Sadece konuyu okudum yorumları okumadım lakin tek bir şey söylemek istiyorum.

Zamanında ibrahim mütefferika matbaayı ülkeye getireceği zaman halk ayaklanır, şeytan işi der islama aykırı der ve hattatlar işsiz kalacağı için istemez istihdamı engeller der. Daha sonrasında kaçan onlarca teknoloji ve devrim. Seri üretimin engellenmesi iş gücünün zayıflaması ve bir imparatorluğun çöküşü.

yani kısacası:

"Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan... Değişime en çok adapte olabilendir, hayatta kalan."