Hukuk ve Ceza Davalarına İlişkin Ortak Hükümler


Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda hukuk ve ceza davalarında müştereken uygulanacak bazı hükümler mevcuttur. Bunlar:

*İhtiyati tedbir kararı
*Hükmün ilanı
*Zapt,Müsadere ve imhasına (Haksız çoğaltılmış kopyalarla Çoğaltmaya yarayan kalıp vb.)


ilişkin hükümlerdir.



İhtiyati Tedbirler


Fikir ve sanat eserleriyle ilgili olarak henüz dava açılmadan veya dava aşamasında, hakim, fikri hakları ve eseri mümkün olduğu kadar çabuk güvenceye almak amacıyla ihtiyati tedbir kararı verebilir. Bunun için fikri haklara yönelik esaslı bir zararın mevcut olduğu veya böyle bir zarar tehlikesinin kuvvetle muhtemel olduğu hususunda inandırıcı delil ve belgelerin eklendiği yazılı bir tedbir talebinde bulunulması gereklidir.

Hakim, ihtiyati tedbir olarak diğer tarafa bir işin yapılmasını veya yapılmamasını emredebileceği gibi, bir eserin çoğaltılmış kopyalarının veya çoğaltılmaya yarayan kalıp ve benzerlerinin geçici olarak zaptına da karar verebilir. Kararda, emre muhalefetin İcra İflas Kanunu 343. maddesine göre bir ay hapis cezasını doğuracağı ayrıca belirtilir.

Fikri hukukta ihtiyati tedbir kararını hukuk veya ceza mahkemeleri verebilir. FSEK’da düzenlenmeyen hususlarda, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 101-103 maddeleri uygulanır.





Hükmün İlanı

Fikri hakların ihlaline ilişkin davalarda verilecek mahkumiyet hükmünün ilanı, en etkin manevi tazminat şekillerinden biridir. Hukuk ve ceza davalarında haklı çıkan taraf, kesinleşmiş olan hükmün tamamen veya özet olarak yayımlanmasını mahkemeden talep etme yetkisine sahiptir. Ancak hükmün ilanının talep edilebilmesi için, bu ilanın yayınlanmasında geçerli bir sebep veya menfaatin mevcut olması gerekir. İlan, hükmün kesinleşmesinden itibaren başlayan üç aylık hak düşürücü süre içerisinde talep edilmelidir (FSEK m.78).

İlanın şekil ve muhtevası hükmü veren mahkeme tarafından tespit edilir. İlan masrafı, davada haksızlığına karar verilen tarafa aittir.


Zabt, Müsadere ve İmha


Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa aykırı olarak imal edilmiş veya yayınlanmış bir bilgisayar programının çoğaltılmış kopyaları ve bunları çoğaltmaya yarayan araçlar, hukuk ve ceza davalarında verilen hükme göre zabt, müsadere veya imha edilebilir. (FSEK m.79)

Çoğaltılmış kopyaların ve çoğaltma araçlarının zabt, müsadere ve imha edilebilmesi için bunların, mütecavizin veya onunla birlikte sorumlu olanların ya da suça iştirak edenlerin mülkiyetinde bulunması şarttır. Üçüncü şahısların bu kopya veya kalıplar üzerinde fikri hukuktan doğan hakları mevcut olmasa bile, bu şahısların söz konusu şeyler üzerinde mülkiyet veya rehin gibi sınırlı bir ayni hakka sahip olmaları, zabt, müsadere veya imhaya engeldir.

Bununla birlikte, yolsuz çoğaltılan kopyaların veya çoğaltmada kullanılan araçların kullanılması, yapılması, taşınması, bulundurulması ve satılması cürüm veya kabahat şeklinde bir suç teşkil ettiği takdirde, bunların fail veya mütecavize ait olup olmadığına bakılmaksızın TCK m.36/II’ye göre zabıt, müsadere veya imha edilmeleri mümkündür.