PCMag: Firefox’un Yeni Tasarım Değişikliği, Mozilla’nın Chrome’u Alt Etme Planının Sadece İlk Adımı
Firefox Başkanı Ajit Varma’nın Google’ı yenmek için eski usul bir planı var: Daha iyi bir tarayıcı geliştirmek. Firefox 157’nin Nova tasarım değişikliğiyle Mozilla, şık görsellerin ve üstün performansın kullanıcıları geri kazanabileceğine inanıyor.
Firefox'un başkanı Ajit Varma. Görsel: Cole Kan / PCMag
Cloudflare verilerine göre Firefox, 2025 yılını zorlu bir şekilde %3,5’lik küresel pazar payıyla kapattı. Ancak Mozilla’nın içinde, Firefox başkanı Ajit Varma büyüme hilelerine ya da göz boyama taktiklerine ilgi duymuyor; şaşırtıcı derecede radikal, eski usul bir felsefeye güveniyor: “Daha iyi özellikler geliştirin, daha iyi bir tarayıcı oluşturun, o zaman insanlar onu kullanacaktır.”
Bu mücadelenin en yeni silahı, Firefox’un estetiğini doğrudan modern çağa taşımayı amaçlayan şık ve modern bir görsel yenileme projesi olan Project Nova. Ancak 2025’in sonlarında Firefox’un başına geçen eski Google ürün direktörü Varma için bu görev kişisel bir anlam taşıyor. 2004 yılında, Mozilla tarayıcıyı ilk kez piyasaya sürdüğünde, Varma, açık web vaadine takıntılı, halka açık geliştirici toplantılarına katılan bir eBay web geliştiricisiydi. Yirmi yıl sonra, o aynı bağımsızlığın Mozilla’yı, internette gezinme deneyimimizi düzeltebilecek tek kurum haline getirdiğine ikna olmuş durumda.
Firefox 157, Pek Çok Modern Tasarım İyileştirmesiyle Geliyor
Tarayıcının en son sürümü olan Firefox 157, Mozilla'nın "Project Nova" olarak adlandırdığı yeniden tasarım çalışmalarının bir ürünü niteliğinde. Sürüm; yenilenmiş renkler, simgeler ve temalarla daha şık bir arayüz sunuyor. Ayrıca adres çubuğu ve tarayıcı sekmeleri de dahil olmak üzere çok daha fazla öğe artık yuvarlatılmış hatlara sahip. Bu değişiklikler devrim niteliğinde olmasa da, tarayıcının sahip olduğu kavisli hatlar ve yumuşak renk tonları, onu güncel tasarım trendleriyle daha uyumlu bir çizgiye taşıyor.
Firefox, renkli Yeni Sekme sayfası arka planlarından oluşan bir koleksiyon içeriyor. Görsel: Mozilla/PCMag Firefox Hızla Yeni Özelliklere Kavuşuyor
Varma, "Geçtiğimiz yıl Firefox için gerçekten çok iyi geçti," diyor. "Temellere geri döndük ve 'İnsanların bir tarayıcıda gerçekten istediği özellikler nelerdir?' diye sorduk." Örnek olarak yapay zeka kontrolleri, Firefox VPN, bölünmüş ekran görünümü ve dikey sekmeler gibi yakın zamandaki özellikleri işaret ediyor. "Artık özellikleri çok daha hızlı bir tempoda kullanıma sunmaya başladık."
Varma'ya göre, Mozilla'nın son aylardaki çalışmaları meyvelerini veriyor; ileri düzey kullanıcılar ve teknik topluluk giderek daha fazla Firefox kullanıyor. Bu kulağa iyi bir başlangıç gibi gelse de, Cloudflare verilerinde gözlemlediğim genel düşüş eğilimini henüz değiştirmiş değil.
Firefox'un performansı da son yıllarda iyileşti ve Varma, tarayıcının artık son derece hızlı olduğunu belirtiyor. "2023'te, Firefox'u çok daha hızlı hale getirmek için baştan aşağı yeniden tasarladık," diyor. En son sürüm Speedometer (aşağıda) gibi kıyaslama testlerinde hâlâ Chrome'un gerisinde kalsa da, kişisel deneyimlerime dayanarak Firefox'un her zamankinden daha hızlı göründüğünü söyleyebilirim.
Varma, sentetik tarayıcı kıyaslama testlerindeki farkların özellikle önemli olduğunu düşünmüyor. Gerçek kullanımda performans açısından herhangi bir fark hissetmediğini ifade ederek durumu şöyle açıklıyor: "Bunu bir arabayla kıyaslıyorum: Bir arabanın saatte 200 mil mi yoksa 220 mil hızla mı gidebildiği gerçekten önemli mi?"
Mozilla, İnsanların Tarayıcı Gizliliği Üzerine Daha Fazla Kafa Yormasını İstiyor
Varma, Mozilla'nın ayrıca diğer büyük tarayıcıların sunmadığı —az önce bahsedilen VPN gibi— özelliklere odaklandığını belirtiyor. Chrome ve Edge'de VPN bulunmazken, Brave'in VPN'i ücretli bir özellik olarak sunuluyor. Firefox'un yeni VPN'i ise her ay 50 GB'lık ücretsiz veri kullanımı sağlıyor. (İsmine rağmen bu özellik yalnızca Firefox tarayıcı trafiği için işlev görüyor; bu da onu teknik olarak bir VPN'den ziyade bir vekil sunucu (proxy) haline getiriyor. Cihazınızdaki diğer uygulamalara ait ağ trafiğini korumak için ise özel bir VPN hizmetine ihtiyacınız vardır.)
Ücretsiz VPN'ler popülerdir ancak bunların çoğu gizliliğinize saygı göstermez. "Ücretsiz VPN ürünlerinin pek çoğu oldukça şüpheli," diyor. "Verilerinizi alıp satabiliyorlar. Biz ise veri satmıyoruz." Gizliliğinize saygı duyan tek VPN, Firefox'un VPN'i değildir; önerdiğimiz ücretsiz VPN'ler de iyi seçeneklerdir.
Ücretsiz VPN sunan tek tarayıcı da Firefox değildir: Opera ve Vivaldi de bu özelliği bünyesinde barındırır (Vivaldi, ProtonVPN ile iş birliği yapmaktadır).
Firefox'un Kit adında yeni bir maskotu var. Görsel: Mozilla
Varma, Mozilla'nın genel olarak gizlilik konusunu ele alma biçimini geliştirmesi gerektiğini düşünüyor. "Gizlilik tarafında yoğun bir çalışma yürütüyoruz," diyor. "[Firefox Sync'te] tarama geçmişinizin hiçbirini göremediğimizden ve her şeyin uçtan uca şifrelendiğinden emin oluyoruz." İnsanların gizli mesajlaşmaya önem verdiğini, ancak çoğunun tarayıcı verileri üzerine pek kafa yormadığını belirtiyor. Varma, Mozilla'nın gelecekte gizlilik konusuna daha fazla değinmesini istiyor.
Kişiselleştirme ile gizlilik birbiriyle yakından ilişkilidir. Varma, insanların Firefox'un kendi kişiselleştirdikleri sürümlerini tek tıklamayla indirilebilir hale getirmelerini kolaylaştırmaktan bahsediyor. Bu özel Firefox kurulumları; kişiye özel duvar kağıtlarından ince ayar yapılmış gizlilik ayarlarına kadar pek çok unsuru barındırabilir.
Bağımsız Tarayıcı Hala Önemli
Chrome'un artık Manifest V2 uzantılarını desteklememesiyle birlikte, en güçlü uzantı ekosistemine sahip tarayıcı Firefox haline geldi. Örneğin, tam sürümü artık Chrome'da çalışmayan uBlock Origin reklam engelleyicisinin tam sürümü için en iyi tarayıcı Firefox'tur. "Zaman içinde diğer tarayıcılar tarafından engellenen bu uzantıları destekleyen tek taraf biziz."
Bunun nedeni, Firefox'un kendi motoru olan Gecko'yu kullanmasıdır. Apple'ın da Safari için kendi WebKit motoru bulunuyor. Diğer tarayıcıların çoğu ise Google Chrome'un temelini oluşturan Chromium'u kullanıyor. Bu teknik bir konu olsa da Varma, kullanıcıların bunu önemsemesi gerektiğini düşünüyor.
Varma, "İnsanlara şunu sormak isterim: İnterneti neden seviyorlar ve interneti özel kılan şey nedir?" diyor. "İki ana motor olan WebKit ve Chromium, uygulama mağazalarını kullanmanızın işlerine daha çok geleceği şirketler tarafından kontrol ediliyor." Bu mağazaların kuralları ve ücretleri olduğuna dikkat çekiyor. Oysa herkes web için geliştirme yapabilir. "Google'dan Facebook'a ve hatta ChatGPT'ye kadar pek çok şirket var olabildi; çünkü bunlara erişimi engelleyen bir 'kapı bekçisi' yoktu," diyor.
Varma, bu vizyonla en çok örtüşen tarayıcının Firefox olduğunu söylüyor. Bağımsız bir şirket tarafından geliştirilen Firefox tamamen açık kaynaklıdır ve hiçbir büyük şirketin web'in kurallarını keyfi olarak değiştirememesini güvence altına alır. Öte yandan, Mozilla gelirinin büyük kısmını hâlâ Google'dan elde ediyor; bu durum şirketi zor bir konumda bırakıyor. Kesin rakam kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Google'ın Firefox'ta varsayılan arama motoru olmak için Mozilla'ya yılda 400 milyon dolardan fazla ödeme yaptığı biliniyor. Şayet Google bir antitröst davası sonucunda Chrome'u elden çıkarmak zorunda kalsaydı, Firefox ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabilirdi.
Firefox Size Yapay Zekayı Dayatmayacak
Mozilla, yapay zeka etrafındaki tartışmalara karşı açıkça hassas bir tutum sergiliyor. Varma, "Bunu kimseye dayatmayacağız," diyor. Mozilla'nın halkla ilişkiler ekibi, hem yapay zekadan hoşlanmayanlar için en iyi tarayıcı hem de yapay zekayı sevenler için en güvenli tarayıcı olmayı hedeflediklerini belirtti.
Varma, OpenAI'ın Atlas'ı ve Perplexity'nin Comet'i gibi tarayıcıların sunduğu otonom (eylem odaklı) gezinme deneyimlerinin öncelikleri arasında yer almadığını ifade ederek, "İşe küçük adımlarla başlıyoruz," diyor ve ekliyor: "Gerçekten değerli şeyler inşa etmeye çalışıyoruz." Örneğin, Firefox'un yapay zeka destekli "Smart Window" (Akıllı Pencere) özelliğini kullanıma sunma biçimini beğeniyorum; çünkü bu özellik sizi onu kullanmaya kesinlikle zorlamıyor.
Firefox, yeni yapay zeka özelliklerini özel bir Akıllı Pencere'de sunacak . Görsel: Mozilla.
Ayrıca, diğer teknoloji şirketlerinin yapay zekaya odaklanmasının, kendi tarayıcılarının zararına işlediğini savunuyor. Örneğin Google'ın Chrome'da Gemini'ı, Microsoft'un ise Edge'de Copilot'u var; ancak Mozilla bir yapay zeka şirketi olmaya çalışmıyor. "O şirkete 'Önceliğiniz nedir? Tarayıcı alanında mı yoksa yapay zeka alanında mı başarılı olmak istiyorsunuz?' diye sorsanız, muhtemelen yapay zeka alanında başarılı olmak istediklerini söylerlerdi; buna bahse girerim."
Varma Neden Geçiş Yapmanız Gerektiğini Düşünüyor?
Varma'nın Firefox için sunduğu argüman; tarayıcının kullandığınız web siteleriyle uyumlu, ışık hızında ve her yönüyle mükemmel bir tarayıcı olması. Ancak tarayıcıların genellikle sıradan, standart ürünler gibi göründüğü bir dünyada, onun asıl vurguladığı nokta, Mozilla'ya rakiplerinden daha fazla güvenmeniz gerektiği.
Varma, "Amacımız en güvenilir yazılım şirketi olmak," diyor. "Kârı değil, kullanıcı deneyimini en üst düzeye çıkarmayı hedefleyen özellikler geliştiriyoruz. Bizi hissedar değerini maksimize etmeye zorlayan bir yapımız yok."
Gelecekte Firefox'un daha da öne çıkacağını düşünüyor. Bana, "Motivasyonumuz en iyi tarayıcıyı geliştirmek," diyor. "Ve bu tek odak noktamızın dışında,bununla rekabet eden başka bir amacımız yok."
Kaynak: Firefox's New Redesign Is Only Step One in Mozilla's Plan to Crush Chrome - Chris Hoffman / PCMag
.