Wired: Mars'taki 1.800 kilometreye kadar uzanan gizemli bulut, "egzotik" fiziksel olayları ortaya çıkardı.
Mars'ta 1.800 kilometreye kadar uzanan bir bulut, bilim insanları için gizemliydi. Yeni bir çalışma, oluşumunun olası bir nedenini sunuyor.
Mars Express uydusundan AMEC bulutunun fotoğrafı: ESA/DLR/FU Berlin
Mars'ın ilkbahar ve yaz aylarında her sabah garip, uzun bir bulut oluşuyor ve kısa süre sonra kayboluyor. Çarpıcı beyaz oluşum, yaklaşık 20 kilometre yüksekliğindeki Arsia Mons volkanının etrafında oluşuyor ve kademeli olarak 1.800 kilometre uzunluğa (yaklaşık olarak Prag'dan Madrid'e kuş uçuşu mesafesi) ulaşıyor ve sonra dağılıyor. Bu döngü birkaç ay boyunca tekrarlanıyor. Arsia Mons Uzun Bulutu (AMEC) olarak bilinen bulut, ilk olarak 2018'de bir uzay aracı tarafından kaydedilmiş olmasına rağmen, bilim insanları bu garip olayı henüz açıklayamamıştı. Şimdi ise, bulutun oluşumunun, herhangi bir gezegenin atmosferinde henüz doğrudan gözlemlenmemiş fiziksel bir süreçten kaynaklanabileceğini öne süren ilk başarılı simülasyonla bir atılım gerçekleştirildi.
Kızılgezegen Mars, eski zamanlardan beri insanların ilgisini çekiyor
Çalışmanın baş yazarı Jorge Hernández-Bernal, “AMEC'i modellememizde oluşturmak için, egzotik fiziği dahil etmemiz gerektiğini fark ettik… Bu fizik, ders kitaplarında yer alsa da teorik kabul edilir ve genellikle doğada meydana gelmediği varsayılır. Pratikte kesinlikle hiç gözlemlenmemiştir,” dedi. “Bu fiziği simülasyonlarımıza dahil ettikten sonra, AMEC bulutu tam olarak umduğumuz gibi ortaya çıktı.”
Dünya'da bulutlar genellikle toz veya tuz gibi küçük parçacıkların varlığında su buharının damlacıklar veya buz kristalleri oluşturmasıyla meydana gelir. Yeni araştırmaya göre, AMEC bulutu, buharın küçük parçacıklara ihtiyaç duymadan doğrudan buz kristallerine dönüştüğü homojen çekirdeklenme adı verilen bir süreçle oluşabilir. Hernández-Bernal, "AMEC bulutunun oluşumu için böyle bir maddeye ihtiyaç duyulmadığı görülüyor. Su buharı herhangi bir ara adım olmadan doğrudan buz parçacıklarına dönüşüyor. Sanki yoğunlaşmış damlacıklar bir pencere camında değil de bir odanın ortasında belirmiş gibi," diye açıkladı.
AMEC bulutu, Arsia Mons yanardağından 1800 kilometre boyunca uzanıyor. Fotoğraf: ESA/DLR/FU Berlin
Bu fenomen, aşırı koşullar gerektiriyor: 10 dakika içinde 30 derece Celsius'luk keskin bir sıcaklık düşüşü ve yüksek bağıl nem. Arsia Mons volkanının kendisi de önemli bir rol oynuyor; bu sayede rüzgar akımları nemli havayı birkaç dakika içinde birkaç kilometre yüksekliğe çıkarıyor. Bilim insanları, benzer bir fenomenin Dünya ve Venüs'ün üst atmosferlerinde de meydana gelebileceğinden şüphelenmişti, ancak bunu hiç gözlemlemediler. Bu durum, özellikle havanın aşırı nem oranı nedeniyle nadirdir; bu oran, Dünya yüzeyinde ölçülen değerlerin yüz bin katından fazla üzerindedir. Hernández-Bernal, "Bu koşulları daha önce Mars'ta gözlemlemedik, ancak bu keşif, bu gezegendeki nemin gerçekten de bu aşırı değerlere ulaşabileceğini açıkça gösteriyor" dedi.
Yazarlara göre, araştırma, gezegenleri incelerken, Dünya koşullarında nadir görülen fiziksel süreçleri göz ardı etmememiz gerektiğini gösteriyor.
Kaynak: Tajemný mrak na Marsu, měřící až 1 800 kilometrů, odhalil „exotické“ fyzikální jevy - Tereza Ondráčková / Wired
.