Arkadaşlar bu zam olayı artık abartılmıyor mu? Dolar sabit döviz sabit bu zam sebebi nedir? Hadi TL yi geçtim. 2017 de 2$ veya 2.5$ a aldığım döner ayran bugün 3.6$ civarlarında. Önceden dolar artıyor diye zam yapıyorlardı. Şimdi bu zamlar neyin zammı? Gittikçe avrupadan ve amerikadan daha pahalı fiyatlarımız mı olacak? Ürünler de kalitesiz? Bu esnaf işletme ne yapmaya çalışıyor?
Hocam ürünlerin fiyatlarını belirlerken bazı maliyet unsurları var.
Nedir bu maliyet unsurları?
1- VERGİ:
Eskiden döner satıcıları vergi ödemiyordu. Nasıl ödemiyordu? Eskiden siz bozuk paralarla döner aldığınız için size fiş kesilmiyordu. Dolayısıyla vergi de ödenmiyordu. Çoğu dönerci basit usül vergi mükellefiydi. Az kısmı gerçek usul tutuyordu.
Ancak şimdi herkes kredi kartı ile alışveri yaptığı için döner satıcılarının vergiden kaçma şansı yok. Basit usülde kalma şansıda yok. Belli bir ciroyu geçince gerçek usul vergi mükellefi oluyor. Çünkü aylık kredi kartı satışları sistemde görünüyor. Fiş kesmese bile, muhasebecisi beyannameyi gönderirken sistem uyarı veriyor. Dönercilerde seve seve fatura kesiyor
Ürünü satarken %10 kdv li olarak kesiyorlar. Ama mamülleri alırken %1 kdv li olarak alıyorlar.
Örnek; 100k lık ürün alıyor. Kdv si 1.000 TL. 300k lık ciro yapıyor. Kdv si 30k. + Geçici vergi 15 den başlayıp dilim arttıkça yükseliyor.
Bu 300k lık cirodan - 100k mamül - 100-150k diğer masraflar (eleman, sgk, bağkur, vergiler kira, elektrik, su, doğalgaz, vs vs.)
2- KİRA:
Eskiden döner ucuzken günde 500-600 döner satanlar, bi ara dolar yükselince, enflasyon yükselince, mamül fiyatları belli bir seviyeye geldi. Döner satıcıları da mecbur fiyatları yükseltince döner satışları biraz düştü. Satışlar düşünce kirayı çıkarmak için tekrar yükselttiler. Sonra satışlar biraz daha düştü. Bu sefer yine maliyetleri çıkarmak için fiyatları tekrar yükselttiler. Sonuç 150-200 adede düştü. Otomatikmen kira maliyeti eskiden 500-600 dönere yansılırken, Şimdi de 150-200 dönere yansıtılıyor. Buda döner satış maliyetini yükseltiyor.
Örnek: Aylık kira 60.000 TL olsun. Günlük kira 2.000 TL olsun. Günlük döner satışı 500 adet olsun. Bu 2000 TL yi 500 adet dönere yansıtırsınız.
Döner başına ödediğiniz paranın 4 TL si kira maliyetine gider. Döner: 54 TL oldu diyelim.
Şimdi Örnek: Döner satışı 250 adete düştü diyelim. Kira yine günlük 2.000 TL ama döner başına ödediğiniz paranın 8 TL si kiraya gitmiş olur. Döner 58 TL olur.
Sonra: Döner satışı 125 adede düştü diyelim. Kira yine günlük 2.000 TL ama döner başına ödediğini paranın 16 TL si kiraya gitmiş olur. Döner 66 TL olur.
3- YEMEK SEPETİ - GETİR VS:
Eskiden yemek sepeti, getir pek yaygın değildi. Ancak şuan genç nesil internetten sipariş veriyor. Bu sistemlerden sipariş verilince kurye ücretlerini direk dönere yansıtılıyorlar. İnternetten fiyat neyse normal fiyatıda öyle yapıyorlar, İnternetten verilen siparişlerin komisyon bedelleri de dönerlerin maliyetine dağıtılıyor. .
4-İŞÇİ MALİYETİ:
Eskiden dönercilerde 15-16 yaşında sigortasız eleman çalışıyordu. Ancak son aylarda yapılan sıkı denetimlerden dolayı dönercilerin çoğu, elemanlara sigorta yaptı. Ve bu sigorta maliyetlerini de ürünlere yansıttı. Ayrıca sgk sız işçi çalıştıranlarda ceza yedi. Bu cezalarıda ürünlere yansıttı.
vs. vs.
Sonuç olarak; esnaf önce dolar yükseliyor diye zam yapmak zorunda kalınca satışlar düştü. Satışlar düşünce maliyetleri kalan müşterilere yansıttılar. Sonra yine satışlar azalınca yine kalan müşterilere yansıttılar. Sonra maliye de esnafı sıkıntırınca esnaf gerçek ödemesi gereken vergileri ödemeye başlayınca vergi maliyetini de ürüne yansıttı. Daha sonra maliye esnafı denetmeye başlayınca bu sefer hem vergi kaçıramadılar hem de sgk sız işçi çalıştıramadılar. Bu sefer bu maliyetleri de ürünlere yansıttılar.