Biraz da patronlara sitem edelim

Uzun zamandır freelancer piyasasının içerisinde olan biri olarak şunu artık açık açık söylemek istiyorum:
Bazı insanların parası yok değil. Emeğin parasını vermek istemiyorlar.
Aradaki fark çok büyük.
Bir web sitesi yaptırmak istiyorlar; özel tasarım olsun, mobil uyumlu olsun, hızlı olsun, SEO altyapısı olsun, yönetim paneli olsun, güvenli olsun, özgün olsun, rakiplerden farklı olsun...
Sonra bütçe sorunca:
“Abi 10-15 bine halledemez miyiz?”
10-15 bin TL'ye istediği şeyin aslında 100 bin TL'lik bir iş olduğunu kendisi de biliyor.
Ama yine de deniyor.
Çünkü piyasada birileri çıkıp “Abi ben 5 bine yaparım.” diyor.
Sonra o kişi gece gündüz çalışıyor, emeğinin karşılığını alamıyor. Müşteri ise ortaya çıkan işi beğenmiyor ve bu sefer:
“Biraz daha profesyonel olsun.”
“Şurayı da değiştir.”
“Rakibin sitesi daha güzel.”
“Mobilde de şöyle olsun.”
“Bir de SEO'sunu yapalım.”
“Bir panel ekleyelim.”
Derken 15 bin liralık iş, 50-60 bin liralık beklentiye dönüşüyor.
Burada asıl garip olan ise şu:
Aynı insanlar kendi işlerinde bir ürünü veya hizmeti ucuza vermiyorlar.
Bir restoran sahibi maliyetinin altında yemek satmıyor.
Bir avukat emeğinin karşılığını almadan dosya takip etmiyor.
Bir doktor “Benim muayenem 2.000 TL ama sana 200 TL'ye bakayım.” demiyor.
Bir inşaat firması milyonluk projeyi “Abi sen tanıdıksın, 100 bine yapalım.” diye üstlenmiyor.
Ama konu yazılımcıya, tasarımcıya, ajansa, freelancer'a gelince nedense herkesin cebinden çıkan para çok kıymetli oluyor.
Çünkü bilgisayar başında yapılan iş, birçok insanın gözünde hâlâ “iki saatte yapılabilecek bir şey” olarak görülüyor.
Halbuki o bilgisayarın başında sadece kod yazılmıyor.
Araştırma yapılıyor.
Tasarım düşünülüyor.
Revizyon yapılıyor.
Hata çözülüyor.
Sunucu, güvenlik, SEO, mobil uyumluluk, performans, entegrasyonlar düşünülüyor.
Bazen müşteri ne istediğini bile bilmiyor ve onu anlamaya çalışmak bile başlı başına bir mesai oluyor.
Ve bütün bunların sonunda freelancer'dan beklenen şey:
“Biraz daha indirim yapar mısın?”
Gerçekten merak ediyorum.
Bir işletmenin sahibi müşterisine 100.000 TL'lik hizmet verip karşılığında 30.000 TL almak ister mi?
İstemez.
Peki neden aynı anlayış kendi hizmetini satan kişiye gösterilmiyor?
Üstelik bazen gerçekten maddi durumu gayet iyi olan insanların, birkaç bin lira için emeğin karşısında yaptığı pazarlığı görmek daha da garip.
10 milyonluk araba kullanıp 20 bin liralık web sitesinde 5 bin TL pazarlık etmek...
Milyonluk işletme yönetip freelancer'a “Abi bunu biraz daha ucuza yapalım” demek...
Bence burada problem bütçe değil.
Emeğe bakış açısı.
Elbette herkes istediği bütçeyle iş yaptırabilir.
Bütçesi yetmeyen insanı eleştirmek de doğru değil.
Ama bir işin kapsamı belliyse, karşılığında ciddi bir emek varsa ve siz o emeği satın almak istiyorsanız, sürekli fiyatı aşağı çekmeye çalışmanın da bir noktadan sonra saygısızlık olduğunu düşünüyorum.
Üstelik ucuz işçilik ararken beklentiyi düşürmeyen müşteriler var.
Hem ucuz olsun, hem hızlı olsun, hem kusursuz olsun, hem sınırsız revize olsun, hem de her şey dahil olsun.
Yok öyle bir dünya.
Kaliteli iş istiyorsanız kaliteli işin bir maliyeti var.
Ucuz iş istiyorsanız da beklentinizi ona göre belirlemeniz gerekiyor.
Freelancer arkadaşlara da söylemek istediğim başka bir şey var:
Her müşteriyi almak zorunda değilsiniz.
Bazen işi almamak, zararına iş almaktan daha kazançlıdır.
Çünkü düşük fiyatla aldığınız bir iş sadece paranızı değil;
zamanınızı, enerjinizi, motivasyonunuzu ve bazen mesleğe olan sevginizi de tüketiyor.
Birbirimizin emeğini aşağı çekmek yerine, piyasada emeğin gerçek değerini korumamız gerektiğini düşünüyorum.
Çünkü bugün bir başkasının emeğini ucuza satın alan kişi, yarın kendi emeğinin neden ucuza satın alındığını sorgulamasın.
Emeğin fiyatı vardır.
Pazarlık yapılabilir.
Ama emeğin değeriyle dalga geçilmemeli.

@Coşkun Çetin;
Son olarak küçük bir teşekkür de etmek istiyorum.
Coşkun Çetin'e, yıllardır Türkiye'nin en büyük webmaster topluluklarından biri olan R10'un başında olmasına rağmen hâlâ kullanıcıların konularına ve sorunlarına bizzat cevap vermeye çalıştığı için teşekkür ederim.
Böylesine büyük bir platformda kullanıcıyla bağını koparmamak gerçekten kıymetli.
Eleştiri bir yana, bu konuda hakkını teslim etmek gerektiğini düşünüyorum.