İnsanlar hisselere neden yatırım yapar? Parasının değerini korumak, parasına birikimi ölçüsünde değer katmak ve kâr elde edebilmek için.
Peki yatırım yapılan hisseler neden yükselir? Katma değer ürettikleri için.

Manipülasyon yapılan hisseleri bir kenara bırakırsak, bir şirketin hisse fiyatının neden düştüğü veya çıktığını üç aşağı beş yukarı tahmin edebiliyoruz. Son dönemde halka arz olan firmaların "borçlarını ödemek için" halka arz edilmek istediği ( izahnamelerinde de genelde yazıyor ) dışında genelde halka arz edilen firmalar "bakın ben üretiyorum, daha çok kaynakla daha çok üretebilirim" dediği için çok güzel primlerle halka arz oldular.

Peki kripto varlıklar insanlara neyi vaad etti? İlk başlarda her birinin sıkı sıkıya bağlı olduğu projeler vardı. Bitcoin çıktığında elektronik ödeme aracı olarak görülmek istedi, Ripple çıktığında benzer bir argüman öne sürdü. Bazıları hastane, kamu binaları gibi önemli yerlerin online ortamdaki dökümanlarına kripto şifreler üretebileceğini öne sürerek fon bulmak istedi. Eth merkeziyetsiz platformlar dedi hatta bankaların yerine geçmek isteyen DeFi ler çıktı.

Bir de üzerine pandemi patlak verince insanlar ekran başında uğraşacak bir şeyler istediler. Burada da karşılarına "1 koyuyorum 5 alıyorum" gibi bir piyasa çıktı. Bana kalırsa o dönem çoğu insanın evde olmasının verdiği bir "hayalet para" yanılgısı oldu. Kimse gidip fiziki ürün alamadı, herkes online ticaret yapmaya başlayınca bu paralar ekranlardaki bir kaç rakamdan ibaret oldu. O yüzden de kim ne kadar kazanıp kaybettiğini idrak edemedi. Pandemi bitti, herkes dışarıya çıktı. Kriptodaki paralar tekrar normal yatırımlara dönmeye başlayınca birden piyasada süpürülmeler başladı. E bu da beraberinde pek çok kişinin liq olmasına neden oldu.

Benzer şekilde Metaverse üzerinden araziler satıldı. Binlerce dolar verilen araziler, şu anda kaç dolar ediyor? Veya NFT piyasası. "Geleceğin sanat eserleri bunlar" dendi. Zamanında binlerce dolar eden NFT'ler şu an kaç dolar?

Hala daha o dönemdeki gibi bir para girişi bekleyen arkadaşların görüşlerine saygı duyuyorum. Ancak artık insanlar Kripto piyasasını kayıp piyasası olarak görüyor. Karşılığında hiç bir şey üretilmiyor, hiç bir talebin arzını barındırmıyor. Sürdürülebilir bir piyasa veya ekonomi değil. Böyle olunca da insanlar neden oraya para atsınlar?

Bir de şöyle düşünün; örneğin 100.000 TL atan birinin şu anda orada 1.000 TL'si kalmış. Coinin 100x yapması lazım ki anaparayı çıkarsın. Henüz piyasaya yeni giren biri de 2.000 TL atmış olsun. Coin 50x yaptığında bu adam parasını 50'ye katlamış olacakken, ilk giren adamın henüz anaparası yeni kendine geliyor. Bir de tabi 2.000 TL yatıran adam, parası 99.000 TL olduğunda "bu kadar yeter" deyip çıkmamalı 😅