Endüstriyel Tasarım Nedir?

Dizayn(design)sözcüğü, Latince biçim vermek ,temsil etmek demek olan ‘designare’ sözcüğünden gelir. Tasarım yaratıcısının iç dünyasından dış dünyaya somut bir yansımadır. Buna göre önce bir ide olarak düşüncede var olan bir tasavvurdur,ama bu ide,bu tasavvur bir biçim verme dinamiğini içerir ve bu oluşum süreci içinde biçim kazanmış bir ide olarak dışlaşır, somutlaşır.


“Tasarım”, bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü,


“Ürün”, bilgisayar programları ve yarı iletkenlerin topografyaları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanısıra bileşik bir sistem veya bunu oluşturan parçaları, setler, takımlar, ambalajlar gibi nesneleri, birden çok nesnenin veya sunuşun bir arada algılanabilen bileşimlerini, grafik semboller ve tipografik karakterleri ifade eder.


Endüstriyel tasarım yukarıda tarifi yapılan ürünlerin tasarımını içermektedir. Sanayiye uygulanamayan edebi eserler, kitaplar, bilgisayar programları vb. fikri sanatsal ürünler Endüstriyel Tasarım korumasından yararlanamaz.


Tasarım Tescili Neden Gereklidir?


İnsan hayatının vazgeçilmez bir öğesi haline gelen ürün tasarımları her geçen gün gelişerek sınır tanımaz hale gelmektedir. Böyle olunca artık herkes ürünlerin ayırtedici bir özelliği olan görselliğe yönelmeye başlamış ve tercihlerini bu doğrultuda kullanmaya başlamıştır. Tasarımlar müşterilerin tercihlerine yön veren vazgeçilmez bir unsur haline gelirken sobadan, arabaya, kaşıktan, bardağa, bilgisayardan, cep telefonlarına kadar bir çok üründe katma değer yaratan bir olgudur. Aynı kalite ve faydada olan ürünlerin ayrım noktası halindedir. Hal böyle olunca üreticilerin de ürünlerinde tasarımsal çalışmalara ağırlık vermesi kaçınılmaz olmuştur. Hergün artan tasarım çalışmaları özgün ve yaratıcı tasarımcılığı tetiklemiş ve kaliteli tasarımcıların önünü açmıştır. Bu anlamda tasarımcının ve üreticinin emeğinin, ar-ge altyapısının ve maliyetlerinin korunması için tescil şart hale gelmiştir. Yapılan emek yoğun çalışmanın sonucu ortaya çıkan ürünlerin korunması ve ödüllendirilmesi ancak Endüstriyel Tasarım Tescil sistemi ile mümkündür. Tescil edilmiş tasarımlar sahibine korumanın yanında, prestij, imaj ve artı katma değer sağlamaktadır.


Her türlü ürün tasarımını koruma altına alabilir miyim?

Tasarımların Endüstriyel Tasarım tescili korumasından yararlanabilmesi için öncelikle sanayiye uygulanabilmesi gerekmektedir. Edebi eserler, yazılımlar, sanatsal çalışmalar tasarım tescili kapsamında korunmamaktadır.


Ayrıca başvurusu yapılacak koruma altına alınacak olan tasarımların 554 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin belirttiği şartları taşıması gerekir. Bunlar Yenilik ve Ayrıtedicilik kriterleri şeklindedir. Yenilik ve ayırtedicilik kriterini taşımayan tasarımların tescil edilmesi sözkonusu değildir.



Tasarım tescil maliyetleri ne kadardır? Ne zaman ödeme yapılır?

Tasarım tescili için sadece başlangıç aşamasında ödeme yapılır. Bunun içersinde tasarım müracaat harcı, yayın harcı ve DEV PATENT hizmet bedeli vardır. Tescil edilmek istenen ürünlerin sayısına ve görsel anlatımlarının sayısına (resim sayısına) göre ücret değişmektedir. Bunun dışında marka tescil işleminde olduğu gibi belge ücreti ödenmemektedir.




Tasarım tescil edildikten sonra her yıl ücret ödenir mi?

-Endüstriyel tasarım tescili tamamlandıktan sonra her yıl ücret ödenmez
– Faydalı model/ Patent işleminde olduğu gibi yıllık yenileme ücreti yoktur.
-Sadece 5 yıllık dönemlerde yenilemesi yapılır.


Tescil edilen tasarımın koruma kapsamı nedir ve kaç yıl geçerlidir?

Tasarımlar sadece tescil edildikleri ülkelerde geçerlidir. Haliyle Türkiye’de tescil alınan bir tasarımın koruması sadece gümrük sınırları dahil olmak üzere Türkiye’de geçerlidir. Diğer ülkelerde tescil almak için ilgili ülkelere başvurmak gerekmektedir.


Koruma süresi ise başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. 5’er yıllık periyotlarla yenilenmek kaydıyla 25 yıla kadar koruma sağlanabilir.



Tasarım İzleme nedir?

Tasarım izleme tasarımların Türk Patent Enstitüsünün aylık olarak yayınladığı bültenlerde takip edilerek raporlanmasıdır.
Tasarım tescil edildikten sonra herhangi bir işlem yapmama gerek var mı?
Tasarım tescil edildikten sonra herhangi bir değişiklik olmadı ise işlem yapmaya gerek yoktur. Ancak firmanın adresi, ünvanı, nev’i, sahibi değişmiş olduğunda bunun Türk patent Enstitüsü kayıtlarına yansıltılması için başvuru yapılarak sicile işlenmesi gerekir.


Tasarım dosyası üzerinde yayın sonrası ürünlerin görsel anlatımları, tarifnameleri değiştirilemez. Yayın öncesi varsa sorun giderilmesi noktasında değişikliğe gidilebilir.


Tescil başvurusu yapılan tasarımlar taklit ediliyorsa ne yapmam gerekir? Belge almadan tecavüzü önleyebilir miyiz?

Tasarım tescil işlemleri başvurudan sonra yaklaşık 10 ay sürmektedir. Haliyle belgelendirme işlemi 10 ay sonra yapılmaktadır. Fakat uygulamada tasarımların çok hızlı olarak değişiklik göstermesi, sezonluk hareketlenmeler gibi sebeplerle taklit tasarımlara belgelendirme öncesinde müdahale edilmesini gerektirebilmektedir.


Tasarım tescil işlemleri devam ederken ilgili ihtisas mahkemelerine başvurmak kaydıyla hukuk süreci başlatılarak tecavüzün boyurunun tespit edilmesi ve engellemesi talep edilebilir. Bu yolla gerekli tedbirler alınarak tasarım taklitlerinin önüne geçmek ve tecavüzleri durdurmak mümkündür.