Evet sadece o zaman ağ üzerinden işlem yapılıyor doğru biliyorsunuz ama mesala binanceye yeni bir coin ekleneceği zaman havuzu nasıl dolduruyor yani baştaki havuz nasıl oluşuyor binance bu elindeki coinleri azaltmak istediğinde onlar nereye satıyor?
Evet, ağ üzerinden yapılan işlemler konusunda doğru düşünüyorsunuz ama burada Binance ile coin'in kendi ağı ve likidite havuzu biraz birbirine karışıyor.
Binance bir borsa (CEX), BNB Chain ise ayrı bir blockchain. Binance'in Bitcoin, Ethereum gibi ağlara müdahale edip oradaki coin miktarını değiştirmesi mümkün değil. Bir coin çıkardığınızda da öncelikle o coin'in hangi ağda çalışacağını ve toplam arzını belirliyorsunuz. Örneğin BNB Chain üzerinde kendi tokenınızı oluşturabilirsiniz.
Buradaki "havuzu doldurma" olayı ise özellikle PancakeSwap gibi merkeziyetsiz borsalarda (DEX) karşımıza çıkıyor. Örneğin 1 milyon adet token çıkardınız. Bu 1 milyon tokenın piyasada alınıp satılabilmesi için TOKEN/USDT gibi bir likidite havuzu oluşturup havuza hem token hem de USDT/BNB gibi karşı varlık koymanız gerekiyor. Mesela 500.000 token + 100.000 USDT koyarsanız, insanlar tokenı aldığında havuzdaki USDT azalırken token miktarı artıyor; sattığında bunun tersi oluyor. Fiyat da havuzdaki oranlara göre değişiyor.
Dolayısıyla "coin çıkardım, içine para koydum" şeklinde düşünmekten ziyade, aslında coin ile karşılığındaki varlığın birlikte likiditesini sağlıyorsunuz. 100-200 bin TL gibi belirli bir rakam şart değil; ne kadar likidite koyacağınız tamamen projeye, hedeflediğiniz işlem hacmine ve fiyatın büyük işlemlerde ne kadar oynak olmasını istediğinize bağlı. Likidite az olursa birkaç büyük işlem bile fiyatı ciddi şekilde oynatabilir.
PancakeSwap gibi yerlerde zamanında birkaç bin TL maliyetle token oluşturmak teknik olarak mümkündü. Ama tokenı oluşturmak başka, piyasada düzgün şekilde alınıp satılmasını sağlamak başka bir konu. Bunun için likidite gerekiyor.
Bir de bazı tokenlarda alım-satım kısıtlamaları veya transfer limitleri gibi akıllı sözleşme kuralları bulunabiliyor. Örneğin belirli bir süre satışı engellemek, cüzdan başına maksimum miktar belirlemek veya işlem başına limit koymak gibi. Bunlar tokenın akıllı sözleşmesine göre değişiyor. Ama bunları koymazsanız "havuzdaki paranız kesin çekilir" diye bir durum yok; asıl risk, likiditenin yetersiz olması, fiyat manipülasyonu veya büyük yatırımcıların ellerindeki tokenları satması gibi durumlar.
Binance tarafında ise PancakeSwap'taki gibi tek bir "likidite havuzu" mantığıyla düşünmemek lazım. Binance merkezi bir borsa ve temel olarak alıcıların ve satıcıların emirlerini eşleştiriyor. Yeni bir coin Binance'te listelendiğinde Binance'in gidip kendi cebinden milyonlarca dolarlık coin alıp havuza koyması şart değil. Proje ve market maker'lar piyasaya likidite sağlayabilir; alıcı ve satıcı emirleri order book üzerinde eşleşir.
"Binance elindeki coinleri azaltmak istediğinde nereye satıyor?" kısmında da önemli konu şu binance elindeki coinleri neden azaltmak istesin yada dönem dönem azaltıyor mu sanmıyorum. Bu soru şuna benzedi, kuyumcular elindeki altınları azaltmak istediğinde nereye satıyor oldu. Kuyumcu elindeki altını sermayesini hiç bir zaman azaltmak istemez elzem bir durum olmadıkça. Elindeki coinleri satmak isteyip farklı fonlara yatırmak isterse başka borsalara satıyordur kendi aralarında onların anlaşma vardır mutlaka.
Kısacası coin yaratmak kolay, asıl mesele o coin için
likidite ve gerçek bir alım-satım piyasası oluşturmak. Coinin toplam arzı başka bir şey, piyasadaki likiditesi başka bir şey.
Tam olarak anlayabilmeniz için tüm sistemi ve bildiklerimi anlatmaya çalıştım.