Merhabalar Değerli Forum üyeleri;
Günümüzde birçok girişimci ve serbest çalışan, ofis kiralarının yüksekliği nedeniyle maliyetleri azaltmak amacıyla home ofis (evden çalışma) modeline geçiyor. Bu süreçte bazı kişiler, aile bireylerine ait konutları işyeri adresi olarak gösteriyor.
Peki, mülkiyeti babanıza ya da annenize ait bir evi home ofis olarak kullanmanız durumunda vergi açısından nelere dikkat etmeniz gerekiyor?
Bu yazıda, aileye ait bir evin işyeri olarak kullanılması durumunda doğabilecek vergi yükümlülüklerini ele alacağım. Hem işletme sahibi (siz) hem de mülk sahibi (örneğin babanız) açısından değerlendireceğim
Kira Ödemesi Yapılmadan Kullanım: Vergi Açısından Ne Anlama Gelir?
Eğer işyeriniz, babanıza ait bir evde bulunuyorsa, kira ödemesi yapmadan evin bir odasını ya da tamamını işyeri olarak kullanabilirsiniz. Ancak bu durum, Türk vergi mevzuatında özel kurallara tabidir.
Eğer kira ödemesi yapılmıyorsa ve muhasebe kayıtlarına gider olarak herhangi bir kira bedeli yazılmıyorsa, bu durum bedelsiz kullanım olarak adlandırılır. Bedelsiz kullanım, vergi mevzuatına göre bazı özel şartlara tabidir.
Kira Stopajı ve Muhtasar Beyanname Yükümlülüğü Var mı?
Eğer bir gayrimenkul işyeri olarak kiralanıyorsa, kiracı (siz), kira bedelinden vergi kesintisi (stopaj) yapmalı ve bu tutarı
muhtasar beyanname ile beyan etmelidir. Ancak kira bedeli nakden veya hesaben ödenmişse stopaj yapılması gereklidir.
Fakat, aile bireyiniz olan mülk sahibi kira bedelinden feragat etmişse ve siz de kira bedelini gider olarak kaydetmemişseniz,
stopaj yapmanız gerekmez.
Bu durumda muhtasar beyanname de vermenize gerek yoktur.
Bedelsiz Kullanımda Mülk Sahibinin Vergisel Sorumluluğu
Mülk sahibi olan kişi açısından durum farklıdır. Eğer taşınmaz bedelsiz olarak başkasına kullandırılıyorsa, Gelir Vergisi Kanunu'nun 73. maddesine göre emsal kira bedeli üzerinden vergi hesaplanması gerekir. Emsal kira bedeli, taşınmazın serbest piyasada kiraya verilmesi durumunda alacağı kira bedeli üzerinden hesaplanır.
Eğer emsal kira bedeli, belirli bir tutarı aşarsa, mülk sahibi bu geliri beyan etmek zorundadır. (2025 yılı için mesken istisna tutarı
47.000 TL'dir. ).
Kira Ödenmese Bile Vergi Doğabilir mi?
Evet, kira ödemesi yapılmasa dahi mülk sahibinin emsal kira bedeli üzerinden vergi doğabilir. Bu, birçok kişinin gözden kaçırdığı bir detaydır. Mülk sahibi, bu bedeli beyan etmese de vergi incelemelerinde tespit edilebilir ve geçmişe dönük vergi borçları ve cezalarla karşılaşabilir.
Kira Konusu Defter Kayıtlarında Yer Almalı mı?
Eğer kira ödemesi yapıyorsanız ve bunu gider olarak kaydediyorsanız, kira sözleşmesi yapılmalı ve stopaj yükümlülüğünüz yerine getirilmelidir. Ancak kira ödemesi yapılmıyor ve bu durum muhasebe kayıtlarına yansımıyorsa, herhangi bir vergi beyanında bulunmanıza gerek yoktur. Fakat bu durumun yazılı olarak belgelenmiş olması önemlidir.
Örnek Senaryo:
Serkan Bey, serbest çalışan bir yazılımcıdır ve babasına ait olan daireyi işyeri olarak kullanmaktadır. Serkan Bey, babasına herhangi bir kira ödememekte ve kira giderini muhasebe kayıtlarına yazmamaktadır. Bu durumda:
- Serkan Bey'in kira stopajı yapmasına gerek yoktur.
- Muhtasar beyanname vermesi gerekmez (başka bir stopajlı ödeme yapılmıyorsa).
- Babası, eğer emsal kira bedeli yıllık istisna sınırını aşıyorsa, bu geliri beyan etmek zorundadır.
Vergi Dairesinin Görüşü:
Vergi idaresi, kira ödemesi yapılmaması ve bu durumun kayıtlara yansımaması halinde kira stopajı ve muhtasar beyan yükümlülüğünün doğmadığını belirtmektedir. Ancak, emsal kira bedelinin mülk sahibi tarafından beyan edilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Sonuç ve Öneriler:
Aile bireyine ait bir evi işyeri olarak kullanmak mümkündür. Ancak, kira ödemesi yapılmadığı sürece, belirli şartlar altında vergi yükümlülüğü doğmaz. Yine de, bu durumun doğru şekilde belgelenmesi ve kayıtlara yansıtılmaması önemlidir. Mülk sahibinin emsal kira bedelini dikkate alarak yıllık beyanname ile bu geliri bildirmesi gerekmektedir.
Keyifli okumalar dilerim.
Saygılarımla