Türkiye'de işitme kaybı olan bir bireyin hakimlik mesleğini yapıp yapamayacağını konusunu sizlere açıklayacağım işte detaylarıyla Türkiye'deki Adalet Bakanlığı'nın ve ilgili mevzuatın sağlık şartları, engellilik durumu ve işitme kaybıyla ilgili kısıtlamalarına dair güncel bilgiler ve işitme kaybının hakimliğe engel olup olmaması hakkında. Sizde bildiklerinizi paylaşırsanız çok sevinirim.
Hakimlik Mesleği İçin Sağlık Şartları (Yasal Düzenlemeler)
Türkiyede hakim veya savcı olabilmek için adayların, kanunen görevini yapmaya engel bir sağlık sorunu bulunmaması gerekiyor. 2802 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanununun 8. maddesi, hakim-savcı yardımcılığına atanacaklarda
yurdun her yerinde görev yapmaya engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı ya da engelliliği bulunmamak şartını arar. Geçmişte bu maddede,
alışılmışın dışında, çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol zorluğu çekmek gibi engeli bulunmamak şeklinde ayrıntılı bir ibare de yer almaktaydı. Ancak bu ifade, ayrımcılığa yol açtığı gerekçesiyle
5. Yargı Paketi kapsamında kanundan çıkarıldı. 2021 yılında iktidar ve muhalefetin uzlaşmasıyla yapılan değişiklik sonucu, söz konusu ibare kanun metninden silinmiştir. Bu değişiklikle birlikte, hakim-savcı adayları için aranan niteliklerde hiçbir azaltma yapılmamış; sadece engelli bireylere yönelik ayrımcı dil temizlenmiştir.
2022 yılına dek Adalet Bakanlığı, sınavı kazanan adaylardan tam teşekküllü hastaneden alınmış ve Kanunun 8/g bendindeki
...engelliliği bulunmamak ibaresini taşıyan sağlık kurulu raporu talep ediyordu. Güncel düzenlemeye göre de adayların sağlık raporlarında, hakimlik görevine sürekli engel olabilecek bir sağlık sorunu olmadığını belgelemeleri istenmektedir. Özetle,
mevzuatta tek taraflı işitme kaybını doğrudan yasaklayan bir hüküm yoktur; temel kriter, sağlık durumunun mesleğin icrasına mani olmamasıdır.
İşitme Kaybı ve Sağlık Yönetmeliklerindeki Durum
Tek kulağı duymayan (tek taraflı işitme kaybı olan) bir bireyin hakimlik yapmasına dair açık bir yasak veya engel, Adalet Bakanlığının belirlediği sağlık şartlarında bulunmamaktadır. Bakanlığın personel alımına ilişkin sağlık yönetmelikleri daha çok ceza infaz kurumu personeli gibi belirli unvanlara özgü ayrıntılı şartlar içerir; fakat hakim-savcı adayları için özel bir işitme eşiği kriteri yayınlanmamıştır. Bu nedenle,
tek kulaktaki sağırlığın diğer kulak sağlam olduğu takdirde hakimlik mesleğine otomatik bir engel sayılmaması esastır. Nitekim mesleğe girişte aranan sağlık raporu, adayın görevini yapmasına engel olabilecek bir durumu olup olmadığını genel olarak değerlendirir. Tek taraflı işitme kaybı bulunan kişiler, genellikle günlük iletişimlerini sağlam kulakları ile sürdürebilir; mahkeme salonunda da konuşmaları duyup anlayabilirler. Gerekirse işitme cihazı gibi yardımcı teknolojilerle duymadığı taraftan gelen sesler desteklenebilir. Dolayısıyla,
yönetmeliklerde işitme kaybıyla ilgili bir yasak bulunmadığı gibi, gerektiğinde tıbbi cihaz desteğiyle bu durum telafi edilebilir. Tek kulaktaki tam işitme kaybı teknik olarak belli bir engellilik oranı oluştursa da (örneğin bir kulakta %100 kayıp, engellilik oranı yaklaşık %52 olarak kabul edilir), bu durum tek başına yargı görevini yerine getirmeye mani sayılmamaktadır. Önemli olan, adayın diğer kulağıyla konuşmaları anlayabildiğinin ve hakimlik görevini ifa edebileceğinin sağlık kurulu tarafından onaylanmasıdır. Bu bağlamda, tek kulağı duymayan ancak diğer sağlık koşulları uygun bir aday, sağlık kurulundan görevini yapmasında sakınca yoktur onayı aldığı sürece mesleğe
kabul edilebilir.
Emsal Uygulamalar ve Yargı Kararları
Önceki yıllarda bedensel engeli olan bireylerin hakim-savcı olamaması yönünde fiili engeller yaşanabiliyordu. Eski kanun hükmü nedeniyle tek taraflı işitme kaybı yaşayan adaylar da tereddüt yaşamış olabilir. Ancak doğrudan
tek kulak sağırlığıyla ilgili yayınlanmış bir yargı kararı veya emsal uygulama bulunmamaktadır. Konu, yargı kararına ihtiyaç kalmadan mevzuat değişikliğiyle çözülmüştür. Nitekim 5. Yargı Paketi ile Kanundaki engelleyici ifade kaldırılınca, engelli adaylar açısından önemli bir bariyer ortadan kalkmıştır.
Güncel uygulamalar, engelli bireylerin de gerekli sınav ve staj aşamalarını başarmaları halinde hakim-savcı olabildiklerini göstermektedir. Örneğin
2023 yılında yapılan idari yargı hâkim yardımcılığı sınavını kazanan Sabit Kılıç,
Türkiyenin ilk görme engelli hakimi olarak 2024te göreve başlamıştır. Görme engeli gibi ciddi bir duyusal engelle dahi mesleğin icra edilebilmesi, işitme kaybı gibi daha kısmi engellerin de aşılabilir olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak,
tek kulağı sağır bir kişinin hakimlik yapması hukuken mümkündür. Mevzuat, böyle bir adayı doğrudan elememekte; adayın durumunun mesleği yapmaya engel olmadığının sağlık raporuyla teyit edilmesini aramaktadır. Sağlık kurulu, tek taraflı işitme kaybının yargı görevini yapmaya engel teşkil etmediğini belirtirse adayın atanmasında yasal bir sakınca kalmayacaktır. Nitekim yapılan yasal düzenlemelerle engelli adaylara yönelik ayrımcı engeller kaldırılmıştır.
Günümüzde tek taraflı işitme kaybı, hakimlik mesleğine kabulde engel bir durum olarak değerlendirilememektedir.
Ref Link :
https://teknotiyo.com/tek-kulak-isit...ngel-degildir/