Benim çalıştığım kurumda en az 10.000 personel var. Sistemin işleyişine baktığınızda %90 ceza, %10 ödül esasına dayanıyor diyebilirim. Geçtiğimiz günlerde bir hata yaptım; öyle böyle değil, adeta hiyerarşik zincirin tepesine kadar tüm yetkililer üzerimden silindir gibi geçti. Şefinden müdürüne kim varsa içimden geçti desem abartmış olmam. Yetmedi, kınama cezası verildi. O da yetmedi, bir aylık devam primim kesildi.
Ama kaderin cilvesi midir bilinmez, tam bir hafta sonra yine aynı konuyla bağlantılı bir durumda bu kez şirkete ciddi anlamda bir zarar gelmesini engelledim. Teknik detayları anlatmak zor ama şöyle özetleyeyim: Tabiri caizse önce kendi kaleme gol attım, sonra rakip kaleye gol atarak durumu eşitledim. Bir nevi hatamı telafi ettim.
İçimde kalmadı, bir gün şefle sigara içme alanındayken konuyu açtım. Dedim ki, “Geçen hafta bir hata yaptım diye bütün yönetim kadrosu üzerime çullandı. Kınama yedim, primim gitti. Fakat sadece bir hafta sonra aynı hatayı telafi eder nitelikte bir şey yaptım. Şirketi büyük bir maddi külfetten ve sayfalarca gereksiz yazışmadan kurtardım. Bakın, sizden para istemiyorum, ödül istemiyorum. Ama içinizden bir kişi bile çıkıp ‘Eline sağlık’ deseydi, bu bana yeterdi. Mutlu olurdum. Aidiyet duygumu yitirmeye başladım.”
Peki bana ne cevap verdi dersiniz?
“Boş vaktin varmış demek ki. İşinle fazladan ilgilenmişsin. Bu zaten senin görevin. Kimse sana teşekkür etmek zorunda değil.”
Hülasa…
Bu yaklaşımın yalnızca bizim kurumda değil, ülkemizdeki birçok şirkette yaygın olduğunu düşünüyorum. Ceza sistemi elbette her yerde var; olması da gerekir. Ancak ödül sistemi, motivasyonu ve aidiyet duygusunu besleyen temel bir unsurdur. Ne yazık ki bu yönüyle ciddi bir eksiklik olduğunu gözlemliyorum.
Oysa dünyadaki büyük şirketlerin başarı hikâyelerine bakarsanız, sadece hataları cezalandırmakla yetinmediklerini görürsünüz. Ufak tefek başarıları bile ödüllendirmekle kalmıyor, çalışanlarını şirkete ortak ediyor, hissedar yapıyorlar. Bu sayede çalışan sadece maaş değil, aidiyet, sorumluluk ve gurur da hissediyor.
Benim söyleyeceklerim bu kadar.