözleşmeleri hazırlamıştır.


    Eğer diğer sitelerin hukuki metinleri kopyalanırsa çok alakasız ve işe yaramayan hükümler, kopyalayan e-ticaret sitesine geçebilir. Bu metinleri kendine göre hazırlamak yerine kopyalamayı tercih eden site hukuki korumasını zayıf tutmuş olur. Uzman bir avukata hazırlatılmayan hukuki metin ve sözleşmeler nedeniyle uğranılacak zarar hiç söze alınır durum değildir ki örnek olarak bir gizlilik sözleşmesindeki hatadan ve uygulamadan dolayı verilecek para cezası 1.000.000 TL ye çıkmakta hatta hapis cezaları da gündeme gelmektedir. Bu konunun ayrıntılarına başka yazıda değineceğiz.


    Bu nedenle bir e-ticaret sitesi için yapılması gereken en sağlıklı şey, bu hukuki metinleri kendi durumuna göre yeniden hazırlamaktır. Burada tecrübeli bir e-ticaret avukatının hukuki desteği alınmalıdır. Hatta sürekli değişen mevzuat hükümleri gözden geçirilerek bu hukuki metinler satıcının konjonktürüne göre güncellenmelidir.

    E-Ticaret Mevzuatı


    Satış sözleşmesine ilişkin hükümler büyük oranda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda yer almaktadır. bununla birlikte 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gibi özel hükümlerin yer aldığı bir çok kanun da söz konusudur.


    Sözgelimi, 6563 sayılı Elektronik Tİcaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 29188 sayılı Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Mesafeli Sözleşmelere Dair Yönetmelik, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve bunlar gibi mevzuatta yer alan diğer bazı düzenlemeler e-ticaret işinde hazırlanacak hukuki metinlerde göz önünde bulundurulmalıdır.


    E-Ticaret Kanunu ve Diğer Mevzuata Nasıl Uyum Sağlanır?


    Yukarıda e-ticaret kanunu ve mevzuatta yer alan diğer düzenlemelere değindik. İşte bu düzenlemeler sürekli birbiri ile bağlantı içinde ve sürekli değişim halindedir. Bu düzenlemelerde yer alan bir değişiklik diğerlerini de etkiler. Dolayısıyla bunun takibi düzenli olarak yapılırsa hak kaybı doğmayacağı gibi sağlıklı bir ticaret söz konusu olur.

    Aynı şekilde e-ticaret sitesinde halihazırda bulunan hukuki metinler de bu düzenlemeler ışığında düzenli olarak denetlenmeli, hukuki problem doğurabilecek açıklar giderilmelidir.


    E-Ticaret Sitesi Sözleşmelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar


    Yukarıda e-ticaret sitesinde bulunması gereken hukuki metinlerin neler olduğunu, bunları birbirinden ayıran temel özellikleri ve bazı önemli noktaları açıkladık. Bu sözleşmelerin her birisi kendi içinde ayrı ayrı özellikler barındırdığı için tamamına burada değinmek mümkün olmaz. Ancak süre genel olarak bu anlattığımız şekilde işler.


    Türkiye’de e-ticaret işi gittikçe tercih edilen bir alan olduğu için artık kendi kurallarını oluşturmaktadır. Yani kanuni düzenlemeler artık uygulamaya bakılarak düzenlenmeye başlamıştır. Sağlıklı bir e-ticaret sahibi olabilmek için hukuki zeminde hareket etmeye önem verilmelidir.

    Merhaba,

    Bu güzel paylaşımınız için minnettarım. Pmden mesaj gönderildi Bakmanızı rica ederim.

    İyi çalışmalar.
  • 13-12-2019, 21:23:23
    #7
    böyle güzel konuları görebilmek mutluluk verici.
    bu çizginizden asla ayrılmayın
    tebrikler
  • 14-12-2019, 03:16:32
    #8
    gayet faydalı bir paylaşım, çok teşekkürler