İYİCE KAFANIZI KARIŞTIRIYIM: ABD MUKİMİ LLC ŞİRKETLERİNİN TÜRKİYE'DE VERGİLENDİRİLMESİ 1. GENEL ESASLAR VE TAM MÜKELLEFİYET
Gelir Vergisi Kanunu’na göre, Medeni Kanun hükümlerine göre Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler
tam mükellef kabul edilir. Tam mükellef gerçek kişiler,
hem Türkiye’de hem de Türkiye dışında elde etmiş oldukları tüm gelir unsurları
(ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı, ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratlar) üzerinden vergilendirilirler. Dolayısıyla, gerçek kişi şahısların yurt dışından elde ettiği tüm gelirler Türkiye'de gelir vergisine tabidir. Bu vergilendirmede Türkiye’deki vergi kanunlarında yer alan istisna ve beyana dahil etme hükümleri dikkate alınır.
2. ABD LLC ŞİRKETİNİN "GELİR VERGİSİ" SEÇENEĞİYLE VERGİLENDİRİLMESİ A. Maliye Bakanlığı’nın Görüşü: (Ticari veya duruma göre serbest meslek kazancıdır)
Maliye’nin görüşüne göre; ABD'deki LLC şirket "gelir vergisi" statüsünde vergilendiriliyor ise, bu kazanç her ne kadar şirket kapsamında elde edilen bir kâr payı gibi görünse de niteliği itibarıyla şahsi bir kazançtır. Yapılan işin mahiyetine göre bu kazanç
ticari kazanç olarak değerlendirilir.
- Elde Etme Şartı: Ticari kazancın elde edilmiş sayılması için miktar ve hukuki mahiyet olarak belli olması ve hukuken tasarruf edilebilir olması yeterlidir. LLC şirketten elde edilen kazanç miktar ve hukuki yönüyle kesinleştiğinden, ticari kazançta elde etme şartı gerçekleşmiş sayılır.
- Beyan ve Mahsup Süreci: Bu kazanç, tam mükellef gerçek kişinin yurt dışında elde ettiği ticari kazanç sayıldığından tamamı Türkiye’de yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmelidir.
- ABD'de Ödenen Vergilerin Mahsubu: Kazancın elde edilmesiyle ilgili olarak ABD’de ödenen benzeri vergiler, Türkiye'de hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilir. Mahsup için şu şartların sağlanması gerekir:
- Ödemenin kanıtlanması ve fiilen ABD vergi idaresine ait ödeme evrakının bulunması,
- Bu evrakların yurt dışı elçilik veya konsolosluk gibi resmi mercilerde onaylatılması,
- Söz konusu verginin, Türkiye’de uygulanan vergi oranı ile kıyaslanması.
- Ek Süre Talebi: Vergi mahsubu için gerekli onaylı evraklar yıllık gelir vergisi beyannamesinin verildiği tarihte vergi dairesine ibraz edilemezse, dilekçe ile başvurularak ilave süre talep edilebilir. İlave süre içinde de bu evraklar sunulamazsa, yurt dışında ödenen vergilerin mahsubu mümkün olmaz ve bu hak kaybedilir.
B. Yargının (Danıştay) Görüşü: (Menkul Sermaye İradıdır)
Mevcut yargı kararlarına göre, söz konusu kazanç Gelir Vergisi Kanunu’na göre
menkul sermaye iradı (kâr payı) olarak vergilendirilmelidir.
- Gerekçe: LLC şirket her ne kadar şahıs bazlı gelir vergisi ödüyor olsa da, ABD mevzuatına göre hukuken bir şirkettir. Şirketin gelir vergisine tabi olması, onun tüzel/hukuki durumunu değiştirmez.
- Kâr Dağıtım Şartı: Bu firma bir şirket olduğundan, şirket genel kurulu kâr dağıtım kararı almadığı sürece ortada vergilendirilmesi gereken bir kazanç bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Türkiye’deki vergi mevzuatı hükümlerine göre kıyaslama ve yorum yoluyla bu şirketten elde edilen kâr payının "ticari kazanç" olarak dikkate alınması hukuka aykırıdır.
3. ABD LLC ŞİRKETİNİN "KURUMLAR VERGİSİ" SEÇENEĞİYLE VERGİLENDİRİLMESİ DURUM A: Kazanç Dağıtılırsa Kâr Payı Olur ve Vergilendirilir (Kâr payı dağıtılırsa vergiye tabidir; dağıtılmaz ve kâr payı ABD’deki şirkette kalırsa Türkiye'de vergi doğmaz.)
Gelir Vergisi Kanunu’nun 22/4 maddesi uyarınca, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı; aşağıdaki şartların birlikte sağlanması halinde gelir vergisinden müstestedir:
- Şirketin ödenmiş sermayesinin en az %20'sine sahip olunması,
- Kâr payının, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi.
Örnek Uygulama:
ABD’deki LLC şirketin 10.000 USD kâr payı dağıttığı ve bu tutarın süresi içinde Türkiye’ye transfer edildiği varsayıldığında:
- Elde Etme Tarihi: Şirketin kâr dağıtım kararı aldığı tarihtir. Bu tarihteki TCMB USD döviz alış kuru esas alınarak TL karşılığı bulunur.
- İstisna Uygulaması: Bu rakamın TL karşılığının yarısı (%50'si) gelir vergisinden müstestedir (muaftır). Gelir Vergisi Kanunu’nun 86/1-b hükmüne göre, istisna haddi içinde kalan kısımlar (5.000 USD) hiçbir suretle beyannameye dahil edilmez.
- Kalan Kısmın Beyanı: Kalan 5.000 USD’lik kazanç yurt dışı kaynaklı olduğundan, bunun TL karşılığı Türkiye'de stopaj (tevkifat) yapılmamıştır. Dolayısıyla tevkifata tabi olmayan kazanç hükmündedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 86/1-d hükmü uyarınca, bir takvim yılı içinde varsa tevkifata tabi olmayan diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarıyla birlikte elde edilen ve toplamı 2026 yılı için 22.000 TL’yi aşan bu kâr payının, yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilerek beyan edilmesi gerekmektedir.
DURUM B: Kazanç Dağıtılmasa Bile Kâr Payı Sayılır ve Vergilendirilir (Kontrol Edilen Yabancı Kurum) (ABD’deki LLC şirketin yapısı aşağıdaki şartları taşıyorsa, şirket kâr dağıtım kararı almasa bile, ilgili kâr dağıtılmış sayılır ve Türkiye’de vergiye tabi tutulur.)
Gelir Vergisi Kanunu’nun 75/1-2 maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca; Türkiye'de yerleşik gerçek kişilerin doğrudan veya dolaylı olarak, ayrı ayrı ya da birlikte sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının
en az %50’sine sahip olmak suretiyle kontrol ettikleri yurt dışı iştiraklerin kazançları,
dağıtılsın veya dağıtılmasın, iştirakin hesap döneminin kapandığı ayı içeren yıl itibarıyla dağıtılan kâr payı sayılır.
(Türkiye'de bu şekilde vergilendirilmiş kazancın şirket tarafından sonradan fiilen dağıtılması durumunda, elde edilen kâr paylarının daha önce vergilendirilmiş kısmı bu tutardan indirilir).
LLC şirketin
%100 ortağı olmanız sebebiyle (%50 yasal sınırı aşıldığından), aşağıdaki 3 şartın da birlikte gerçekleşmesi halinde şirket kâr dağıtmasa bile vergi doğar:
- Pasif Gelir Şartı: LLC şirketin toplam hasılatının %25 veya daha fazlasının pasif gelirlerden (faiz, kâr payı, kira geliri, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri vb.) oluşması.
- Vergi Yükü Şartı: LLC şirketin ABD'deki efektif kurumlar vergisi yükünün %10’dan az olması.
Vergi Yükü Hesaplama Örnekleri: Örnek 1: Ticari kazanç 100 birim, kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) 10 birim,
istisna kazanç 20 birim ve ABD kurumlar vergisi oranı %10 ise;
Matrah: [(100 + 10) – 20)x 0,10 = 9
Vergi Yükü: 9/100 = %9 (Sınırın altında kaldığı için kapsama girer).
Örnek 2: Ticari kazanç 200 birim, KKEG 20 birim, geçmiş yıl zararı 50 birim ve
kurumlar vergisi oranı %20 ise;
Matrah: [(200 + 20) - 50]x0,20 = 34
Vergi Yükü: 34/(200-50) = %22,67 (Sınırın üzerinde olduğu için kapsama girmez).
- Hasılat Şartı: LLC şirketin ABD’deki gayrisafi hasılatının döviz karşılığının 100.000 TL’yi aşması.
(defter tutma, muhasebe vs müşteri almıyorum)