İnsanların zorunlu ve acil ihtiyaçlarından fahiş para kazanmaya çalışmak dediğin gibi ahlaksızlıktır.
Mesela bir terör eylemi sonrası normalin üzerinde fiyat isteyen taksici şrefsizin önde gidenidir.
Ya da bir depremden sonra evsiz kalan insanların çaresizliğinden faydalanıp 1 hafta önce istediğinin 3-5 katı kira isteyen ev sahibi namussuzdur.
Ama normal koşullarda, serbest piyasada alternatifler varken isteyen istediği fiyatı çeker.
Yani senin san ait olmayan bir malın fiyatı konusunda yorum yapma hakkın yok.
Birinin 1 milyona ev sattığı yerde başka biri 10 milyona evini satışa koyduysa bu tam serbest piyasadır.
Çünkü fiyatlar satıcının satmaya razı olacağı en düşük rakam ile alıcının vermeye razı olacağı en yüksek rakam arasında belirlenir.
Maliyet satıcının satmaya razı olacağı en düşük fiyatı belirler, ama fiyatlar belirlenirken alıcının vermeye razı olacağı en yüksek fiyat da etkilidir.
Çünkü sen nasıl ucuza alıp fazla para vermeyerek kar etmek istiyorsan satıcı da mümkün olan en yükek fiyata satıp karını arttırmak istiyor.
Alıcılar normal fiyata oranla büyük bir indirim yakaladıklarında şrefsiz olmuyorlar da satıcılar neden yüksek fiyatla sattıkları zaman şrefsiz oluyor?
Ben bugün piyasası 20 bin lira olan macbookumu 5000 liraya almıştım 6000 liraya satayım desem bir tane alıcı bunn hakkı 20 bin lira 6 bine ucuz satıyorsun ben buna 18 bin vereceğim der mi?
Yani işin özü şu değerli hocam.
Bir fiyatı ödeyecek bir müşteri yoksa ya da fiyat uygun ama elde mal yoksa o fiyat uydurma bir fiyattır.
Mesela geçen senelerde araba kıtlığında firmaların websitesinde arabanın fiyatı 900 bin, ama araba yok.
O zaman o fiyat da sahte bir fiyattır, çünkü teslim edemeyeceğin bir ürüne fiyat çekmek uydurma bir fiyattır.
Aynı şekilde bir bölgede evler 1 milyona satılırken benzer özelliklerde eve 10 milyon istemek sahte bir fiyattır.
O fiyatı ödeyecek kimse çıkmaz ve o fiyat kimsenin umurunda olmaz.
Ve bu serbest piyasanın sağlıklı işlediğini gösterir.
Yani bir bölgede benzer özelliklerdeki evler 800 bin, 1 milyon, 1,5 milyon ve 10 milyona satıştaysa serbest piyasa işliyor demektir.
Alıcı kesesine uygun fiyatlı ürünü araştırır bulur tercih eder.
Kimse de şrefsiz olmaz.
Şrefsizlik bir bölgedeki tüm ev sahiplerinin beraber organize olup 1 milyonluk evlerin fiyatını 2,5 milyon yapmasıdır.
Yoksa bireysel olarak isteyen kendi evine istediği fiyatı biçer.
Tapusu başkasına ait bir mülkün fiyatı, piyasa ortalamasına göre birileri tarafından belirlenemez.
Hocam siz beni en baştan yanlış anlamışsınız
Ben serbest piyasa işlemiyor, sorun sıkıntı var demiyorum ki, az önce sizin de benim de adlandırdığım "ahlak yoksunu" kesmin açıklamasını yaptım.
Çünkü bazı kullanıcılar, bu ahlaksızlık dengesi ile serbest piyasa dengesini, bu kavramları karıştırıyor.
Şunu eklemedim, örnek vereyim. Siz 1 milyonluk eve 6 bin TL kiradan yerleştiniz, ev sahibi geldi dedi ki bu serbest piyasa, ben ev kirani 8500 yaptım ya öde ya evimden çık. (Yasaları ve anlaşmaları göz önünde bulundurmuyorum). Taşınma stresi, kurulu düzeni bozma, nakliye masrafları vs derken çıkmak o kiracı için zor olacaktır ve öpe öpe zamlı kirayı ödemeye mecbur bırakacaktır. (Çevredeki evlere zam gelmediğini ve enflasyonun sabit olduğunu varsaydım.)
İşte bu da serbest piyasa değildir, fırsattan yararlanıp kazıkçılık yapmaktır.
İndirim konusunda da şuna örnek vereyim. Abim üretici, ürettiği ürünü toptan verirken fiyat konusunda uyarıyor, bunun ederi bu bunun ederinin altında satma diye. (Dönemlik indirimlerden bahsetmiyorum devamlılıktan bahsediyorum)
10 liralık ürünü de devamlı olarak 5 liraya satmak da doğru değildir, serbest piyasa ayağına doğru görülen bir muhabbet olsa da haksız rekabete sebebiyet verip ürünü yok olmaya zorlar.
Medikal ürünler gibi ürünlerde de insanlar nasıl olsa mecbur diye sebepsiz 10x zam yapmak da aynı şekilde etik bir durum değildir.
Siz beni baştan yanlış anlamışsınız zaten. Ben sistem işlemiyor demiyorum ortada bir hata da var demiyorum, sadece sizin de az önce şeref yoksunu olarak adlandırdığınız durumların serbest piyasa olmadığını açıklıyorum, anlattıklarınızı zaten biliyorum ben aksi durumlardan bahsettim, bazı insanlar o aksi durumları, krizden yararlanmayı serbest piyasa sanıyor çünkü.