Sizde okuduğunuzu anlama sıkıntısı var sanırım. Öncelikle yapay zekayı kullanmayı öğrenmelisiniz. Sonra bu yapay zekanın astrofizik alanında doğru ile yanlışı ayırt edebilecek seviyeye gelmesini beklemelisiniz. Yapay zeka eğer 2030 yılı gibi bu seviyelere kadar geliştirilirse, sonra bu geliştirilmenin sizin kullandığınız ücretsiz ya da komik bir ücretle kullanılan kullanıcıların erişimine açılabileceği dönemi beklemelisiniz. Elbette böyle bir deliliği 2050 yılında bile birileri kalkıp yapmaya niyetlenirse. Daha anlaşılır bir dille izahat isterseniz:

ANI: Belli bir alana yönelmiş ve sınırlı sayıda operasyon (işlem) yapabilen yapay zeka. Düşünme ya da değerlendirme yetisine sahip değildir. Sizden aldığı verileri işler, ve istatistiksel sonuç çıkarmaya çalışır. Çoğu modelde sonuçlar istatistiksel bile değildir. İlk aldıkları LLM üzerinden veriyi sizle paylaşır. Yani, Google'dan farkı yok. Google'daki her şey doğru mu? Evet, derseniz 1998 öncesinde yaşıyorsunuzdur. Şu anda sahip olduğunuz yapay zeka bu.
AGI: Yapay zekanın genel kültüre sahip hali. İnsan gibi bir şeyleri düşünebilir ve çoğu durumda insanların yapamadığı şeyleri gerçekleştiriyor olabilir. Bu evreye geldiğimizi hayal etsek, sizin erişiminiz hiçbir şekilde astronomik bir bedel ödemeden gerçekleşmezdi.
ASI: En hayalperest rüyalarda bile olmayacağına emin olduğumuz, süper yapay zeka. Yerkürede bunu yapabilmek için öncelikle Quantumu nirvanaya çıkarmış olmamız gerekir. Bu teknoloji yerküreye bir gün gelirse, ancak 1 devlet tarafından kullanılır. İkinci devlet sahip olmasın diye nükleer savaş çıkar. Çünkü insanoğlundan üstündür. İnsanoğluna ihtiyaç duymaz. Eğer birilerinin elektriğini çektiğinde bu yapay zekayı durdurabileceğine inanıyorsanız, biraz dünya katmanlarından iyonosferin ne iş yaptığına bakın.

Ayrıca, içeriğimdeki yazı, "daha eski galaksi bulundu" içeriği taşımıyor. Sizin kapasitenizin daha eski galaksiyi incelemeye sahip olmadığını belirtiyor. Bu, daha eski galaksiye sahip olmadığınız anlamına gelmez. Yani, boşver $200k değere sahip olan sophistacated yapay zeka sistemlerini (ChatGPT'yi yaratmak isteseniz ödeyeceğiniz bedel bu, gerisi veri toplama/harmanlama), yerküredeki tüm teknolojiyi bir araya getirsen, uzay çağında ilk çağlardasın. Kendi okyanuslarının %5'ini bilmeyen bir insanoğlu için, uzay, araştırılabilecek bir kavram değil. Çünkü, yerküredeki tüm paraları yan yana koysan, böyle bir araştırma yapmaya bütçen yetmez. Bütçe yetiyor olsaydı, Mars projesini hayata geçirirlerdi. Bugün Mars'a insan taşımanın maliyeti ve bunu kolay yapılabilir hale getirmenin maliyeti 5 trilyon doların üzerinde. Bu ABD devletinin toplam parası demek. Bu maliyeti yaptıktan sonra, yerküre uzun süre ekonomik olarak çökmüş ve açlık savaşları çıkmış olacak. Senin Mars'a gönderdiğin her canlı da muhtemelen ayak bastıktan hemen sonra, ki ayak basabilirse, ölmüş olacak. Çünkü Mars senin biyolojik formuna uygun değil.

Şu anda yapılan şey, Big Bang'e yakın olduğu düşünülen yerlerin fotoğrafını çektiğimizi sandığımız bir takım merceklere milyon dolarlar harcamak. Tek bir mercek için $550M harcayıp, fotoğraf çekiyoruz. Bu mercekle çektiğimiz fotoğraf bir noktadan daha geniş değil. Yazılımlarla bunu genişletmeye çalışıyoruz. Yani, galaksinin şeklini dahi bilmiyoruz. Big Bang'ten öncesinin fotoğrafı demek, bizim çok uzak yarınlarda bile görmeyeceğimiz bir gerçeklik demektir.

Bugün GN-z11, bilinen en eski galaksi. Ah, pardon. James Webb Uzay Teleskopu daha eski bir galaksi bulmayı başardı. JADES-GS-z14-0 galaksisi Big Bang'a 110 milyon ışık yılı daha yakın. GN-z11 sadece 400 milyon ışık yılı uzaktaydı. Uzay zamanda birbirlerinin dibinde olan 2 tane galaksinin bir tanesini görüp, diğerini görmüyor olmamızı anlamamız 9 yıl sürdü. Uzun lafın kısası, ne siz, ne teknolojiniz Big Bang nedir anlamaya yetecek seviyede değil.

Peki yerküredeki tüm teknoloji, tüm nakit para, tüm mal varlıkları, tüm bilim insanları bir araya gelip, sadece buna odaklansa, bunu çözebilecek kapasiteye sahip olabilir miyiz? Cevap: Rüyalarımızda bile sahip olamayız.

Öncelikle bu gibi şeyler yapabiliyor olmamız için kullanmamız gereken teoremler, Kruskal'ın ağaç teoremi gibi ütopik seviyede astronomik hesaplamaları gerektirir. Yani, size 400 tane haneden oluşan bir rakam yazmayacağım. Basit bir soru soracağım ve bunu yapay zekanın cevaplamasını isteyeceğim:

Yapay Zekaya sordum:
"can all the compute power on the earth calculate numbers involved with TREE(999)"
Türkçesi: Dünyadaki tüm hesaplama gücü TREE(999) ile ilgili sayıları hesaplayabilir mi?

Cevap:
"In summary, due to the sheer size of TREE(999), the limitations of Earth's computational resources, and the lack of feasible algorithms, it is impossible to calculate the numbers involved with TREE(999) using all the compute power on Earth. This remains true even with optimistic projections of future technology."

Yani: Özetle, TREE(999)'un muazzam boyutu, Dünya'nın hesaplama kaynaklarının sınırlılığı ve uygulanabilir algoritmaların eksikliği nedeniyle, Dünya'daki tüm hesaplama gücünü kullanarak TREE(999) ile ilgili sayıları hesaplamak imkansızdır. Bu, gelecekteki teknolojinin iyimser projeksiyonlarında bile geçerliliğini korumaktadır.

Peki neden?
TREE(3)'ün ondalık basamaklarını depolamak veya yazmak bile gözlemlenebilir evrendeki Planck hacimlerinden (uzayın ölçülebilir en küçük birimleri) daha fazla bit gerektirir (yaklaşık 10 üzeri 185 Planck hacmi). TREE(999) bunu ölçülemez bir derecede aşar. Yani, boşverin TREE(999)'u, TREE(3) bizim teknolojimizin çok ötesinde.

Bizim bu gibi şeyleri yapabilmemiz için, yerkürede bugüne kadar doğmuş ve yaşamış tüm matematikçileri dahi bir şekilde geride bırakacak zeki nesiller görmemiz, bu nesillerin olağan dışı teoremleri yaratabilmiş olması, ve bu teoremlerle çalışabilecek bilgisayarların üretilmiş olması gerekir. Son 100 yılda yerküredeki tüm teknolojiyi ürettiğimizi düşünürseniz, buna rağmen, bir sonraki 100 yılda bu seviyeye gelme şansımız %0 bile değildir.