Televizyonlarda, haber sitelerinde ya da sosyal medyada sıklıkla duyarız; “Polis ters kelepçe ile götürdü”. Son yıllarda bu durum giderek artmaya başladı.
Öncelikle kelepçe kullanımı ile ilgili kanun maddelerini yazayım.

CMK Madde 93: Yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir. Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Yönetmeliği Madde 7: Yakalanan veya tutuklanarak bir yerden diğer bir yere nakledilen kişilere, kaçacaklarına ya da kendisi veya başkalarının hayat ve beden bütünlükleri bakımından tehlike arz ettiğine ilişkin belirtilerin varlığı hâllerinde kelepçe takılabilir.

CMK Madde 99: Gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethanelerin maddî koşulları, bu kişinin hangi görevlinin sorumluluğuna bırakılacağı, sağlık kontrolünün nasıl yapılacağı, gözaltı işlemlerine ilişkin kayıt ve defterlerin nasıl tutulacağı, gözaltına alınmanın başlangıcında ve bu tedbire son verildiğinde hangi tutanakların tutulacağı ve gözaltına alınan kişiye hangi belgelerin verileceği ile kolluk tarafından gerçekleştirilen yakalama işlemlerinin yürütülmesinde uyulacak kurallar, yönetmelikte gösterilir.

PVSK Madde 16: Polis, görevini yaparken direnişle karşılaşması halinde, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkilidir. Zor kullanma yetkisi kapsamında, direnmenin mahiyetine ve derecesine göre ve direnenleri etkisiz hale getirecek şekilde kademeli olarak artan nispette bedenî kuvvet, maddî güç ve kanunî şartları gerçekleştiğinde silah kullanılabilir.

Peki polis neden ters kelepçe takıyor?

Öncelikle ters kelepçe diye bir şeyin olmadığını söylemeliyim. Kelepçe önden takılmaz. Kelepçe takılmasının amacı; yakalanan, gözaltına alınan veya tutuklanan şüpheli veya sanığın ya da hükümlünün kaçmasını önlemek ya da kendisine ya da bir başkasına zarar vermesini engellemektir.

İki elleri önden kelepçelenmiş biri kaçabilir, kendisine ya da bir başkasına rahatlıkla zarar verebilir. Ancak elleri arkadan kelepçelenmiş birinin hareket kabiliyeti büyük ölçüde azalır.

Ancak eminim şu soruyu da merak ediyorsunuz: Polis neden bazılarına önden bazılarına arkadan kelepçe takıyor?

Maalesef bu durumu ben de pek anlamıyorum. Fakat bilinen bir sebebini söyleyeyim. Eğer kelepçelenen kişinin kaçma şüphesi ya da herhangi birine zarar verme şüphesi yoksa, önden kelepçe takılıyor. Bu genellikle tanınmış kişiler ya da fiziki açıdan sorun çıkarma ihtimalleri düşük olan kişilere yapılıyor. Ancak bu durumda kelepçe takılmasının da pek bir anlamı olmuyor. Çünkü yukarıda paylaştığım kanunlar, “kaçma ya da zarar verme şüphesi varsa” diye şerh koyuyor. Bu ikisi yoksa, kelepçelenmesinin de çok önemi olmuyor.

Merak ettiklerinizi sorabilirsiniz.