Elinizde resmi belgeler, kanıtlar varsa ve güveniyorsanız tabii ki dinlerim. Her dönem farklı bir şekilde gösteriliyor. Zaman zaman şeriatçı, zaman zaman bölücü, zaman zaman İngiliz ajanı, zaman zaman ise bölge halkını zor durumda bırakmak için bilerek yönetim tarafından kullanıldığı söyleniyor. Herkesin farklı yorumladığı bir olay.
Sana cevap vereceğim diye SAHUR'u ettim yahu. El emeği göz nuru elimdekilerden derlemeye çalıştım güzelce....
Osmanlı'nın 1. Dünya Savaşı'ndaki zayıflığını fırsat bilen ayrılıkçılar Haziran 1916-Ekim 1918 arasında Arap İsyanı'nı başlattı. Bu isyanda rol alan İngiliz subaylar: Lawrance, Noel ve Sykes idi.
Mark Sykes (İngiliz Baronudur), Arap bayrağını çizen kişidir. Edward Noel, Lawrance İngiliz istihbarat subaylarıydı
Arap İsyanı'nın başarısından sonra Kürt aşiretler de harekete geçerek 30 Aralık 1918'de Ekrem Cemilpaşa'nın da yöneticisi olduğu Kürdistan Tealli Cemiyeti'ni kurdu. Arap isyanı zamanında bağlantı kurdukları İngiliz subayları ile hareket etmeye başladılar.
6 ay geçer...
Noel'in Kürt aşiretlerini örgütleyip ayaklanma çıkarmak için Amiral Calthorpe 10 Haziran 1919 'da Lord Kurzon'a (İngiltere dış işleri bakanı) telgraf ile bilgi verir.
Nitekim Noel tarafından teşvik ettiği ayaklanmalar kısa bir süre sonra başlar. Koçgiri İsyanı'nda Kürdistan Tealli Cemiyeti yöneticileri doğrudan rol aldı (Örn: Nuri Dersimi).
Kaynak: Olson, Robert W. (1989). Kürt milliyetçiliğinin ortaya çıkışı ve Şeyh Said İsyanı, 1880-1925 . Texas Üniversitesi Yayınları. s. 53 54. ISBN 978-0-292-77619-7.
Noel, Haziran-Ağustos 1919'da Kürt aşiretleri arasında dolaşarak teşkilatlanmaya başlar bu propaganda faaliyetleri bir çok kaynakta geçer.
- Ali Galip Olayı'nda Ekrem Cemilpaşa ve Noel'in Kürt aşiretlerini ayaklanmaya teşvik ettiği belgelenmiştir.
- Atatürk'ü Sivas Kongresi 2.gününden itibaren (6-8 Eylül 1919'da) kumandan Halit Bey ile telgraf çekmeye başlar. Noel'in yanında kimler olduğunu sorar ve Cemil paşa ve bazı aşiret resileri olduğu cevabını alır (Nutuk'da geçer) Atatürk yakalanmaları emretti ve sivas'a getirilmelerini söyledi.
Ancak ilk önce malatya sonra Adıyaman Kahtaya kaçmayı başardılar takip eden Süvari birlikleri izini kaybetti.
- 1919'da Yine diyarbakır Vali Vekili Mustafa Bey , Mustafa Kemal'e Kürdistan propagandası yaptıklarını telgraf ile bildirdi. Zaten Kürt Teaalli Cemiyeti feshedilmişti bu arada. Türk birlikleri tarafından takip edilen Kürdistan Tealli Cemiyeti üyeleri, Cemilpaşa ve Noel Halep'e kaçtı.
Sadece bu kaynaklarmı var. Yani Telgraf ve olaylarmı tabiki Hayır.
Noel'in Cemilpaşa ile iş birliği, Lawrence tarafından İngiliz makamlarına şikayet edilen bir mektup nedeni ilede biliniyor.
- Lawrance 21 Temmuz 1919 da Dışişleri Bakanlığı'ndaki meslektaşı Telley'e yazdığı mektupta Noeli şikayet ediyor ve Kürdistan propagandası toplantılarına İngiliz üniforması ile katılmasının sorumsuzluk olduğunu söylüyor. (Lawrance gizlenmeyi iyi bilirdi namı diğer Arabistanlı lawrance gizlenemediği için Noel i Telleye şikayet ediyor.)
Neyse......
Kürdistan propagandaları ardından başarısız küçük isyanlardan sonra Şey Said'i üzerinden örgütleniyorlar. Şeyh Said ve Ekrem Cemilpaşa birlikte hareket ediyor. 5 yıllık ingiliz - yunan işgali sırasında "dini elinden gitmeyen şeyh said" şimdi "din elden gidiyor" sloganıyla isyan başlatıyor. Kürdistan Tealli Cemiyeti destek verdi
Burada Said nursi 'ye bir parantez açmak lazım. Ne kadar hakaretler etsede Şeyh Said ve Ekrem Cemilpaşa Said Nursi'ye Kürdistan ayaklanması için destek istiyor. Said Nursi tabi bunların ne mal olduğunu biliyor. Yıllarca islam'ın askerliğini yapan Türk'e islam elden gidiyor diyerek kurşun sıkılmaz diyor ve yol veriyor. Bu olay önemli çünkü Said Nursi'nin büyük bir kitlesi var..... Bu ayrıntıdan sonra.
Şeyh Said ayaklanması bastırılıyor Ekrem Cemilpaşa bu isyanda tutuklanıyor. İstiklal mahkemesinde yargılanıyor ve Kastamonu Cezaevine gönderiliyor (Bence idam olmamasının sebebi bence 1918'den sonra başlayan ayrılıkçı hareketinden önce askerlik yapması) Kastamonu cezaevinden 1928'de tahliye oluyor. İlk önce Diyarbakır 19 Mart 1929'de Suriye'ye kaçıyor.
Suriye'de durmuyor Suriye'de Hoybun içerisinde aktif rol alıyor.
Hoybun nedir? Aslın Kürdistan Tealli Cemiyetinin yeni adı diyelim.
- Suriye'de 1926'da Kürdistan Tealli Cemiyeti olarak Hoybun'u kuruluyor. İslam üzerinden bir şey yapamayınca bu sefer tam tersi Ermeni Taşnak Partisi ile ortaklık yapıyorlar Ağrı İsyanları'na katılıyorlar. 1926-1930 'da Ağrı Cumhuriyeti'ni ilan ettiler.
- 1927'den 1930'a kadar Ağrı Dağında Kürdistan bayrağı dalgalanıyor. (Şimdi ASALA - PKK bağlantısını anladınız mı? )
- Yani Şeyh Said İsyanı'nda dini propaganda yapan grup, bir yıl sonra Ermenilerle beraber Türklere karşı ayaklandı. Ağrı Cumhuriyeti, Kürt-Ermeni dostluğu ve dayanışması propagandasıyla ilan edildi.
Hatta Ağrı Cumhuriyeti kuruluş propagandası şudur: Hoybün resmen Ağrı Cumhuriyeti'ni
(Avrupa'da Ararat Cumhuriyeti olarak bilinir ve yaygın olarak bilinir) ilan etti. Cumhuriyet demokratik bir kurum kuracak, Kürtler ve Ermeniler dostluk ve dayanışma içinde yaşayacaklardı.
- Ekrem Cemilpaşa, daha sonra Musa Anter'in fikir babası oldu. Musa Anter sık-sık Suriye'ye gidip ona akıl danıştı.
Şimdi günümüze dönersek
- Aşiret ağaları Kürdistan olarak toprak istedi olmadı
- Daha sonra şeyh said ile "İslam elden gidiyor" dedi olmadı
- Daha sonra Ermeni Taşnakları ile Kürtler - Ermeniler dediler olmadı
- Şimdi Suriyede SDG (Pkk) - Arap (HTŞ) 'ların devleti olarak Suriyede bir devlet kurulmuya çalışılıyor. Galiba bu sefer bir devletleri oldu.
Ama devletin siz SDG (Pkk) - Arap (HTŞ) devleti olduğunu zannedersiniz ama aslında olan bir
İngiliz mandası.
Kişiler:
Olaylar: