Türkiye 2015 yılında büyük bir kolaylıkla tanıştı; Getir…Evde, ofiste, oturduğunuz yerden, sadece telefonunuzdan bir uygulama açarak o an ihtiyacınız olan her ne ise en kısa sürede kapınıza getiren bir sistem vardı artık. Çılgına döndük, zaman zaman geciktiği için kızdık, yağmurlu fırtınalı havada siparişler verip hemen gelsin istedik, sistemdeki eksikliklerin neden olduğu sorunların öfkesini kuryelere yönelttik… Bu noktalarda haksızdık kabul edelim…
Ve derken 2020’de pandemi ilan edildi, gözle görülemeyen bir ‘bölüm sonu canavarı’ ile karşı karşıya hissettik, herkes eve kapandı. ‘Kendi alışverişimi kendim yaparım arkadaş’ diyenler bile, tek sefer de olsa denedi Getir sistemini.
PANDEMİ İLE DEVLEŞEN SEKTÖR
Pandemi koşullarının tohumlanarak büyümesine olanak tanıdığı sistem tüm dünyada benzer şekilde yükselişe geçti. ABD, İngiltere ve Avrupa’da şirket sayıları arttı, istihdama ciddi katkıları oldu.
Bu elverişli ortamda biraz daha büyümek isteyen Getir, ülke sınırları dışına çıkma kararı aldı. 2021’in Ocak ayında İngiltere ile başladığı yurt dışı faaliyetlerine kısa sürede Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Portekiz’i ekledi. Aynı yılın Kasım ayında ABD pazarına giriş yaptı. 2022’nin Mart ayındaki finansman turunu ise 768 milyon dolar yatırımla tamamladı. Değeri 11.8 milyar dolara yükselen Getir, 10 milyar dolar barajını aşarak decacorn* oldu.
Bu yükseliş ivmesini, rakip şirketleri bünyesine katarak devam ettiren Getir, 2023 sonlarına doğru bu yurt dışı serüveninde tökezlemeye başladı.
MASAL SONA ERİYOR
Ağustos ayında faaliyet gösterdiği beş ülkede ciddi bir tenkisata gitti ve yaklaşık 2 bin 500 kişiyi işten çıkardığını açıkladı. Bu haberi İtalya ve İspanya'nın da aralarında bulunduğu bir dizi ülkeden çekilme başta olacak şekilde bu yıl Avrupa ve ABD defterlerini tamamen kapatma kararları izledi.
EKONOMİK SEBEPLER TAMAM AMA İŞİN BİR DE DİĞER YANI VAR...
Çekilme kararlarının altında insanların satın alma gücünün düşmesi, tüm dünyada kontrolden çıkan enflasyon, şirket cephesine bakıldığında artan çalışan maliyetleri, depo ve stok giderleri gibi ekonomik sorunlar hiç şüphesiz önemli bir yere sahip.
Insanlar çarşı-pazar gezip, en iyi ürünleri en uygun fiyattan bizzat almayı tercih ediyor artık. Pandeminin verdiği ‘eve tıkılı kalma’ prangasından kurtulmanın yankılarından biri olarak bunu bir hobiye dönüştürenlerin sayısı da yadsınamaz elbette.
Ancak, işin bir de pek bilinmeyen tarafı var:
Getir gibi paket servis veren hizmetlerin ABD ve Avrupa’daki depolarının, şehir merkezinin dışında olması gerekiyor. Bu da artan yakıt masrafı anlamına geliyor.
Öte yandan şirketin bel kemiği diyebileceğimiz motosikletli kuryeler, trafikte araçlarla aynı şekilde hareket etmek zorunda; aksi takdirde en ufak bir hata bile affedilmiyor ve araçlar bağlanıyor. Bisikletli kuryeler ise belirli ağırlıktaki siparişleri belirli mesafedeki noktalara teslime debiliyor, yani hareket alanları kısıtlı…
Trafiğin yoğun olduğu şehir merkezlerinde motorlu kuryeler deyim yerindeyse acı çekiyor; zira mottosu ‘anında kapında’ olan bir şirketin bu vaadi mümkün olan en iyi şekliye yerine getirmesi bekleniyor.
Ancak Getir kuryelerinin yurt dışında yaşadığı trafik sorunu, şirketin bu serüvene nokta koymasında etkili olan ve pek bilinmeyen bir husus.
TÜRKİYE'NİN BÜYÜK ÇIKMAZI
Gelelim Türkiye’ye…
Türkiye’de araç kullanan biri olarak bilhassa motokuryelerin yaşattığı tehlikeleri yazsam sanırım ortaya şahane bir gerilim romanı çıkar… İstisnaları ve kurallara uyanları elbette konu dışında tutuyorum, ancak kaldırımda sürenler, ters yönde son hız gidenler, kırmızıdan yeşile dönen ışıkta bir anda nereden çıktıkları belli olmayan bir koloni halinde şeride dalanlar, sıkışık trafikte aynalara çarpa çarpa ilerleyenler…
Bu örnekleri çoğaltmak maalesef çok mümkün. Bu noktada ‘şirketin dayatması, kuryelere baskı yapılıyor’ diyenler olacaktır, zaten bu yazıyı okuyup ders çıkarması gereken de bizzat ‘şirket’ olarak anılanlar, onu belirtmek isterim…
Öte yandan sinyal vermeyen ya da diğer trafik kurallarını ihlal edenleri saymıyorum bile…
Bir de depo sorunu var elbette: sokak aralarında, işlek caddelerde açılan depolar, adeta çölde su bulmaya dönmüş olan park yeri sorununu daha da büyütüyor. Depoların önüne sıra sıra çekilen, hatta zaman zaman bir bölgeyi muntazam biçimde kapatarak dizilen motorlar ciddi bir sorun oluşturuyor.
Konuyu özetlemek gerekirse, Getir örneğinden yola çıkarak motokuryelerin yaşadığı ve tüketiciye sirayet edecek şekilde trafikte yaşattığı sıkıntılara dem vurmak istedim.Dün, akşam trafiğinde başıma gelen 3 olası kaza ve geçen hafta paralel park yaparken önüme kırıp alanı kapatan kuryenin bu yazıda katkısı yok dersem, yalan söylemiş olurum…
*Unicorn ve decacorn şirket ne demek: Bir girişimin öncelikle unicorn olabilmesi için ise 1 milyar dolar veya daha fazla yatırımcı değerine ulaşması gerekiyor.
Decacorn ise girişim olarak 10 milyar doları aşkın bir değere sahip olarak unicorn şirketlerden bile daha nadir ve güçlü olan şirketlere denir.
kaynak
datv.com 
