1. Bios Nedir?
Basic
Input Output System (Temel Giriş Çıkış Sistemi) veya diğer adıyla BIOS
anakartınızın üzerinde bulunan küçük bir EEPROM bellek üzerinde
bulunur. Bir çeşit sadece okunabilir bellek türüdür fakat doğru ayarlar
ve araçlar kullanıldığında üzerinde değişiklik yapılabilir. Bilgisayar
açılırken anakarta takılı olan işlemci ilk iş olarak BIOS üzerinde
bulunana yazılımı çalıştırır.
Eğer sisteminiz açılırken çok
yavaşlıyorsa, Windows çakılıyorsa veya bazı donanımlar sorun
çıkarıyorsa bunların nedeni büyük ihtimalle yanlış yapılmış BIOS
ayarlarıdır. Bu yazıda bilgisayarınızın daha hızlı ve daha iyi
çalışması için ayar kutusunu nasıl oynayabileceğinizi anlatacağız.
"Temel Bilgiler" başlığı altında BIOS hakkında gerekli olan temel
bilgileri vereceğiz. Burada BIOS'un ne olduğunu, ona nasıl
erişebileceğinizi ve ayarlar arasında güvenli bir şekilde nasıl
gezinebileceğinizi öğreneceksiniz. "Önemli Ayarlar" başlığında her
kullanıcının bilmesi gereken bazı önemli BIOS seçenekleri hakkında
bilgi vermeye çalışacağız. Deneyimli kullanıcılar isterlerse, gizli
seçeneklerin ve bunların nasıl etkinleştirileceği, bazı dar boğazların
nasıl giderilebileceği ve sisteme yük olan fazlıkların nasıl
temizlenebileceği gibi bilgilerin bulunduğu, "BIOS İnce Ayar" bölümüne
atlayabilirler
2. Temel Bilgiler
İşlemci tarafından ilk çalıştırılan yazılım olarak BIOS, işlemciyi
anakart üzerinde bulunan diğer temel bileşenlerle tanıştırır ve BIOS
kodunun işi bittiğinde işlemcinin hangi yazılımı çalıştıracağını
söyler. Temel bir kural olarak BIOS, açılış aygıtı (bu aygıt disket,
CD-ROM, DVD veya sabit disk olabilir) üzerindeki açılış bölümüne (boot
sector) erişir. Açılış bölümü üzerinde bulunan bir çeşit açılış
yöneticisi çalışır ve bilgisayarın temel işletim sistemini (Windows
veya Linux gibi) yüklemeye başlar.
Açılış işlemi bittikten
sonra BIOS'un gündelik işlerinin bittiğini söylemek yanlış olur. Bir
bilgisayar üzerindeki donanımlara erişilmesi işlemlerinin çoğu işletim
sisteminin BIOS'a erişmesiyle başlar, daha sonra BIOS işletim sistemi
yerine hedef donanıma ulaşır.
3. BIOS Sürümleri
Her anakart, üzerinde bulunan bileşenleri düzgün çalıştırabilmesi için
kendine has bir BIOS'a sahiptir. BIOS yazılımlarının en çok kullanılan
temeli iki farklı biçime sahip olan Phoenix Awar BIOS'a dayanır. Bunun
dışında American Megatrends Inc. (AMI) BIOS'u kullanan bilgisayarlar
görmeniz de mümkündür.
BIOS menüsünün yapısı ve seçeneklerin
adlandırılması üreticiden üreticiye farklılıklar gösterebilir. Hatta
bir birinin devamı olan iki anakartın BIOS menüsü arasında da büyük ya
da küçük farklılıklar olabiliyor. Bu durum yüzünden bütün insanların
kullandığı bilgisayarlar için kesin BIOS kılavuzları yazamıyoruz. Yine
de Phoenix Award BIOS üzerinde aşağıdaki açıklamalara benzer seçenekler
bulmanız mümkün. Eğer bazı ayarları bilgisayarınızın BIOS menüsünde
bulamıyorsanız sinirlenmeyin - ilgili işlevi veya yeteneği
bilgisayarınızın BIOS'u desteklemiyor olabilir.
4. BIOS'a Erişim
Açılış sırasında BIOS, sisteminizde bulunan donanım bileşenlerini
denetlerken, kullanılabilir belleği sayarken ve sabit diskleri (diğer
depolama aygıtlarını da) bulurken klavyenizde bulunan özel bir tuşa
basarak BIOS ayar sayfasına erişebilirsiniz. Genellikle bu işlem [Del]
tuşuna basarak yapılır ancak [F2] gibi diğer tuşlar da olabilir. Açılış
sırasında ekranda beliren yazılara dikkat edin: Çoğu BIOS ekranın alt
taraflarında "" benzeri bir yazıyla ayarlara nasıl erişileceğini
gösterir. Eğer bütün yöntemleri deneyip yine de başarılı olamadıysanız
bilgisayarınızın veya anakartınızın kullanma kılavuzuna bakabilirsiniz.
Bilgisayar açılmaya başladığı anda bu tuşa bir ya da iki saniye
basmanız yeterli olacaktır.
Her şey olması gerektiği gibi
çalışırsa BIOS bellek miktarını saymayı bitirecek ve ana BIOS menüsünü
açacaktır. Eğer beklenilen ekran gelmediyse bilgisayarınızı yeniden
başlatıp farklı bir tuşu deneyebilirsiniz. Örneğin, pek çok taşınabilir
bilgisayar [F1] veya [Esc] tuşunu kullanır. Bazen de [F2], [F10] veya
[Alt+F1] tuşlarını denemek gerekebilir.
5. BIOS Ayarlarını Değiştirmek
BIOS yazılımı: Seçenekler arasında dolaşmak için ok tuşlarını kullanın,
istediğiniz menüye girmek için Giriş (Enter) tuşuna basın (Ekran
Görüntüsü A)
BIOS menüsündeki bir seçeneğe
ulaşmak için ok tuşlarıyla ekran görüntüsü A'da olduğu gibi istediğiniz
başlığı seçili hale getirin. Giriş (Enter) tuşuna bastığınızda bir alt
menü veya ekran görüntüsü B'de olduğu gibi seçenekler listesi karşınıza
gelir. Seçtiğiniz ayarla ilgili seçimi değiştirmek için artı [+] veya
eksi [-] tuşlarını kullanabilirsiniz, [Page Up] ve [Page Down] tuşları
da aynı işi göreceklerdir. Ana menü ekranından alt menülere erişebilmek
için bu yöntemi kullanabilirsiniz, bazı alt menülerin de altında
kendilerine ait alt menüler olabilir, istediğinizi ayara ulaşmak için
gittiği yere kadar gitmelisiniz.
Alt Menüleri açmak: Pek çok seçenek [+] veya [-] tuşlarına basılarak
değiştirilebilir. Bazı ayarlarda ise resimde görüldüğü üzere menü
içinde gezinerek seçenekler arasında seçim yapmak gerekebilir. Ekran
görüntüsü B.
Kısa bir açıklama yazarsak tipik bir BIOS yazılımı aşağıdaki menüleri içerir:
* "Main" veya "Standard CMOS Setup" menüsünden tarih, saat ve sabit disk ayarlarına ulaşabilirsiniz.
* "BIOS Features Setup" menüsünden her çeşitten genel seçeneklere ulaşabilirsiniz.
* "Integrated Peripherals" menüsünden arayüzlere ve yardımcı sistem işlevleriyle ilgili ayarlara ulaşabilirsiniz.
* "Power Management Setup" menüsünden enerji tasarrufu ve güç yönetimi işlevlerine ulaşabilirsiniz.
* "PnP/PCI Configurations" menüsünden hangi kesmelerin (IRQ) hangi PCI
genişleme kartlarına ayrılacağını seçebilirsiniz. Eğer bu seçenekleri
veya benzerlerini yukarıda anlatıldığı gibi ana menüde bulamadıysanız
"Advanced" menüsü altında bulma şansınız yüksektir.
*
"Hardware Monitor" menüsü algılayıcılardan gelen işlemci sıcaklığı veya
fan hızları gibi değerleri gösterir. Bu değerler genellikle işlemci
soğutucusu ve sistem fanı içindir ama bazı durumlarda güç kaynağının
fanı veya diğer fanlarla ilgili bilgi de içerebilir.
* "Load
Setup Defaults" seçeneği bütün ayarları fabrika ayarlarına geri
döndürür ve yaptığınız bütün değişiklikleri siler. Yanlış ayarlar
yaptığınızda ve sistem bu yüzden kilitlenmeler yaşadığında bu ayar çok
işe yarayabilir.
6. BIOS Oturumunu Kapatmak
BIOS yazılımıyla işiniz bittiğinde [F10] tuşuna basarak veya ana
menüden "Save & Exit Setup" seçeneğine gelerek kapatma ekranını
açabilirsiniz. Bazı durumlarda önce "Exit" seçeneğini sonradan "Exit
& Save Changes" alt seçeneğini seçmeniz gerekebilir. Daha sonra [Y]
veya [N] tuşlarından birine basarak ayarları kaydedip çıkabilirsiniz
veya seçiminizi iptal edebilirsiniz.
Önemli Ayarlar
Birazdan anlatacaklarımız, bilgisayarınızın açılış aygıtı sıralamasını
nasıl değiştireceğinizi, bilgisayarınızı fare üzerinden veya klavyeden
bir tuşa basarak nasıl açabileceğinizi, USB 2.0 desteğini nasıl
etkinleştirebileceğinizi ve fanlarda bir sorun olduğunda sistemin nasıl
davranacağı gibi çok çeşitli temel BIOS ayarlarını içeriyor.
7. Açılış Aygıtı Önceliğini Belirlemek
Açılışta disket sürücüsünü atlamak: Ekran görüntüsü C'de gösterildiği gibi sabit diski birinci açılış aygıtı olarak ayarlayın.
Pek çok bilgisayar sistemi başlatırken önce disket sürücüsünü tarar. Bu
durum değerli zamanınızın kaybolmasına ve olası açılış bölümü (boot
sector) virüsü sorunlarına neden olur. Ayrıca kabul edelim ki günümüzde
disket sürücü kullanarak sistemi başlatmak son derece zor karşılaşılan
bir durum. BIOS'a sistem açılırken disket sürücüye bakarak zaman
kaybetmemesini söylemek açılış sürecini kısaltır.
BIOS
yazılımı, açılış aygıtlarını ve hangi sıralamaya göre hareket
edileceğini belirleyebilmenizi sağlar. Aşağıdaki ayar açılış sırasında
sistemin disket sürücüye bakmamasını sağlayarak hem süreci biraz
hızlandırır hem de güvenliği biraz olsun arttırır.
İşte
yapmanız gereken ayarlar: Öncelikle "Advanced BIOS Features, Boot
Sequence" seçeneğine gidin ve "1st Boot Device" ayarını ekran görüntüsü
C'de görüldüğü gibi disket sürücüden sabit diske getirin, sabit disk
"HDD-0" olarak adlandırılabilir. Bu ayar bilgisayarın açılırken sağa
sola sapmadan doğrudan sabit diskin açılış bölümüne bakmasını sağlar.
Bu değişiklikle birlikte bilgisayar işletim sistemini öncelikle disket
sürücüsünde aramaz fakat hala sisteminize bir disket sürücüsü takılı
olup olmadığını denetler, bu da zaman kaybına neden olur. Bu denetimi
önlemek için "Boot Up Floppy Seek" seçeneğini geçersiz "Disabled" hale
getirmeniz gerekir.
6. Bilgisayarın Açılışını Hızlandırın
Bu ayarın kötü yanı bilgisayarınız her açılışta yani sabit disk veya
diğer depolama aygıtları takıldı mı diye inceleme yapmaz. Böylece
sistem açılışı hızlanmış olur.
Eğer sisteminize sıklıkla
sabit disk gibi bileşenler eklemiyorsanız her bir sürücü arama zamanını
sıfıra getirin. "Main" menü altında "Timeout" seçeneğini "0" olarak
ayarlayın.
8. USB 2.0 Desteğini Etkinleştirin
USB: Hizmet Paketi 2 yüklü Windows XP kullanıcıları "USB 2.0
Controller" seçeneğini ekran görüntüsü E'de görüldüğü gibi etkin hale
getirebilirler.
Pek çok anakartta "USB Controller"
seçeneği sadece USB 1.1 etkin olacak şekilde ayarlanmıştır. Bu durumun
temel nedeni Windows XP'nin kendisidir, eski sürüm Hizmet Paketleri
(Service Pack) USB 2.0 desteği sunmazlar. Aşağıdaki BIOS ayarı bu
desteği açabilmenize olanak sağlar.
Bunu yapmak için ilgili
seçeneği "Enabled" veya "V1.1+V2.0" şeklinde ayarlamanız gerekir. Bu
seçeneği kullanmak için Windows XP'nize en azından Hizmet Paketi 1'in
kurulmuş olması gerekir.
9. USB Aygıtlarla İlgili Sorunları Çözmek
Bazı bellek çubukları, flaş sürücüler, bellek çubuğu işlevi olan ***
çalıcılar ve USB sabit diskler elektriği USB aracılığıyla alırlar. Eğer
yeterli güç verilemezse alet çalışmayabilir. Bu yüzden USB arayüzünün
takılı olan aygıtlara yeterli miktarda güç sağlayabildiğinden emin
olmalısınız.
BIOS ayarları arasında "USB 2.0 HS Reference
Voltage" isminde bir seçenek olup olmadığına bakın. Eğer böyle bir ayar
varsa karşısındaki seneği "Low" veya "Medium" yerine "High" veya
"Maximum" olarak değiştirin.
10. Elektrik Kesintilerinden Sonra Bilgisayar Ne Yapsın?
"Power Management" menüsü altında elektrik kesintilerinden sonra
bilgisayarın nasıl bir tepki vereceğini ayarlayan bir seçenek vardır.
"AC Power Loss Restart" veya "Restore on AC Power Loss" seçenekleri
sayesinde elektrik kesilmesi gibi beklenmeyen bir nedenle sistem
kapandığında bilgisayarın ne yapacağını belirleyebiliyorsunuz.
"Previous State" veya "Last State" seçeneği bilgisayarı elektik
kesilmeden önceki konumuna geri getirir. Yani sistem açıksa tekrar
açılır kapalıysa kapalı kalır.
11. Sisteminizin Sağlık Durumu
BIOS, bilgisayarınızın işlevsel sağlığı hakkında bilgiler ve çeşitli
ayarlar sunabilir. Bu araçlar sayesinde, işlemci, fanlar, güç kaynağı
ve sabit diskler gibi hayati sistem bileşenlerini gerçek zamanlı olarak
izleyebilirsiniz. Örneğin, işlemci sıcaklığı alarmı sayesinde
sisteminizin fazla ısınmasını engelleyebilir hatta gerekirse acil durum
kapatma işlemini gerçekleştirmesini sağlayabilirsiniz.
"Health" veya "H/W Control" menülerinden sisteminizdeki bileşenlere
giden voltajı ve bu bileşenlerin sıcaklıklarını takip edebilirsiniz.
Çoğu BIOS en azından işlemci ve kasa sıcaklıklarını gösterirken
diğerleri sabit diskler ve anakartlarla ilgili daha ayrıntılı bilgiler
sunabilir. Aynı şekilde işlemci ve sistem fanına dönüş hızını da bu
menüden görebilirsiniz.
12. Fan Sorunlarıyla Mücadele
Eğer
bilgisayarınız açılmıyorsa bunun nedenlerinden birisi işlemci fanının
çok yavaş dönmesi veya hiç dönmemesi olabilir. Bu durum özellikle
sıcaklık denetimli soğutucularda okunan sıcaklık değerleri çok düşükse
olabiliyor ve böyle bir durumla karşılaşan BIOS fanlarla ilgili bir
sorun olduğunu düşünüyor. Bu yüzden şimdi anlatacağımız BIOS numarası
işinize yarayabilir.
"CPU Fan Failure Warning" isimli
seçeneği "Disabled" olarak ayarlayın. Bu işlevi etkisiz hale
getirdiğiniz bilgisayarınız yavaş çalışan bir fan olsa da açılacaktır.
Tabi ki bu ayarın varsayılan değeri "Enabled" (etkin) olduğundan
sistemi yeni kurduysanız BIOS'a erişemeyebilirsiniz. Eğer böyle bir
durumla karşılaşırsanız geçici olarak her zaman sabit hızda dönen eski
tip bir işlemci soğutucusunu takıp BIOS'tan az önce belirttiğimiz ayarı
yapabilirsiniz.
13. Sistem Çökmelerini Önlemek
Artık
çoğu sabit disk sürücünün bozulacağını önceden algılayabilen
sistemlerle donatılmış olarak geliyor ve bunu BIOS ekranında size
iletiyor. Bu özelliğe "Self Monitoring And Reporting Technology"
(SMART) adı veriliyor. BIOS'ta bulunan "HDD SMART Capability"
özelliğini etkin hale getirdiğinizde sistem, Norton System Works veya
çok tanınan bedava bir yazılım olan SpeedFan gibi yazılımlara uyarı
iletisi gönderebiliyor. Bu yazılımda depolama aygıtınızın durumuna göre
size bilgi veriyor, böylece olası arızaları önceden haber alarak
gerekli yedekleme işlemlerini yapabiliyorsunuz.
14. Eski Tarayıcı Ve Yazıcıları Kullanmak
Paralel Giriş: "ECP+EPP" en hızlı paralel haberleşme şeklidir (Ekran Görüntüsü F)
Bilgisayarınızın paralel arayüzü normalde tek yönlü iletişime izin
vermek üzere ayarlanmıştır. Bu seçenek neredeyse bütün aygıtlar için
çalışır fakat veri aktarım hızını düşüktür (100 kbps). Şimdi
anlatacağımız ayarı uygulayarak paralel girişinizin veri aktarım hızını
1 Mbps değerine çıkarabilirsiniz.
Yapmanız gereken "ECP"
(Extended Capability Port) veya "EPP" (Enhanced Parallel Port)
özelliklerinden birini etkin hale getirmek. Çoğu BIOS yazılımında her
iki özelliği tek bir seçenek halinde görebilirsiniz "ECP/EPP".
Uyarı: Eğer bir yazıcı ve tarayıcı aynı paralel girişi paylaşıyorsa
Ekran Görüntüsü F'de görülen aygıt çakışması veya sorunuyla
karşılaşabilirsiniz. Eğer yüksek veri aktarım hızını korumak
istiyorsanız sisteminize PCI genişleme yuvasına takılan fazladan bir
paralel giriş eklemeyi düşünebilirsiniz veya aygıtlardan birisini başka
bir haberleşme arayüzüne aktarabilirsiniz. Örneğin USB'yi paralele
dönüştüren bir çeviriciyle her iki aygıtı aynı anda kullanabilirsiniz.
BIOS İnce Ayar
Bu bölümde hırslı kullanıcılar, sistem açılışını nasıl en hızlı şekilde
yapabileceklerini, ekran kartlarını nasıl hızlandırabileceklerini,
işlemcilerinin gücünü nasıl son noktaya kadar kullanabileceklerini,
yongaseti ayarları üzerinde nasıl oynayabileceklerini ve belleklerinden
en iyi başarımı nasıl elde edebileceklerini öğrenebilirler.
15. Açılış Sırasında Power-on Self-Test (POST) Sonuçlarını Göster
Bilgisayarınız açılırken, ne olup bittiğini görmek yerine genellikle
üreticinin renkli logosunu görürsünüz. Şirin resimler görmek yerine
bilgisayarınızın açılırken yaptığı testlerin sonucunu görebilirsiniz
(veya görmelisiniz).
İşte bunu yapmanın yolu. "Advanced BIOS
Features" menüsünün altında bulunan "Full Screen LOGO Display"
seçeneğini "Disabled" olarak ayarlayın. Bu ayardan sonra sisteminiz
açılırken yaptığı bütün sınamaların sonuçlarını ekranda gösterecektir.
16. Bilgisayarınızı İki Kat Hızlı Açın
Bu ayar sayesinde bilgisayarınızın açılırken çeşitli bileşenleri
incelemesini atlatabilirsiniz. Örneğin, takılı olan bellek miktarına üç
kere yerine sadece bir kere bakılır; böylece bilgisayarınız neredeyse
iki kat daha hızlı açılabilir. "Advanced" veya "Advanced BIOS Features"
menüsünden "Quick Power On Self Test" veya "Quick Boot" seçeneğini
"Enabled" olarak ayarlayın.
Uyarı: Bu ayarı yaptıktan sonra
donanım sorunlarıyla karşılaşırsanız BIOS ekranına geri dönüp aynı
seçeneği "Disabled" olarak ayarlayarak sorunun tam olarak nereden
kaynaklandığını bulabilirsiniz.
17. Doğru Ekran Kartıyla Başlamak
Bilgisayar her açıldığında BIOS hangi ekran kartını kullanacağını
anlamaya çalışır ancak buna gerek yok çünkü siz zaten biliyorsunuz!
"Init Display First" menü seçeneğine gelin veya bu seçenek BIOS tipine
göre "Primary VGA BIOS" ya da "VGA Boot From" şeklinde de olabilir. AGP
ekran kartı kullanıyorsanız "AGP" seçeneğini ayarlayın. Eğer sisteminiz
yeniyse ve PCI Express arayüzüne sahipse AGP yerine burada "PEG
Port/Graphic Adapter Priority" gibi bir seçenek görüyor olmalısınız.
18. Modası Geçmiş Ekran Kartı Ayarlarını İptal Edin
BIOS Cacheable: Bu seçenek başarımı sadece MS-DOS çalışırken arttırır (Ekran Görüntüsü G).
"Video RAM Cachable" ve "Video BIOS Cachable" gibi ayarlar sadece eski
tip DOS kullanan sistemlerde başarımı arttırır, Windows'la hiç bir
ilgileri yoktur. O zaman neden işi karıştıralım ki?
Bu
ayarların her ikisini de "Disabled" olarak ayarlayın. Bu ayarları
yaparken karşınıza "VGA Palette Snoop" gibi bir seçenek gelirse onu da
etkisiz hale getirin. Aynı şekilde "System BIOS Cacheable" seçeneğini
de güvenle iptal edebilirsiniz (Ekran Görüntüsü G) - artık her hangi
bir başarım artışı sağlamadığı gibi bazı durumlarda sistemin
kararlılığını da bozabiliyor
19. Doku Belleğini Kurun
"Graphics Aperture Size" seçeneği ("AGP Aperture Size" şeklinde de
olabilir) temelde AGP ekran kartlarının dokuları yaratımlarken belleği
daha verimli kullanabilmeleri için tasarlanmıştı. Günümüzde çoğu ekran
kartının 128 MB hatta 256 MB tümleşik bellekleri olduğunu düşünürsek bu
seçeneğin de modasının geçtiğini açıkça görebiliriz. Ayrıca artık
görüntü bellekleri normal sistem belleklerinden daha hızlı
çalışıyorlar. Eskiden sıkça duyulan, "Graphics Aperture Size"
seçeneğini sistem belleğinizin yarısı olacak şekilde ayarlayın kuralı
geçmişte kaldı bunun yerine doku belleğini uygun bir değerde tutmak
daha mantıklı.
Bu seçeneği "128" veya "64" olarak ayarlayın.
20. Saat Hızı Ayarlarını Değiştirin
Bu ayarı yaptığınız zaman FSB hızaşırtması yaparken AGP ekran kartlarının yaşadığı sorunlardan kurtulabilirsiniz.
"AGPCLK/CPUCLK" ("AGP Clock" şeklinde de olabilir) ayarı üreticisi
tarafından hızaşırtma imkanı sunulan anakartlarda bulunur. Eğer böyle
bir seçenek varsa "Fix" olarak ayarlayın. Böylece FSB hızını
arttırırken aynı zamanda AGP hızını da arttırmamış oluyorsunuz. "1/1"
seçeneği ekran kartınızın FSB ile aynı hızda çalışacağını gösterir. Bu
ayarı "2/3" yaparsanız AGP saat hızını FSB saat hızının 2/3 olarak
ayarlarsınız yani FSB 100 MHz çalışıyorsa AGP 66 MHz olarak çalışır.
21. AGP Saat Hızını Arttırmak
AGP saat hızını arttırmak başarımı yükseltir fakat bazı sorunlar yaşayabilirsiniz - Ekran Görüntüsü H.
Bazı anakartlar AGP saat hızını arttırmanıza izin verir. "AGP
Frequency" seçeneğinden tempoyu küçük adımlarla arttırın (Ekran
Görüntüsü H) ve her seferinde bilgisayarınızı yeniden başlatın. Her
ayarı bir çeşit 3B oyunla deneyin ve sistemin kararlı olduğundan emin
olun. Bu işlemleri sistem de kararsızlık emareleri görülene kadar
tekrar edin. Böylece en kararlı ve en hızlı ayarda sistemi
çalıştırabilirsiniz.
22. AGP Voltaj Seviyesini Arttırın
Yüksek
saat hızları aynı zamanda daha yüksek güç tüketimine neden olur.
Aşağıdaki ayarları uygulayarak ekran kartınıza daha fazla güç gitmesini
sağlayabilirsiniz.
"AGP Voltage" seçeneği giriş gerilimini
0.1 Volt aralıklarla değiştirmenizi sağlar. Bu değişiklikleri AGP
hızını arttırdıktan sonra sistem kararsız duruma düşerse uygulayın.
Uyarı: Bazı durumlarda voltajı yüksek değerlere ayarlamak ekran kartına
zarar verebilir. Giriş voltajını daha yüksek değerlere ayarladığınızda
her hangi bir etkisi olmuyorsa eski düşük değere getirmeyi unutmayın ve
sistemi tekrar kararlı çalışır hale getirebilmek için AGP saat hızını
biraz düşürün.
23. İşlemci Önbelleklerini Etkinleştirin
İşlemci önbelleklerini (Level 1,2 veya 3) etkin hale getirmek önemli başarım artışları sağlar (Ekran görüntüsü I).
İşlemciler anakart üzerinde bulunan diğer parçalardan belirgin bir
şekilde daha hızlı çalışırlar. İşlemleri hızlandırmak, işlemci ile
sistem belleği arasında bulunan ve daha hızlı çalışan işlemci önbelleği
sayesinde mümkün olur.
Seviye 1 (L1) önbellek çok küçüktür
fakat işlemci çekirdeğinin üzerinde bulunur ve hızlı bir geçici veri
depolama alanı sağlar. Seviye 2 (L2) önbellek çok daha büyüktür ve
bütün yazılımsal elemanları depolayabilir, işlemci isteği geldiğinde
gerekli olan veri bu önbelleğin üzerinde bulunuyorsa asıl sistem
belleğinden bulunup getirilmesinden çok daha hızlı bir şekilde
işlemciye sunulabilir. İşlemciye tümleşik L2 ve harici L3 önbelleği
bulunan sistemlerde (neredeyse hepsinde var) bu ayarları etkin hale
getirmenizi şiddetle tavsiye ederiz (Ekran Görüntüsü I).
24. APIC Seçeneğini Açın
Yongasetleri genellikle kuzeyköprüsü ve güneyköprüsü olarak
adlandırılan iki ana bölümden oluşur. Bu iki bölüm işlemci, bellek,
genişleme kartları ve diğer çevresel donanımlar arasındaki veri akışını
sağlarlar. Aşağıda belirttiğimiz ayar daha fazla kesme isteği
kullanılabilmesinin ve de daha fazla aygıt bağlanabilmesinin yolunu
açar. Kullanılabilir kesmelerin (interrupt) sayısı 16'dan 24'e çıkar.
Ek olarak kesme kullanımı gözle görülür şekilde daha esnek hale gelir
böylece çeşitli işlemler yapılırken zaman kazanılmış olur.
Yapmanız gereken sadece "Advanced BIOS Features" menüsü altında bulunan "APIC Mode" seçeneğini "Enabled" olarak ayarlamak.
25. Burst Mode Ayarını Etkinleştirin
Sabit disklere, PCI kartlara ve belleğe erişim "Burst Mode" etkinken
çok daha hızlı gerçekleşir. Bu kip açıkken aygıtlar arasında veri
aktarımı çok hızlı olur çünkü çoklu veri aktarımları kurulabilir veya
her bir işlem ayrı ayrı onaylanacağına tek bir onaylama paketiyle
işlemler tamamlanır.
BIOS menüleri arasında gezinirken "Burst
Mode" seçeneğini gördüğünüz yerde "Enable" olarak ayarlayın. Böyle bir
değişikliği yaptıktan sonra sisteminizin kararlı çalıştığından emin
olun.
Uyarı: Pek çok PCI kart "PCI Dynamic Bursting" seçeneği "Enabled" olarak ayarlandığında düzgün çalışmaz.
