motor ve aviyonikler bizim değil diye okudum. aviyonikler zaten maliyetin yüzde sekseni falan olurmuş savaş uçaklarında. motor da önceleri modern motor diye ingiltere ile antlaşırken amerikadan f14 motoru almışlar. şu helikopterde de aynı olay vardı. kafaları bozulunca motor vermeyi kestiler, helikkopte işi ortada kaldı. aviyonik desen uçağı uçuran ve hatta kimi vurup vuramayacğını belirleyen bilgisayar demek. mesela amerikadan aldığın uçakla başka bir amerikan uçağını vuramıyorsun, çalışmıyor. iniş takımları ve kanopi bizde üretildi diye açıklama yaptılar. bu motorlar için milyon metrekarelik araziler ayarlanmıştı gemlik taraflarında. vazgeçtiler, amerikaya gittiler...

aranıza savaş uçağı gören oldu mu ? ben askerde görmüştüm. gözünü alamıyorsun. inanılmaz güzel ve bir o kadar da çirkin bir canavar. son derece heybetli birşeye hayranlıkla bayorsun. içgüdüsel olarak yapıyorsun. sonra beynin o heybetli aletin neler yapabileceğini algılıyor. o filmlerde ördüğün savaş sahneleri bir anda o aletin ihtişamıyla bilincine gümmm giye oturuyor ve resmen insanı titretiyor...

bu işte çalışan kaliteli okullardan mezun muhteşem mühendisleri hariç tutuyorum ama.... o aleti tamamen yerli olarak üretmekten asırlar kadar uzaktayız. türk sanayiini yakından bilen biri olarak böyle düşünüyorum. hatta birşey bilmemize, gerçekleri bilmemize, düşünmemize gerek yok. burada iyi birşeyer yapmaya çalışanı alaşağı ederler, birşey yapmayıp gürültü yapanı baş tacı ederler. yanlış anlamayın ne siyasilere ne de başkalarına laf etmiyorum, bu iş bu coğrafyada böyledir. bu işler ihalaleri alan koç grubundan tesadüfen alınmadı. o kadar yatırım ve prototip boşuna çöpe atılmadı... o sebeple böyle düşünüyorum. yoksa bugün olmasa elli sene sonra bu işi yapacak genç ve zeki mühendiler çıkacaktır fakat onları da kaçırmanın bir yolunu bulur bu coğrafya.

sadece eğitimli ve zeki olmak yetmez, güçlü ve dik de olacaksın ki başkalarının oyuncağı olmayasın. buralarda 50 senelik ömrümde görmediğim birşey bu.

aranızda metalurji mühendisi olan var mı... titanyum ve aluminyum nasıl kaynaklanır bilen var mı.... acayip zeki bir fikirle meydana getirilmiş bir sanat gibidir... o işi yapacak insanlar burada vardı. vardı ama kaldı mı....

sene sonuna planlanmıştı ilk uçuş. erkene aldılar, hava alanı üzerinde bir tur atıp indi. 13 dakika sürdü. meydan turu deniliyormuş buna...

onbinlerce hareketli parçadan oluşan böylesine ihtişamlı ve bir o kadar da tehlikeli bir makinanın planlanmış uçuşunu neredeyse bir sene önceye alıp uçuşun neden yapıldığını anlamak kolay. zor olansa o uçuşu yapan pilotumuzun hayatının nasıl hiçe sayıldığını anlamak.

ama kimse yanlış anlamasın, bu işler bizim bireysel yaşam süremizle kısıtlı değildir. üzücü olan 1925 yılında MMV1'i ürettiğimizden bu yana pek bir yol kayedememiş olmamızdır. ama o da önemli değil. bir ülkenin tarihinde 100 yıl nedir ki. elbet adım adım da olsa bir noktaya gelinecektir.

ben o günleri görmem, o ayrı mesele...

kalın salıcakla.