Yaşadığınız durum, işletme sahiplerinin ve çalışanlarının Vergi Usul Kanunu'na (VUK) uymaları gereken yükümlülükleri tam olarak yerine getirmemesiyle ilgili. Size yapılan davranış sadece ticari ahlaka aykırı değil, aynı zamanda yasal yükümlülüklerin ihlali anlamına da gelebilir. Şimdi durumu yasal bir çerçevede inceleyelim ve haklarınızı açıklayalım:
1. Fatura Kesme Zorunluluğu
- Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre: Bir işletme, müşteri talep ettiği takdirde fatura kesmek zorundadır. Fatura kesme sınırı, 2025 yılı itibarıyla 4.400 TL ve üzeri alışverişler için zorunludur. Ancak, tutar bu sınırın altında olsa bile müşteri talep ediyorsa, işletme faturayı düzenlemek zorundadır.
- İşletmenin, "Bu kadar küçük tutar için fatura kesilmez" gibi bir gerekçesi yasal olarak geçersizdir. Talep edilen her fatura, işletme tarafından düzenlenmelidir.
2. Fatura Talebinin Reddi veya İhmali
- Fatura talebiniz reddedildiğinde veya size yasal bir belge verilmediğinde, bu durum Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesi gereğince cezai yaptırımla karşılaşabilir.
- İşletmenin, sizin talebinizi ciddiye almaması ve bunu yerine getirmemesi, Gelir İdaresi Başkanlığına şikayet edilmesi gereken bir durumdur.
3. Şikayet Hakkınız ve Yapabilecekleriniz
Aşağıdaki adımlarla hakkınızı arayabilirsiniz:
a) Vergi Dairesine Şikayet
- Size fatura düzenlenmemesiyle ilgili olarak işletmeyi Gelir İdaresi Başkanlığına (GİB) şikayet edebilirsiniz.
- İhbar ve Şikayet Hattı: 444 0 189 numaralı Vergi İletişim Merkezi'ni (VİMER) arayarak şikayette bulunabilirsiniz. İşletmenin adı, adresi ve alışveriş tarihi gibi detayları bildirmeniz yeterlidir.
- Alternatif olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının online şikayet formu üzerinden de başvuru yapabilirsiniz.
b) Ticaret Bakanlığı Tüketici Şikayeti
- İşletmenin bu tavrı, 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde de değerlendirilebilir. Bu durumda, Ticaret Bakanlığının Alo 175 Tüketici Danışma Hattı veya Tüketici Hakem Heyeti üzerinden de başvuruda bulunabilirsiniz.
c) Cezai Yaptırımlar
- İşletme hakkında inceleme başlatılırsa, hem vergi hem de ticari usulsüzlük açısından cezalar uygulanabilir.
- Fatura kesmemek: VUKa göre işletmeye belge düzenlememe cezası uygulanır.
- POS cihazı kullanımı: Sadece kredi kartıyla ödeme yapılması durumunda fiş düzenlenmesi de zorunludur. Bu da yapılmadıysa ayrı bir ihlal söz konusu olabilir.
4. Sonuç
Yaşadığınız olayda sizin talebiniz tamamen hukuka uygun. Fatura talep etmek sizin en doğal hakkınız ve işletme bunu sağlamak zorundaydı. Size yapılan muamele hem yasal hem de etik açıdan doğru değil. Yukarıda belirttiğim şikayet yollarını kullanarak hakkınızı savunabilirsiniz. Ayrıca, bu tarz işletmelerin müşterilere karşı olan tutumunu değiştirmek için şikayet sürecini değerlendirmeniz önemlidir.