Bu anlattığın durum ne nadir ne de utanılacak bir şey. Batmak çoğu zaman beceriksizlikten değil, yeterince hazırlık yapacak zamanı ve alanı olmadan risk almak zorunda kalmaktan oluyor. Şu an asıl mesele geçmişte neyin yanlış yapıldığı değil; bu tabloyla nasıl ayakta kalınacağı.
Önce şunu netleştirelim: 2 milyon TL borç göz korkutucu ama aylık 60 bin TL düzenli gelirin olması çok kritik bir avantaj. Birçok insan borçla birlikte gelirini de kaybediyor. Sen şu an batmış değilsin; sıkışmış durumdasın. Bu ikisi aynı şey değil. Ama bankaların baskıyı artırması, ihtarname göndermeye başlaması işi psikolojik olarak çok daha zorlaştırıyor, bunu da hafife almamak lazım.
Gerçekçi konuşayım: Bu borç, ek gelirle yavaş yavaş kapatayım mantığıyla kısa vadede bitmez. Önce nefes alacak alanı yaratman gerekiyor. Bunun yolu da bankalarla bire bir konuşup yapılandırma zorlamak. Banka istemese bile bunu yazılı taleple, mümkünse bir mali müşavir ya da avukat eşliğinde yapman önemli. Çünkü bankalar en çok şunu bilir: Sen tamamen batarsan, onlar da parasını alamaz. Bu yüzden ödeme planı baskıyla değil, ısrarla alınır. Aylık 100 bin ödemem var ama gelirim 60 bin, bu matematik işlemiyor cümlesini net şekilde masaya koymak zorundasın.
Şimdi gelelim akşamları ve hafta sonları ne yapabilirim kısmına. Burada hayal satmak istemem. Sıfır sermayeyle mucize yok. Ama nakit döndüren, hızlı ve geçici işler var. Ramazan fikrin bu yüzden mantıksız değil. Evden üretim, basit gıda satışı, iftar öncesi yoğun saatlere hitap eden işler
Bunlar büyük kazandırmaz ama nakit akışı sağlar. Buradaki amaç borcu kapatmak değil; bankaya karşı ödeyebiliyorum görüntüsünü sürdürmek.
WordPress biliyorum demişsin ama geri kaldım diyorsun. Şunu unutma: Gerçek hayatta da dijital işlerde de en çok para kazananlar en güncel olanlar değil, müşteriyle iletişimi olanlar. Küçük esnafın, işletmenin sitesi yok, Google haritası berbat, Instagramı düzensiz. Bunları paket hâline getirip satmak hâlâ para kazandırıyor. Bu startup değil, vitrin temizliği işi. Akşamları 23 işletmeyle konuşup aylık küçük ama düzenli işler çıkarabilirsin.
Bir diğer gerçek: Şu aşamada büyük iş kurayım düşüncesi seni daha da batırır. Senin şu an ihtiyacın olan şey istikrar. Küçük kazanç, düzenli kazanç, stresini artırmayan kazanç. Borcun varken risk almak lüks değil, intihardır. O yüzden Ramazan işi de, küçük dijital işler de geçici destek olarak düşünülmeli.
Son olarak şunu samimi söyleyeyim: Şu an kafanın allak bullak olması çok normal. Borç insanın aklını da enerjisini de emer. Ama hâlâ çözüm arıyor olman, hâlâ ne yapabilirim diye sorman senin teslim olmadığını gösteriyor. Teslim olmayan biri için oyun bitmez, sadece şekil değiştirir.
Borç insanı yorar, ama vazgeçmek bitirir; yükü taşıyan değil, yola devam eden kazanır.