Meselenin tarihi boyutları var. Doğu toplumlarında devlet din ilişkisinde devlet 1 adım öndedir. Bunu da Şeyhülislamlık, Diyanet gibi kurumlar vasıtasıyla yapar. Dini kontrol eder. Saydığınız tarikat ve cemaatlerin tamamının her şeyi devlet tarafından bilinir. Hatta kontrol edilir. Diyanet bu cemaatler tarafından sevilmez. Çünkü gelirini devletten aldığından, devletin borusunu öttürür. İmamlar devlet memurudur. Bu zaten başlı başına problemlidir ve islama aykırıdır. Diyaneti kaldırırsanız halkı sadece cemaatlere yönlendirmekle kalmaz, tüm camileri de onlara hediye etmiş olursunuz. Cemaatlerle tarikatları da karıştırmamak lazım. Tarikatların çoğunluğunun derdi manevidir. Allah aşkı vb.. konulara odaklanırlar. Cemaatler kadar zararlı değillerdir. Genel halkın inanma ihtiyacına katkıda bulunurlar. Genel halk 10 yaşında çocuk gibidir. Onlardan üst bilişsel faaliyetler, felsefik düşünceler vb.. bekleyemezsiniz. Bir şekilde ellerine inanacakları bir şeyler vermek zorundasınız. Bu bakımdan din iyi bir araçtır. Cemaatler de denetim altında tutulmalı ve onlara devlet kaynakları peşkeş çekilmemelidir. Bu yapılırsa fetö gibi şeyler başınıza gelir. Menzil, ismailağa gibi cemaatler yeni fetö oluşumları olma yolundalar. Yakında onlar da devletin başına bela olacaklar. Umarım birileri bunların iplerini sıkı tutuyordur.