Enver paşa Anadoluya gelir Atatürk gibi halkı örgütlerdi fakat Enver Paşanın diplomatik bir yeteneği yok Atatürk düşmanı azalta azalta yendi diplomatik antlaşmalar ile.
Enver paşa balkanları geri almak için muhtemelen bizi bir savaşa daha sokardı ruhu şad olsun.
Enver Paşa Anadoluya girmek isterdi bu konuda hem fikiriz hocam lakin O dönemde elinin altında hazır bir ordu olan tek bir kişi vardır oda Kazım Karabekir Paşa idi 1.dünya savaşı sonrası Enver paşa ile derin fikir ayrılıkları vardır 1920 li yıllarda ikili arasındaki mektuplaşmalarda Enver paşa anadoluda savaş için almanlardan ve italyanlar ile silah satın alma anlaşması yaptığını Cemal Paşanın Afganistan üzerinden kuzey hindistana geçip orada isyan çıkaracağını ardından rusyada bulunan müslümanlardan 15 bin kişilik ordu teşkil ettiğini anadoluya gelmek istediklerini belirtmiştir. Kazım Karabekir Paşa önceden çok iyi anlaştığı ama birinci dünya savaşı sonrasında fikir ayrılıkları yaşadığı Enver Ve Cemal Paşanın anadoluya gelmesine asla sıcak bakmıyor hatta onların anadoluya sokulmamasının vatan için daha doğru bir karar olduğunu düşünüyordur. Bu nedenle ben Enver paşa gelmeden Kazım Karabekirin öne çıkacağını ve liderlik misyonunu üstleneceğini düşünüyorum. Bu gerçekleşseydi cumhuriyet kurulmazdı bunuda Kazım Karabekir Paşanın fikirlerinden az çok tahmin edebiliyoruz
Bu aşamada Atatürk olmasaydı muhtemelen Enver ve Cemal Paşa Anadoluya geleceklerdir ama 15. Kolordu Komutanı olan Kazım Karabekirin emrinde 15-20 bin asket halihazırda zaten vardı. Bu üç lider arasındaki anlaşmazlık olası kurtuluş savaşında zayıf düşmemize neden olacaktır. Bunu düşünme nedenim Enver Paşa o dönemde bolşevikler ile arası çok iyiydi. Kazım Karabekir Paşa ise Tam tersi bir düşünceye sahip olmakla birlikle geçiçi olarak rusyadan sadece ermeni meselesini halletme konusunda faydalanması gerektiğini düşünüyordu
O dönemki anadoludaki ruh hali esasen çok iyi incelenmeli son iki asırdır genelde savaş kaybetmiş arada kazandığı savaşları ise masabaşında kaybetmiş bir devlet içinde ordu komutanlığı yapmış bir çoğunluk ve öğrenilmiş çaresizlik diye nitelendirdiğimiz durum vardır. Manda fikrinin tartışıldığı TBMM'de dile gelen fikirlerden bu durumu tüm çıplaklığı ile görebiliyoruz en iyi ihtimal o dönemde bağımsız bir ülke fikrine sıcak bakanlar bile bu durum gerçekleşene kadar ingiliz veya amerikan manda fikrinin gerçekçi olduğu Mustafa Kemal Paşanın iyi bir komutan olmasına rağmen hayal kurduğunu düşünmektedir.
Kazım Karabekir Paşa Enver Paşa Cemal Paça Rauf Orbay Halil Paşa Fevzi Paşa Askeri özellikleri iyi olsada siyaset ve diplomasi konusunda eksikleri olduğunu düşünüyorum
Peki bu durumda Neler olabilirdi kısaca bakalım
Enver Paşa ve Cemal Paşa Rusya ve Hindistandaki Müslümanlardan oluşturmak istedikleri ordunun var olup olmayacağını bilmiyoruz zira pan-islam fikrine rusların sıcak bakmadığını Bakü kongresindeki konuşmalardan az çok anlıyoruz. Olduki Enver Paşa Cemal Paşa Kazım Karabekir paşa birleşti ve kurtuluş savaşını başlattık enver paşanın kendisinin başkomutan olarak gördüğü ve doğal lider olduğunu düşündüğünden yine almanya ile yakınlaşmak isteyecekti ve onların etkisinde kalacaktı ( Birinci dünya savaşında ordumuzun üst kademelerine alman subayların gelmesi Enver paşa ile Komutanlarımız arasında onarılmaz derin yaralar açmıştır)
İngiliz ve diğer devletlerin anadoludaki isyanın uzamaması adına sevr anlaşmasının bazı maddelerini yumuştarak imzalatma teklifine enver paşa evet dermiydi ? Zaman kazanıyoruz diyerek bence evet derdi zira balkan savaşı sonrası aldığı kararlardan ve Kazım karabekir ile yazışmalarından bunu çıkarıyorum
Kazım Karabekir Paşa Enver Paşayı engelledikten sonra yeni bir kurtuluş savaşı başlatırmıydı bilemiyoruz fakat saltanat ve halifeliğin kaldırılması sırasında Atatürk'e karşı çıkmasından Cumhuriyete geçiş aşamasının kısa vadede olmayacağını kestirebiliyoruz. Kurtuluş Savaşı verip Saltanat ve Halifelik kaldırılmamış olduğunda anadolu ile istanbul arasındaki güç dengesinin ve siyasi çekişmenin bize güç kaybettireceği birlik olmayan bir gücün etkisinin az olacağını az çok tahmin edebiliriz.