Biliyorsunuz ki dünyada zengin ülkeler var fakir ülkeler var. Ülkedeki zenginliği genelde kişi başına düşen gelir ile ölçüyoruz. İngilizcedeki ismiyle per capita.
Kişi başına düşen gelir, o ülkedeki ücretler ve refah seviyesi hakkında yüzde 80-90 oranında isabetli tahminler sunar, hatta kişi başına düşen gelire göre asgari ücret bile tahmin edilebilir. Bu bağlamda kişi başına düşen geliri yüksek olan ülkeler gelişmiş ekonomi, düşük olan ülkeler de gelişmekte olan ekonomi olarak adlandırılıyor.
Bu konuda referans alınan genelde abd olmaktadır. abd kişi başına düşen gelirinin üçte birine sahip ülkeler genelde gelişmiş ekonomi olarak kabul ediliyor. Şuanda bu rakam 67.000 Usd olduğuna göre gelişmiş ekonomi sayılabilmek için en az 22.000 dolar civarı bir gelir gerekiyor kişi başına yıllık.
,
Şuanda dünya kişi başıan düşen gelir ortalaması 10.900 USD, ve Türkiye son verilere göre 8.500 USD seviyelerinde şuanda, yani ortalamanın altındayız.
İngiltere, Almanya, ABD gibi bilindik gelişmiş ülkelerin kişi başına düşen gelirleri 40 bin doların üzerindedir.
Peki bu ülkeler nasıl oluyor da böyle zengin oluyorlar, afrikada insanlar açlıktan ölüyor, Türkiye'de insanlar birkaç kilo şeker için bir tam gün boyunca çalışıyorlar?
Birinci Sebebi ÜRETİM REKABETİNDE GİZLİ.
Örneğin bugün elma, patates, ekmek gibi ürünler dünyanın %85-90'ında başarıyla üretilebilen ürünlerken, uçak silah tank, bilgisayar gibi ülkeler hala dünyanın yalnızca %20-30'u tarafından üretilebilen ürünler.
Bir malın değerini biliyoruz ki arz edilen miktar ve talep edilen miktar belirler. Doğal olarak, elma patates gibi ürünler ürettiğinizde, bu ürünlere talep oldukça fazla olmasına karşın bir o kadar da arz olacaktır, yani dünyadaki pek çok ülke bu ürünleri satmak için birbiriyle rekabet halindedir.
Doğal olarak en yoksul olan ülke, bu ürünü en ucuza satacak olan ülkedir. Bu sebepten dolayı elma, patates ve ekmek üreterek zenginleşemezsiniz. ( Tüm ülkelerden daha az maliyetle üretmenin bir yolunu bulmazsanız tabi
)Fakat dünyada hala uçak, tank, füze, cep telefonu, bilgisayar, buzdolabı üretebilen ülke sayısı azdır ve doğal olarak ortamda daha az rekabet mevcuttur, fakat buna istinaden talep oldukça yüksektir, işte bu da fiyatları yükseltir.
Diyelim ki siz x ülkesisiniz ve bir tank ürettiniz, ülkenizde emeğin saatlik değeri 2 dolar. Bu tankın üretiminde ortaya konan emeğin saat cinsinden değeri 10 saat idi diyelim, yani aslında piyasa dışında bu tankın üretim maliyeti 20 dolar idi. Aynı şekilde y ülkesinde de emeğin değeri 2 dolar ve 10 saatte bir kilo peynir üretiyorlar. X ülkesindeki tankın üretimi henüz az ancak bir çok ülke bu tanktan almak istiyor, doğal olarak sizde tankın fiyatını yükseltmeye başlıyorsunuz, tankın fiyatı yükseliyor ve 100 dolar oluyor, ve gelişmemiş ülkelerdeki vatandaşlar bu tankı almak için 10 saat emek vermeleri yetmemeye başlıyor, bu tankı almak için tam 50 saat harcamaları gerekiyor. 50 saatte toplam 5kilo peynir ürettikleri için, 5 kilo peynir karşılığında 1 tank alabilmiş oluyorlar. Sonuç olarak, gelişmiş ülkelerdeki vatandaşlar 10 saatte ürettikleri tank ile, 50 saatte üretilen peyniri satın alabiliyorlar.
Bir başka örnek 90'larda gelişmiş ülkelerde bile bilgisayar fiyatları 3000 dolardan başlıyordu, şuanda 200-250 dolara bile bilgisayar alabilmek mümkün. Çünkü daha yoksul olan ülkeler bilgisayar üretmeyi becerdiler ve fiyatları düşürdüler. Hem üretim arttı, hem de daha az gelişmiş ülkeler piyasayı düşürdü. Sonuç olarak bilgisayar ucuzladı.
İkinci Sebep Sermaye Dostluğu
Sermaye girişinin kolay ve düşük vergili olduğu yerlere para yağar. Örneğin isviçre, lüksemburg, abd vs.
Bu gibi ülkelere yağan para, krediyi yani borcu ucuzlatmaya çalışır. Herkes sermayesiyle para kazanmaya çalıştığı için, yani bir bakıma herkeste para olduğu için, paranın değeri düşer, para bulmak, harcamak kolaylaşır, biriktirmek zorlaşır.
Bu gibi ülkelerde sıfır faizle zerre kur farkı yaşanmadan büyünmeye başlanır. Faizler düşük olduğu için ayda 2000-3000 gibi ödemelerle 1 milyon dolar kredi alır hale gelirsiniz, inanmayan varsa abd de ki kredileri bir araştırsın.
Düşük faiz hızlı büyüme sağlar, çünkü bildiğiniz üzere şirketler ve devletler borçlarını ödemezler faizlerini öderler sadece, borcun taksidini başka bir bankadan borç alarak öderler. %5 yıllık faizli kredi ile, %1 yıllık faizli kredi arasında taksit tutarı açısından tam 4 kat fark vardır.
Düşük faiz, aynı şekilde eğer ülkede yeterli üretim olmadığından ithalat yapılıyorsa, yerel para biriminin değerini de düşürebilir. Fakat devamlı ülkeye musluk gibi akan döviz bunu da imkansız kılar. NOT: Bir ülkeye döviz girdiği zaman kendi parasını ihraç etmiş olur. Yani ihracat yapar, bu sebepten cari açık yaratmaz.
Bilgilendirme nitelikli bir yazı olsun dedim ama araya ufak bir siyaset de karıştırayım. Oyunuzu liberal partilere verin, bunlar liberal görüşün misyonudur
